Αντιγριπικός εμβολιασμός: Τα στοιχεία δύο αναδρομικών μελετών στις ΗΠΑ και η σημασία τους για την Ελλάδα

Του Χαράλαμπου Πετρόχειλου

Με την έναρξη της περιόδου αντιγριπικού εμβολιασμού στην Ελλάδα, τα φαρμακεία παραμένουν και φέτος το βασικό, εύκολα προσβάσιμο σημείο για την προστασία από την εποχική γρίπη. Οι ενήλικες μπορούν να κάνουν εκεί άμεσα τα συμβατικά εμβόλια χωρίς ιατρική συνταγή, γεγονός που διευκολύνει σημαντικά την εμβολιαστική κάλυψη πριν από την κορύφωση του χειμερινού κύματος. Ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, κ. Απόστολος Βαλτάς, μιλώντας στο DailyPharmaNews, υπογράμμισε τη σημασία αυτής της δυνατότητας και σημείωσε ότι ο εμβολιασμός χωρίς συνταγή έχει συμβάλει ουσιαστικά στην καλλιέργεια κουλτούρας πρόληψης.

Με αρωγό και ένα τηλεοπτικό spot, ο ΠΦΣ εγκαινιάζει εθνική εκστρατεία ενημέρωσης, με βασικό μήνυμα την ανάγκη έγκαιρου αντιγριπικού εμβολιασμού, κυρίως για άτομα άνω των 60 ετών και ευπαθείς ομάδες. Οι φαρμακοποιοί επιδιώκουν να αποτελούν αξιόπιστους συμβούλους υγείας, να αποδομούν μύθους και να προβάλλουν αδιαμφισβήτητα επιστημονικά στοιχεία υπέρ της χρησιμότητας του εμβολίου.

Τα νεότερα επιστημονικά στοιχεία για τον αντιγριπικό εμβολιασμό ενηλίκων

Δύο πρόσφατες μελέτες, οι οποίες παρουσιάστηκαν στο συνέδριο IDWeek 2026 στην Ουάσινγκτον, παρέχουν στοιχεία από την καθημερινή κλινική πράξη που υποστηρίζουν τον εποχικό εμβολιασμό κατά της γρίπης σε ηλικιωμένους και παιδιά.

Η μελέτη για τους ενήλικες πραγματοποιήθηκε από το Geisinger Health System, έναν από τους μεγαλύτερους, παλαιότερους και πιο γνωστούς μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς ολοκληρωμένης υγειονομικής περίθαλψης στις ΗΠΑ. Το δίκτυό του περιλαμβάνει 10 νοσοκομειακά συγκροτήματα και περισσότερες από 130 μονάδες φροντίδας, όπως κλινικές, επείγοντα και διαγνωστικά κέντρα, ενώ εξυπηρετεί πάνω από 1,2 εκατομμύρια πολίτες. Οι ερευνητές παρακολούθησαν την πορεία ενηλίκων άνω των 65 ετών που νόσησαν από γρίπη. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη συμβολή του εμβολιασμού στην προστασία της ζωής και στην αποσυμφόρηση των υπηρεσιών υγείας.

Σύμφωνα με την έρευνα, η πιθανότητα εισαγωγής στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) ήταν πολύ χαμηλότερη για τους εμβολιασμένους ασθενείς από ό,τι για όσους δεν είχαν εμβολιαστεί. Στην ομάδα των ανεμβολίαστων, περίπου ένας στους δέκα ασθενείς (10,5%) νοσηλεύτηκε σε ΜΕΘ, ενώ μεταξύ των εμβολιασμένων το ποσοστό περιορίστηκε στο 2,5%.

Και στις λίγες περιπτώσεις ηλικιωμένων εμβολιασμένων που χρειάστηκαν εντατική νοσηλεία, η παραμονή ήταν πολύ μικρή: κατά μέσο όρο λιγότερο από μία ημέρα. Αντίθετα, οι ανεμβολίαστοι ασθενείς έμειναν στη ΜΕΘ πάνω από τρεις ημέρες κατά μέσο όρο.

Από τους 452 ασθενείς που συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη, 80 ήταν εμβολιασμένοι, δηλαδή το 17,7%. Οι εμβολιασμένοι και οι ανεμβολίαστοι παρουσίαζαν παρόμοια βασικά χαρακτηριστικά. Η μέση ηλικία τους ήταν 80 και 78 έτη αντίστοιχα, ενώ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) εμφάνιζε το 41,3% της πρώτης ομάδας και το 33,9% της δεύτερης.

ΜΕΘ χρειάστηκε το 2,5% των εμβολιασμένων (2 από τους 80 ασθενείς), έναντι 10,5% των ανεμβολίαστων (39 από τους 372). Η διαφορά των 8 ποσοστιαίων μονάδων ήταν στατιστικά σημαντική (P = 0,029).

Επιπλέον, η νοσηλεία των εμβολιασμένων ήταν μικρότερης διάρκειας, παρότι η διαφορά αυτή δεν ήταν εξίσου σαφής από στατιστική σκοπιά:

• Στο νοσοκομείο, η μέση διάρκεια παραμονής ήταν 4,43 ημέρες για τους εμβολιασμένους και 5,20 για τους ανεμβολίαστους.
• Μεταξύ των 41 ασθενών που εισήχθησαν σε ΜΕΘ, οι εμβολιασμένοι παρέμειναν εκεί κατά μέσο όρο 0,67 ημέρες, έναντι 3,24 ημερών για τους ανεμβολίαστους.

Ενημέρωση για τις ευάλωτες ομάδες και την περιφέρεια

Το Geisinger εξυπηρετεί κυρίως την κεντρική και βορειοανατολική Πενσυλβάνια, περιοχή με έντονα αγροτικά και επαρχιακά χαρακτηριστικά. Οι ασθενείς του είναι συχνά μεγαλύτερης ηλικίας και ενδέχεται να συναντούν γεωγραφικά ή οικονομικά εμπόδια στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Για τον λόγο αυτό, τα στοιχεία του οργανισμού, μεταξύ άλλων και όσα αφορούν τη γρίπη, έχουν ιδιαίτερη αξία για τη μελέτη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας σε επαρχιακές περιοχές.

Η μελέτη ανέδειξε ένα ζήτημα που αφορά έντονα και την Ελλάδα: σε κάποιες περιοχές τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν χαμηλά, συχνά εξαιτίας γεωγραφικών ή κοινωνικών δυσκολιών στην πρόσβαση. Οι γιατροί διαπίστωσαν ειδικότερα ότι είχε εμβολιαστεί μόλις το 17,7% των ασθενών. Πιστεύουν ότι αυτό οφείλεται στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι των χωριών, όπως η απόσταση από ιατρικά κέντρα ή τα ζητήματα που σχετίζονται με την ασφάλισή τους, και σκοπεύουν να τις διερευνήσουν περαιτέρω.

Τα ευρήματα των δύο μελετών –η δεύτερη, όπως αναφέρθηκε, εξέτασε παιδιά και εφήβους και διαπίστωσε ότι το εποχικό εμβόλιο κατά της γρίπης περιόρισε κατά 36% τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης από γρίπη που οδηγεί σε επίσκεψη στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) ή σε δομές επείγουσας φροντίδας– έδειξαν επίσης ότι σημαντικό ποσοστό όσων νοσούν σοβαρά δεν έχουν εμβολιαστεί, λόγω γεωγραφικών, κοινωνικών ή ασφαλιστικών εμποδίων στην πρόσβαση.

Σε αυτό το σημείο γίνεται σαφής η σημασία του φαρμακοποιού, ιδιαίτερα του Έλληνα φαρμακοποιού της γειτονιάς και της επαρχίας. Ως το πιο προσιτό στέλεχος της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, μπορεί να αναγνωρίσει τον ηλικιωμένο ή τον ασθενή με χρόνια νοσήματα, να του υπενθυμίσει την ανάγκη προστασίας και να πραγματοποιήσει με ασφάλεια τον εμβολιασμό. Με αυτόν τον τρόπο συμβάλλει στην έγκαιρη οικοδόμηση του αναγκαίου «τείχους ανοσίας» στη χώρα μας.