Η έκθεση της Bain & Company καταγράφει την ανάδειξη των ελληνικών φαρμακοβιομηχανιών σε σημαντικούς παράγοντες των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων. Το 2024, οι εξαγωγές φαρμάκων έφτασαν τα 2,8 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 5,7% των συνολικών εξαγωγών της Ελλάδας.
Για να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους στο μέλλον, οι επιχειρήσεις θα χρειαστεί να επενδύσουν στην καινοτομία και στις διεθνείς συνεργασίες. Σε παγκόσμια κλίμακα, ο κλάδος προβλέπεται να συνεχίσει να αυξάνεται κατά 5% ετησίως. Η Bain διακρίνει δύο βασικούς τύπους εταιρειών: τις «legacy anchors», με προσανατολισμό στα ώριμα προϊόντα, και τις «portfolio shifters», που στρέφονται στην καινοτομία και τις ξένες αγορές, επιτυγχάνοντας ταχύτερη ανάπτυξη.
Η δημοσιονομική πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες υγείας και οι αλλαγές στις πολιτικές τιμολόγησης εκτιμάται ότι θα μεγαλώσουν την απόσταση στις επιδόσεις των δύο αυτών κατηγοριών.
Η νέα μελέτη της Bain & Company, «Accelerating Growth and Innovation in European Midcap Pharma», περιγράφει τον φαρμακευτικό τομέα ως έναν από τους πιο εξωστρεφείς και δυναμικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας.
Το 2024 οι εξαγωγές φαρμακευτικών προϊόντων έφτασαν τα 2,8 δισ. ευρώ, δηλαδή το 5,7% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών αγαθών. Με αυτή την επίδοση, ο φαρμακευτικός κλάδος βρέθηκε δεύτερος ανάμεσα στους εξαγωγικούς τομείς της χώρας, πίσω από τα ορυκτά καύσιμα. Την ίδια ώρα, συνεχίζονται οι επενδύσεις στην Έρευνα και Ανάπτυξη: οι δαπάνες έφτασαν τα 161 εκατ. ευρώ το 2022, ενώ στη χώρα έχουν διεξαχθεί πάνω από 2.000 κλινικές μελέτες από το 1995. Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν τη σταδιακή ενδυνάμωση της επιστημονικής και παραγωγικής παρουσίας του κλάδου.
Η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων στο μέλλον
Η ανάλυση της Bain & Company επισημαίνει ότι, για τις μεσαίου μεγέθους φαρμακευτικές επιχειρήσεις —όπως είναι πολλές ελληνικές— η μελλοντική τους θέση δεν θα καθοριστεί τόσο από το μέγεθος όσο από τις επιλογές στρατηγικής. Καθοριστικό ρόλο θα παίξουν τα πεδία καινοτομίας στα οποία θα κατευθύνουν επενδύσεις, οι αγορές στις οποίες θα στοχεύσουν και ο ρυθμός με τον οποίο θα αποκτήσουν σημαντικές επιχειρησιακές δεξιότητες.
Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες έχουν ήδη ενεργό ρόλο στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Για την περαιτέρω ενίσχυση της θέσης τους στην αλυσίδα αξίας, το επόμενο βήμα είναι η εστιασμένη καινοτομία, οι διακρατικές συνεργασίες και οι επιλεκτικές συγχωνεύσεις ή εξαγορές (Μ&Α). Η πορεία κορυφαίων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης δείχνει ότι η σύνδεση της εγχώριας τεχνογνωσίας με μια διεθνή στρατηγική μπορεί να δημιουργήσει προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας σε βάθος χρόνου.
Η παγκόσμια αγορά φαρμάκου
Η παγκόσμια φαρμακευτική αγορά, σύμφωνα με την Bain & Company, αναπτύσσεται με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 5% την τελευταία δεκαετία, ενώ η αξία της προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 1,7 τρισ. δολάρια το 2025. Παρά το γεγονός ότι στην Ευρώπη εδρεύουν πολλές κορυφαίες φαρμακευτικές επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους, δεν ακολουθούν όλες τον συνολικό ρυθμό ανάπτυξης του κλάδου. Η νέα έκθεση της Bain & Company αναδεικνύει ότι οι επιδόσεις στην αγορά αποκλίνουν ολοένα και περισσότερο. Από τη μια βρίσκονται επιχειρήσεις που διατηρούν παραδοσιακά χαρτοφυλάκια και περιορίζονται σε τοπικές αγορές· από την άλλη, μια ξεχωριστή ομάδα πρωτοπόρων διευρύνει δραστήρια τις δραστηριότητές της, με συστηματικές επενδύσεις στην καινοτομία και επέκταση εκτός Ευρώπης.
Η προσαρμογή στις νέες συνθήκες
Μια ομάδα επιχειρήσεων που η Bain αποκαλεί «portfolio shifters» ξεχωρίζει από όσες εξακολουθούν να στηρίζονται σε ώριμα προϊόντα και τοπικές αγορές, αλλάζοντας τη δυναμική του κλάδου. Οι εταιρείες αυτές δίνουν έμφαση σε νέες θεραπείες, ιδιαίτερα για σπάνιες παθήσεις, και ενισχύουν την παρουσία τους στην αγορά των ΗΠΑ. Έτσι, εμφανίζουν διπλάσιους ρυθμούς ανάπτυξης από τον υπόλοιπο τομέα, με τα ετήσια έσοδα να αυξάνονται κατά περίπου 8%. Η Bain καταγράφει πώς ορισμένες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις προσαρμόζονται στις διεθνείς προκλήσεις· η τάση αφορά και επιμέρους αγορές, όπως την ελληνική, όπου η ενίσχυση της καινοτομίας στη φαρμακοβιομηχανία παραμένει βασική πρόκληση.
«Οι πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες υγείας»
«Καθώς οι πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες υγείας στην Ευρώπη εντείνονται και το πλαίσιο τιμολόγησης μεταβάλλεται διαρκώς, το χάσμα επιδόσεων μεταξύ των φαρμακευτικών εταιρειών που καινοτομούν και εκείνων που παραμένουν προσκολλημένες σε παραδοσιακά μοντέλα λειτουργίας αναμένεται να διευρυνθεί», δήλωσε ο Valerio Di Filippo, Senior Partner και Επικεφαλής του Τομέα Υγείας & Βιοεπιστημών της Bain & Company για την περιοχή EMEA. «Δεν υπάρχει μία ενιαία συνταγή επιτυχίας. Ωστόσο, για τις μεσαίου μεγέθους ευρωπαϊκές φαρμακοβιομηχανίες, η στρατηγική επανατοποθέτηση καθίσταται επιτακτική. Η μετάβαση αυτή οφείλει να είναι σταδιακή αλλά αποφασιστική, βασισμένη σε έναν συνδυασμό στοχευμένων εξαγορών και συγχωνεύσεων (Μ&Α), πειθαρχημένης κατανομής κεφαλαίων και ουσιαστικής ενίσχυσης των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων».
Οι πέντε τάσεις που αλλάζουν τον κλάδο
Πέντε σημαντικές εξελίξεις έχουν μεταβάλει την τελευταία δεκαετία το λειτουργικό μοντέλο των μεσαίου μεγέθους φαρμακευτικών εταιρειών σε όλο τον κόσμο:
- Η καινοτομία επιταχύνεται: Οι πρόοδοι στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στις γονιδιακές θεραπείες και στην εξατομικευμένη ιατρική ανοίγουν νέους δρόμους, ενώ ταυτόχρονα ανεβάζουν απότομα τον πήχη του ανταγωνισμού.
- Η Παχυσαρκία τροφοδοτεί τη βραχυπρόθεσμη ανάπτυξη: Οι θεραπείες GLP-1 για την απώλεια βάρους και τον διαβήτη βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο των επενδύσεων του κλάδου και αλλάζουν τις προτεραιότητες στα χαρτοφυλάκια υπό ανάπτυξη (R&D pipelines).
- Αναζήτηση καινοτομίας εκτός εταιρειών: Καθώς οι εσωτερικές διαδικασίες Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D) θεωρούνται συχνά αργές και δαπανηρές, οι επιχειρήσεις στρέφονται σε εξαγορές, συγχωνεύσεις και συμφωνίες αδειοδότησης (licensing), ώστε να ενισχύσουν γρήγορα τα χαρτοφυλάκιά τους.
- Αλλάζει ο παγκόσμιος χάρτης καινοτομίας: Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να κυριαρχούν, όμως η Κίνα εξελίσσεται σε ισχυρό ανταγωνιστικό πόλο. Η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω αν δεν προχωρήσει σε σημαντική στρατηγική αναπροσαρμογή.
- Οξύνονται οι πιέσεις στις τιμές: Νομοθετικές μεταβολές, κυρίως στην αγορά των ΗΠΑ, περιορίζουν τα περιθώρια κέρδους. Για να διατηρηθεί η βιωσιμότητα, χρειάζονται θεραπείες με υψηλή διαφοροποίηση και στοχευμένες προσεγγίσεις για την είσοδο στην αγορά (go-to-market strategies).
Για τις ευρωπαϊκές φαρμακευτικές, η διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης δεν είναι πια βιώσιμη λύση. Η επόμενη φάση απαιτεί ξεκάθαρη στρατηγική, ευελιξία στις αποφάσεις και αποφασιστική στροφή προς τις διεθνείς αγορές.
Δύο διαφορετικές στρατηγικές για τις ευρωπαϊκές φαρμακευτικές
Στις μεσαίου μεγέθους ευρωπαϊκές φαρμακευτικές επιχειρήσεις, η έκθεση της Bain ξεχωρίζει δύο μοντέλα, των οποίων οι επιδόσεις αποκλίνουν ολοένα περισσότερο.
Οι «legacy anchors» αποτελούν τη μία κατηγορία: δραστηριοποιούνται κυρίως σε ώριμα φαρμακευτικά προϊόντα και στην ευρωπαϊκή αγορά. Αν και εξασφαλίζουν σταθερότητα, η ανάπτυξή τους παραμένει περιορισμένη.
Στο άλλο μοντέλο ανήκουν οι «portfolio shifters», οι οποίες μετασχηματίζουν ενεργά τη δραστηριότητά τους μέσω στοχευμένων εξαγορών και αδειοδοτήσεων καινοτόμων προϊόντων, ιδιαίτερα στον τομέα των σπάνιων παθήσεων. Με αυτόν τον τρόπο αποκτούν άμεση πρόσβαση στην αγορά των ΗΠΑ. Έχουν σχεδόν διπλασιάσει τα περιθώρια EBITDA, τα οποία πλησιάζουν το 30%, και διαθέτουν πλέον το 18–20% των εσόδων τους στην Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D).
Η παρουσία τους στις ΗΠΑ δεν χτίστηκε από την αρχή. Οι εταιρείες αγόρασαν εμπορικά προϊόντα με ήδη εδραιωμένες πωλήσεις, κίνηση που περιόρισε το ρίσκο, εξασφάλισε άμεσες αποδόσεις και επιτάχυνε την εξοικείωσή τους με το ρυθμιστικό και εμπορικό περιβάλλον. Έτσι διαμορφώθηκε ένα διπλό χαρτοφυλάκιο: οι σταθερές ταμειακές ροές από την Ευρώπη στηρίζουν την υψηλή ανάπτυξη και την καινοτομία στις διεθνείς αγορές.
Τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης
- Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες αποκτούν σημαντικό ρόλο στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς οι εξαγωγές φαρμάκων ανήλθαν σε 2,8 δισ. ευρώ το 2024.
- Η ανάπτυξή τους προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 5% ετησίως, ενώ η καινοτομία και οι διεθνείς συνεργασίες θα καθορίσουν την ανταγωνιστικότητά τους.
- Η Bain & Company διακρίνει δύο κατηγορίες: τις «legacy anchors», που στηρίζονται σε ώριμα προϊόντα, και τις «portfolio shifters», που στρέφονται στην καινοτομία και στις διεθνείς αγορές.
- Οι αυξημένες πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες υγείας και οι αλλαγές στις τιμολογιακές στρατηγικές αναμένεται να εντείνουν τη διαφορά επιδόσεων ανάμεσα στις καινοτόμες και τις παραδοσιακές εταιρείες.
- Για να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους, οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις χρειάζεται να προσαρμόσουν τη στρατηγική τους, δίνοντας έμφαση στη διεθνή επέκταση και στη διαφοροποίηση των προϊόντων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/bain-company-oi-ellinikes-farmakoviomichanies-protagonistoyn-stis-pagkosmies-efodiastikes-alysides/19599
