Η φαρμακευτική κάνναβη αποτελεί πλέον θεραπευτική επιλογή, χορηγούμενη με ιατρική συνταγή και συστηματικά μελετώμενη, και δεν θεωρείται πια θέμα ταμπού. Παρ’ όλα αυτά, γύρω της εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί μύθοι.
Από τον Δρ. Δημήτριο Ρηγόπουλο, ειδικό παθολόγο-διαβητολόγο *
Πότε είναι δυνατόν να φανεί χρήσιμη; Με ποιον τρόπο πρέπει να λαμβάνεται; Και πώς εντάσσεται στην υπόλοιπη αγωγή;
Με αφετηρία τα σύγχρονα επιστημονικά στοιχεία, ας εξετάσουμε τι ισχύει.
Μύθος 1: «Η φαρμακευτική κάνναβη είναι μόνο για ασθενείς με καρκίνο»
Η πιο γνωστή χρήση της αφορά ίσως τους ασθενείς με καρκίνο, ωστόσο υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις. Στην Ελλάδα ο γιατρός έχει τη δυνατότητα να τη συνταγογραφήσει ως συμπληρωματική αγωγή για:
- χρόνιο πόνο, καθώς και νευροπαθητικό πόνο που οφείλεται σε νευρική βλάβη
- πόνο σε ανθρώπους με καρκίνο
- ναυτία και εμετούς που σχετίζονται με τη χημειοθεραπεία
- μειωμένη όρεξη και απώλεια βάρους (καχεξία)
- σπαστικότητα λόγω σκλήρυνσης κατά πλάκας
Μύθος 2: «Οι δραστικές ουσίες της φαρμακευτικής κάνναβης είναι ναρκωτικά»
Οι βασικές δραστικές ενώσεις της φαρμακευτικής κάνναβης είναι η τετραϋδροκανναβινόλη (THC) και η κανναβιδιόλη (CBD). Χρησιμοποιούνται θεραπευτικά σε συγκεκριμένη δοσολογία και υπό ιατρική επίβλεψη· σημασία έχουν ο στόχος, η ποσότητα και οι συνθήκες χρήσης.
Η κανναβιδιόλη (CBD) δεν προκαλεί μέθη. Η THC είναι ελεγχόμενη ουσία, όπως συμβαίνει και με αρκετά καθιερωμένα φάρμακα: ισχυρά παυσίπονα, αγχολυτικά και υπνωτικά, ορισμένα αντιεπιληπτικά, καθώς και αναισθητικά που χρησιμοποιούνται καθημερινά στα χειρουργεία. Για την προστασία του ασθενούς, επομένως, ισχύουν αυστηρότεροι κανόνες για τη συνταγογράφηση και τη διάθεσή της.
Μύθος 3: «Τα έλαια CBD του εμπορίου και η φαρμακευτική κάνναβη είναι το ίδιο»
Ως φάρμακο, η φαρμακευτική κάνναβη δίνεται με συνταγή για συγκεκριμένες ενδείξεις και με τον γιατρό να παρακολουθεί τη χρήση της.
Στην Ελλάδα διατίθεται σε δύο μορφές: αποξηραμένο άνθος, το οποίο εισπνέεται με ειδική συσκευή άτμισης, και έλαιο που λαμβάνεται υπογλώσσια, ως σταγόνες κάτω από τη γλώσσα. Η επιλογή ανάμεσα στις μορφές γίνεται από τον γιατρό, με βάση τις ανάγκες του ασθενούς.
Ο ΕΟΦ έχει διευκρινίσει ότι οι δύο κατηγορίες προϊόντων υπάγονται σε διαφορετικούς κανόνες. Τα έλαια CBD που πωλούνται ελεύθερα ανήκουν σε ξεχωριστή κατηγορία, με άλλον σκοπό και διαφορετικό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Ανάλογα με το προϊόν, η φαρμακευτική κάνναβη περιλαμβάνει THC και CBD σε συγκεκριμένες αναλογίες, ώστε ο γιατρός να διαλέξει τη σύνθεση που ανταποκρίνεται στις ανάγκες κάθε ασθενούς. Γι’ αυτό, πριν από οποιαδήποτε θεραπευτική χρήση, χρειάζεται συζήτηση με γιατρό.
Μύθος 4: «Η φαρμακευτική κάνναβη έχει το ίδιο αποτέλεσμα σε όλους»
Η ανταπόκριση στη θεραπεία διαφέρει από άτομο σε άτομο, όπως και κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Παίζουν ρόλο το σύμπτωμα και η αιτία του, το προϊόν που χρησιμοποιείται και ο ίδιος ο οργανισμός. Ενδεικτικά, ο πόνος μπορεί να έχει πολύ διαφορετική προέλευση σε κάθε άνθρωπο.
Τα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι στις μελέτες για τον χρόνιο πόνο κάποιοι ασθενείς ωφελούνται, ενώ άλλοι έχουν μικρότερη ανταπόκριση. Η έρευνα συνεχίζεται και πρόσφατα καταγράφηκαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα και σε νέα πεδία, όπως η χρόνια οσφυαλγία, η ημικρανία, οι ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου (ελκώδης κολίτιδα και νόσος Crohn) και η δευτεροπαθής αϋπνία, τα οποία εξακολουθούν να μελετώνται.
Για τον λόγο αυτό, η αγωγή προσαρμόζεται στον κάθε ασθενή. Ο γιατρός και ο ασθενής συμφωνούν σε έναν συγκεκριμένο στόχο, η θεραπεία ξεκινά με προσοχή και το αποτέλεσμα αξιολογείται ξανά τακτικά. Έτσι διαμορφώνεται η κατάλληλη θεραπευτική πορεία για τον καθένα.
…και τρεις αλήθειες που είναι χρήσιμο να γνωρίζετε
Αλήθεια 1: «Ο οργανισμός μας έχει το δικό του σύστημα κανναβινοειδών»
Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχει το ενδοκανναβινοειδές σύστημα, ένα σύνολο υποδοχέων και ουσιών που παράγει ο ίδιος και συμβάλλει στη ρύθμιση λειτουργιών όπως ο ύπνος, η όρεξη και ο πόνος. Τα φυτικά κανναβινοειδή επιδρούν σε αυτό το σύστημα, γεγονός που τους επιτρέπει να επηρεάζουν τα σχετικά συμπτώματα.
Αλήθεια 2: «Η έρευνα για τη φαρμακευτική κάνναβη εξελίσσεται συνεχώς»
Νέες κλινικές μελέτες και συστηματικές ανασκοπήσεις δημοσιεύονται κάθε χρόνο, ενώ σε άλλες χώρες η φαρμακευτική κάνναβη χρησιμοποιείται για περισσότερες ενδείξεις. Για παράδειγμα, στο Ισραήλ περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων το σύνδρομο Tourette και η διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD). Στη Γερμανία, οι γιατροί μπορούν να τη συνταγογραφούν για σοβαρές παθήσεις χωρίς να περιορίζονται σε κλειστό κατάλογο ενδείξεων. Η συνεχής αξιολόγηση των επιστημονικών δεδομένων δημιουργεί προοπτικές για νέες θεραπευτικές εφαρμογές και στην Ελλάδα.
Αλήθεια 3: «Τα εγκεκριμένα προϊόντα έχουν σταθερή και ελεγμένη σύνθεση»
Τα τελικά προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης παράγονται με βάση φαρμακευτικά πρότυπα ποιότητας και έχουν σταθερή, ελεγμένη περιεκτικότητα σε κανναβινοειδή. Έτσι, γιατρός και ασθενής γνωρίζουν ακριβώς τι λαμβάνεται, ενώ η θεραπεία μπορεί να ρυθμιστεί με ακρίβεια.
Ποια είναι τα βασικά σημεία για τη φαρμακευτική κάνναβη
Η φαρμακευτική κάνναβη εξετάζεται με την ίδια σοβαρότητα που ισχύει για κάθε θεραπευτική επιλογή. Το όφελος διαμορφώνεται ανάλογα με την ένδειξη, το προϊόν που επιλέγεται και τον ίδιο τον ασθενή.
Όποιος αναζητά ανακούφιση χρειάζεται έγκυρη ενημέρωση, η οποία παρουσιάζει τις δυνατότητες της θεραπείας χωρίς να αποκρύπτει τα όριά της. Η συζήτηση με τον γιατρό μπορεί να οργανωθεί γύρω από σαφή ερωτήματα: ποιο σύμπτωμα επιδιώκουμε να βελτιώσουμε, ποιο όφελος είναι ρεαλιστικό να αναμένουμε και σε ποιο χρονικό σημείο θα αξιολογήσουμε αν η συνέχιση της θεραπείας έχει αξία;
Η ουσιαστική ενημέρωση προϋποθέτει να παραμερίζονται τόσο ο φόβος όσο και οι υπερβολικές προσδοκίες. Η φαρμακευτική κάνναβη χρειάζεται να αντιμετωπίζεται όπως κάθε άλλη θεραπευτική επιλογή, με οδηγό τα επιστημονικά στοιχεία, τις πραγματικές ενδείξεις και την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.
*Δρ. Δημήτριος Ρηγόπουλος MD, MSc, MBA, PhD, SCOPE certified
Στρατιωτικός Ιατρός-Ειδικός Παθολόγος-Διαβητολόγος
Διευθυντής Α’ Παθολογικής Κλινικής 417 ΝΙΜΤΣ
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/farmakeytiki-kannavi-oi-mythoi-kai-oi-alitheies-ypo-to-prisma-tis-epistimis/26480
