Φυματίωση: 1,1 εκατ. άνθρωποι πέθαναν παγκοσμίως το 2025

Η αντιμετώπιση της φυματίωσης παγκοσμίως συνεχίζει να προχωρά, καθώς μειώνονται τόσο τα νέα περιστατικά όσο και οι θάνατοι από τη νόσο. Παραμένουν, ωστόσο, σοβαρά εμπόδια: η διεθνής χρηματοδότηση περιορίζεται, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά στην έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία.

Η έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τη φυματίωση το 2026 καταγράφει αύξηση 14% στην εγχώρια χρηματοδότηση, η οποία έφτασε τα 5,6 δισ. δολάρια ΗΠΑ την περίοδο 2024-2025. Η ενίσχυση αυτή κάλυψε μέρος της αντίστοιχης μείωσης στη διεθνή χρηματοδότηση και υπογραμμίζει πόσο σημαντικές είναι οι εθνικές επενδύσεις, ώστε να συνεχιστούν οι υπηρεσίες υγείας και να διατηρηθούν τα κεκτημένα στην αντιμετώπιση της φυματίωσης.

Φυματίωση το 2025: 10,6 εκατ. νέα περιστατικά και 1,1 εκατ. θάνατοι

Οι εκτιμήσεις για το 2025 κάνουν λόγο για 10,6 εκατομμύρια ανθρώπους που νόσησαν από φυματίωση και 1,1 εκατομμύρια θανάτους εξαιτίας της νόσου.

Από το 2015 οι θάνατοι από φυματίωση έχουν υποχωρήσει κατά 35%, ενώ από το 2000 η θεραπεία έχει συμβάλει στη διάσωση περίπου 86 εκατομμυρίων ανθρώπων. Έτσι, ο κόσμος πέτυχε τον πρώτο στόχο της στρατηγικής του ΠΟΥ «End TB» για τη μείωση της θνησιμότητας, αλλά πέντε χρόνια αργότερα από τον αρχικό προγραμματισμό.

Η συνολική πρόοδος, πάντως, δεν έχει φτάσει τον απαιτούμενο ρυθμό. Ο παγκόσμιος δείκτης επίπτωσης της φυματίωσης —τα νέα περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους— μειώθηκε κατά 14% από το 2015, ενώ ο στόχος για το 2025 ήταν μείωση 50%. Παράλληλα, η φυματίωση παραμένει η κύρια αιτία θανάτου από έναν μόνο λοιμώδη παράγοντα.

Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, δήλωσε ότι η συνεχιζόμενη πτώση των περιστατικών και των θανάτων είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική, ιδίως καθώς πολλές χώρες βρέθηκαν αντιμέτωπες με περικοπές χρηματοδότησης.

Ο ίδιος επισήμανε ότι πολλές κυβερνήσεις αύξησαν τις εθνικές δαπάνες τους, προκειμένου να διαφυλάξουν την πρόοδο. Παρ’ όλα αυτά, κάθε χρόνο περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι εξακολουθούν να πεθαίνουν από μια νόσο που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευτεί. Κάλεσε τις χώρες και τους εταίρους να επεκτείνουν επειγόντως την πρόσβαση στις υπηρεσίες κατά της φυματίωσης, να διασφαλίσουν την αναγκαία χρηματοδότηση και να επιταχύνουν την ανάπτυξη νέων μέσων αντιμετώπισης.

Οι γεωγραφικές ανισότητες στην πορεία της φυματίωσης

Το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου φορτίου της φυματίωσης εξακολουθεί να αφορά 30 χώρες. Σε αυτές καταγράφηκε το 88% των ανθρώπων που νόσησαν το 2025.

Η μείωση των περιστατικών δεν είναι ίδια σε όλες τις περιφέρειες του ΠΟΥ. Από το 2015 έως το 2025, η επίπτωση περιορίστηκε κατά 42% στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια και κατά 30% στην Αφρικανική. Η αντίστοιχη πτώση ήταν 18% στη Νοτιοανατολική Ασία, ενώ στην Ανατολική Μεσόγειο έφτασε μόλις το 6,6%.

Στην περιοχή του Δυτικού Ειρηνικού δεν σημειώθηκε σαφής μεταβολή. Αντίθετα, στην Αμερικανική Περιφέρεια η επίπτωση αυξήθηκε το 2025 για πέμπτη διαδοχική χρονιά και βρέθηκε 13% πάνω από τα επίπεδα του 2015.

Κατά τον ΠΟΥ, οι αποκλίσεις σχετίζονται με τις διαφορές στους παράγοντες κινδύνου της φυματίωσης, στην αποτελεσματικότητα των συστημάτων υγείας, στην πρόσβαση στις υπηρεσίες και στη σταθερότητα των επενδύσεων.

Φυματίωση: ελλείψεις στην έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία

Παρά τα βήματα που έχουν γίνει, παραμένουν σημαντικά κενά στον έγκαιρο εντοπισμό της φυματίωσης και στη θεραπεία των ασθενών.

Από τα 10,6 εκατομμύρια άτομα που εκτιμάται ότι νόσησαν από φυματίωση το 2025, διάγνωση έλαβαν 8,4 εκατομμύρια. Περίπου 2,2 εκατομμύρια άνθρωποι, επομένως, είτε δεν εντοπίστηκαν είτε δεν καταγράφηκαν.

Ταχεία διαγνωστική εξέταση, όπως συστήνει ο ΠΟΥ, έγινε μόνο στο 59% των ασθενών που διαγνώστηκαν για πρώτη φορά. Το ποσοστό απέχει σημαντικά από τον στόχο του 100% έως το 2027.

Η ανθεκτικότητα στα φάρμακα εξακολουθεί επίσης να δυσχεραίνει την αντιμετώπιση της φυματίωσης. Από τους περίπου 370.000 ανθρώπους που εκτιμάται ότι εμφάνισαν φυματίωση ανθεκτική στη ριφαμπικίνη το 2025, θεραπεία έλαβε μόλις το 42%.

Ανάμεσα, ωστόσο, στους ασθενείς που ξεκίνησαν θεραπεία, διευρύνθηκε αισθητά η χρήση του εξαμηνιαίου σχήματος που προτείνει ο ΠΟΥ: από 18% το 2024, το ποσοστό εφαρμογής του ανέβηκε στο 42% το 2025.

Η έρευνα για τη φυματίωση υποχρηματοδοτείται

Οι πόροι που διατίθενται για την έρευνα γύρω από τη φυματίωση παραμένουν σημαντικά χαμηλότεροι από τις ανάγκες.

Το 2023 δόθηκαν 1,2 δισ. δολάρια ΗΠΑ για έρευνα στη φυματίωση. Το ποσό αντιστοιχεί σε λιγότερο από το ένα τέταρτο του ετήσιου στόχου των 5 δισ. δολαρίων που έχει τεθεί για το 2027.

Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι χρειάζονται σημαντικά περισσότερες επενδύσεις, ώστε να αναπτυχθούν και να διατεθούν ευρύτερα νέα εμβόλια, διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπείες.

Ο ΠΟΥ ζητά ισχυρότερη χρηματοδότηση για τη φυματίωση

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας απευθύνει έκκληση στις κυβερνήσεις και στους συνεργαζόμενους φορείς να δεσμευτούν πιο ενεργά στην αντιμετώπιση της φυματίωσης, διασφαλίζοντας και αυξάνοντας τη βιώσιμη χρηματοδότηση των σχετικών πρωτοβουλιών.

Ζητεί, επίσης, να διευρυνθεί γρήγορα η πρόσβαση στην πρόληψη, την ταχεία διάγνωση και την αποτελεσματική θεραπεία, ενώ παράλληλα να επιταχυνθούν οι επενδύσεις για την ανάπτυξη νέων εργαλείων.

Κατά τον ΠΟΥ, απαιτείται πολύ ταχύτερη πρόοδος, ώστε ο κόσμος να επιστρέψει σε πορεία που οδηγεί στην επίτευξη του στόχου για τον τερματισμό της επιδημίας της φυματίωσης.