Νόσος Αλτσχάιμερ: Συμπτώματα ανά στάδιο και πότε χρειάζεται αξιολόγηση

Τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ εμφανίζονται και επιδεινώνονται σταδιακά, συνήθως μέσα σε αρκετά χρόνια. Σε αρχικό στάδιο μπορεί να εκληφθούν ως σημάδια γήρανσης ή να συγχέονται με άλλες παθήσεις. Ο ρυθμός εξέλιξης διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Ορισμένες φορές, λοιμώξεις, εγκεφαλικό επεισόδιο ή παραλήρημα μπορεί να ευθύνονται για την επιδείνωση των συμπτωμάτων. Επίσης, κάποια φάρμακα και άλλα προβλήματα υγείας μπορούν να επιβαρύνουν τα συμπτώματα της άνοιας. Αν αυτά επιδεινωθούν γρήγορα, χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό, καθώς μπορεί να υπάρχει αιτία που αντιμετωπίζεται.

Τα στάδια και τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ

Γενικά, τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ χωρίζονται σε τρία βασικά στάδια.

Πρώιμα συμπτώματα

Το κύριο σύμπτωμα στα αρχικά στάδια είναι τα κενά μνήμης. Ένα άτομο μπορεί:

• να ξεχνά πρόσφατες συζητήσεις ή γεγονότα
• να χάνει ή να τοποθετεί κάπου αντικείμενα και μετά να μην τα βρίσκει
• να ξεχνά ονόματα τοποθεσιών και αντικειμένων
• να δυσκολεύεται να βρει τη σωστή λέξη
• να επαναλαμβάνει τις ίδιες ερωτήσεις
• να κρίνει λιγότερο σωστά ή να δυσκολεύεται περισσότερο να πάρει αποφάσεις
• να γίνεται λιγότερο ευέλικτο και να διστάζει να δοκιμάσει καινούργια πράγματα

Μπορεί επίσης να εμφανιστούν αλλαγές στη διάθεση, όπως αυξημένο άγχος, ανησυχία ή περίοδοι σύγχυσης.

Συμπτώματα μέσου σταδίου

Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα προβλήματα μνήμης επιδεινώνονται. Το άτομο μπορεί να δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να θυμηθεί τα ονόματα γνωστών του ή να αναγνωρίσει συγγενείς και φίλους.

Μπορεί ακόμη να εμφανιστούν:

• αυξανόμενη σύγχυση και αποπροσανατολισμός, όπως να χαθεί κάποιος ή να περιπλανιέται χωρίς να γνωρίζει ποια ώρα της ημέρας είναι
• εμμονική, επαναλαμβανόμενη ή παρορμητική συμπεριφορά
• παραληρητικές ιδέες, όπως η πεποίθηση ότι ισχύουν πράγματα που δεν είναι αληθινά, ή καχυποψία απέναντι στους φροντιστές και στα μέλη της οικογένειας
• δυσκολίες στην ομιλία ή στη γλώσσα, γνωστές ως αφασία
• διαταραχές ύπνου
• αλλαγές στη διάθεση, όπως συχνές εναλλαγές, κατάθλιψη και αυξανόμενο άγχος, απογοήτευση ή ανησυχία
• δυσκολία σε δραστηριότητες που απαιτούν αντίληψη του χώρου, όπως η εκτίμηση των αποστάσεων
• να βλέπει ή να ακούει πράγματα που οι άλλοι δεν βλέπουν ή δεν ακούν, δηλαδή ψευδαισθήσεις

Σε αυτό το στάδιο, το άτομο συνήθως χρειάζεται υποστήριξη στην καθημερινότητά του. Μπορεί, για παράδειγμα, να χρειάζεται βοήθεια με το φαγητό, το πλύσιμο, το ντύσιμο και τη χρήση της τουαλέτας.

Όψιμα συμπτώματα

Στα όψιμα στάδια τα συμπτώματα γίνονται πιο σοβαρά και μπορεί να προκαλούν δυσφορία τόσο στο άτομο με τη νόσο όσο και στους φροντιστές, τους φίλους και την οικογένειά του. Οι ψευδαισθήσεις και οι παραληρητικές ιδέες μπορεί να εμφανίζονται και να υποχωρούν κατά τη διάρκεια της νόσου, αλλά ενδέχεται να επιδεινωθούν όσο αυτή εξελίσσεται.

Μπορεί επίσης να αλλάξει η συμπεριφορά του ατόμου. Για παράδειγμα, μπορεί:

• να γίνει επιθετικό, όπως να χτυπά ή να φωνάζει
• να αναστατώνεται ή να είναι ανήσυχο
• να φωνάζει ή να επαναλαμβάνει ξανά και ξανά την ίδια ερώτηση

Καθώς εξελίσσεται η νόσος, μπορεί να εμφανιστούν και άλλα συμπτώματα:

• δυσκολία στη μάσηση και στην κατάποση
• δυσκολία να αλλάξει θέση ή να μετακινηθεί χωρίς βοήθεια
• απώλεια βάρους, η οποία κάποιες φορές μπορεί να είναι σοβαρή
• ακούσια απώλεια ούρων ή κοπράνων
• σταδιακή απώλεια της ομιλίας
• σημαντικά προβλήματα στη βραχυπρόθεσμη και στη μακροπρόθεσμη μνήμη

Στα σοβαρά στάδια, μπορεί να απαιτείται φροντίδα όλο το εικοσιτετράωρο και βοήθεια με το φαγητό, τις μετακινήσεις και την προσωπική υγιεινή.

Πότε χρειάζεται να απευθυνθείτε σε γιατρό

Αν ανησυχείτε για τη μνήμη σας ή θεωρείτε ότι μπορεί να έχετε άνοια, απευθυνθείτε σε γιατρό. Αν ανησυχείτε για τα προβλήματα μνήμης κάποιου άλλου, ενθαρρύνετέ τον να κλείσει ραντεβού και προτείνετε να τον συνοδεύσετε.

Τα προβλήματα μνήμης δεν οφείλονται μόνο στην άνοια. Μπορεί να σχετίζονται και με κατάθλιψη, στρες, φάρμακα ή άλλα προβλήματα υγείας. Ο γιατρός μπορεί να κάνει αρχικούς ελέγχους για να διερευνήσει την αιτία και, αν χρειάζεται, να παραπέμψει το άτομο για περαιτέρω εξετάσεις από ειδικό.

Η αξιολόγηση και οι αποφάσεις για τη φροντίδα και την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων πρέπει να γίνονται σε συνεργασία με τον γιατρό.