Ενδομητρίωση και καρκίνος: Ποιοι κίνδυνοι έχουν συσχετιστεί

Η ενδομητρίωση δεν προκαλεί καρκίνο. Ωστόσο, μπορεί να συνδέεται με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου των ωοθηκών, ενώ δεν φαίνεται να σχετίζεται άμεσα με άλλους τύπους καρκίνου.

Η δρ Laura Purdy, μαιευτήρας-γυναικολόγος, αναφέρει ότι η ενδομητρίωση έχει συσχετιστεί με μικρή αύξηση του κινδύνου για ενδομητριοειδή καρκίνο και καρκίνο των ωοθηκών από διαυγή κύτταρα. Αντίθετα, ο καρκίνος του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του ενδομητρίου δεν φαίνεται να συνδέεται άμεσα με την ενδομητρίωση.

Ενδομητρίωση και κίνδυνος καρκίνου των ωοθηκών

«Η ενδομητρίωση έχει συσχετιστεί με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο για ορισμένους τύπους καρκίνου των ωοθηκών», λέει η δρ Purdy. «Ο ακριβής λόγος δεν είναι πλήρως κατανοητός, αλλά πιστεύεται ότι μπορεί να παίζουν ρόλο κοινοί γενετικοί και ορμονικοί παράγοντες».

Ανασκόπηση ερευνών του 2017 αναφέρει ως πιθανούς παράγοντες την υψηλή συγκέντρωση οιστρογόνων, καθώς και μεταλλάξεις ή αλλαγές στα γονίδια ARID1A και BAF250a.

Παρά τη μικρή αύξηση, ο συνολικός κίνδυνος παραμένει σχετικά χαμηλός. Ο μέσος κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών στη διάρκεια της ζωής είναι 1,3% — δηλαδή περίπου 1 στα 78 άτομα που έχουν ωοθήκες θα εμφανίσει τη νόσο, ανεξάρτητα από το αν έχει ενδομητρίωση. Λιγότερο από το 2% των ατόμων με ενδομητρίωση εμφανίζουν στη συνέχεια καρκίνο των ωοθηκών.

«Παρότι ο κίνδυνος είναι ελαφρώς αυξημένος για τα άτομα με ενδομητρίωση, δεν διαφέρει πολύ από εκείνον των ατόμων χωρίς τη νόσο», εξηγεί η δρ Purdy.

Τα συχνότερα συμπτώματα του καρκίνου των ωοθηκών είναι το φούσκωμα, η διάρροια και ο κοιλιακός πόνος. «Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να οφείλονται και σε μη καρκινικές παθήσεις. Αν όμως εμφανίζονται τακτικά και είναι ασυνήθιστα για εσάς, είναι προτιμότερο να συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας», προσθέτει.

Ενδομητρίωση και καρκίνος του τραχήλου της μήτρας

Η ενδομητρίωση δεν έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ο καρκίνος αυτός προκαλείται συνήθως από τα στελέχη 16 και 18 του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV). Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο HPV ευθύνεται για περισσότερο από το 95% των περιστατικών καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Στα αρχικά στάδια, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας σπάνια προκαλεί συμπτώματα. Όταν εμφανίζονται, συνήθως περιλαμβάνουν:

• ακανόνιστη κολπική αιμορραγία
• κολπική αιμορραγία κατά τη διεισδυτική σεξουαλική επαφή ή μετά από αυτή
• πόνο ή ενόχληση στην περιοχή της λεκάνης
• μη φυσιολογικές κολπικές εκκρίσεις
• αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου ή της ούρησης

«Τα άτομα με ενδομητρίωση πρέπει να υποβάλλονται τακτικά σε προσυμπτωματικό έλεγχο για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, σύμφωνα με τις συστάσεις των επαγγελματιών υγείας τους», λέει η δρ Purdy.

Πολλοί γιατροί ακολουθούν το προτεινόμενο πρόγραμμα της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας (ACS) για άτομα ηλικίας 25–65 ετών που έχουν τράχηλο μήτρας:

• Προτιμώμενη επιλογή: εξέταση HPV κάθε 5 χρόνια
• Αποδεκτή επιλογή: συνδυαστικός έλεγχος HPV και τεστ Παπανικολάου κάθε 5 χρόνια
• Αποδεκτή επιλογή: τεστ Παπανικολάου κάθε 3 χρόνια

Ο εμβολιασμός κατά του HPV μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου από καρκινογόνα στελέχη. Τα περισσότερα άτομα κάτω των 45 ετών μπορούν να εμβολιαστούν.

Ενδομητρίωση και καρκίνος του ενδομητρίου

Η ενδομητρίωση ενδέχεται να αυξάνει ελαφρώς τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ενδομητρίου, αναφέρει η δρ Purdy.

Σε μελέτη του 2015 αναλύθηκαν δεδομένα από τις Εθνικές Βάσεις Δεδομένων Ασφάλισης Υγείας της Ταϊβάν. Από τον Ιανουάριο του 1997 έως τον Δεκέμβριο του 2000, 15.488 άτομα διαγνώστηκαν με ενδομητρίωση. Κατά τη δεκαετή περίοδο παρακολούθησης, 104 από αυτά εμφάνισαν καρκίνο του ενδομητρίου.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που διαγνώστηκαν με ενδομητρίωση πριν από την ηλικία των 40 ετών είχαν παρόμοιο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του ενδομητρίου με τα άτομα κάτω των 40 ετών χωρίς ενδομητρίωση.

«Η ακριβής σύνδεση δεν είναι πλήρως κατανοητή, αλλά η χρόνια φλεγμονή που σχετίζεται με την ενδομητρίωση μπορεί να συμβάλλει σε αυτή τη μικρή αύξηση του κινδύνου», λέει η δρ Purdy. Προσθέτει ότι είναι σημαντικό τα άτομα με ενδομητρίωση να γνωρίζουν αυτή τη συσχέτιση και να συζητούν τυχόν ανησυχίες ή συμπτώματα με επαγγελματία υγείας, ώστε να υπάρχει κατάλληλη παρακολούθηση και έγκαιρη διάγνωση.

Οι περισσότεροι ασθενείς με καρκίνο του ενδομητρίου δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Όταν υπάρχουν, συχνά περιλαμβάνουν:

• ακανόνιστη έμμηνο ρύση
• αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση
• μη φυσιολογικές κολπικές εκκρίσεις
• αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου ή της ούρησης

Ενδομητρίωση και καρκίνος του μαστού

Χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να δοθεί οριστική απάντηση. Ορισμένες μελέτες έχουν συσχετίσει την ενδομητρίωση με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού, ενώ άλλες δεν έχουν βρει τέτοια σχέση.

«Ο καρκίνος του μαστού και η ενδομητρίωση είναι διαφορετικές παθήσεις και τα συνολικά διαθέσιμα στοιχεία δεν υποστηρίζουν ισχυρά ότι υπάρχει άμεση σύνδεση μεταξύ τους», λέει η δρ Purdy.

Ο δρ Abdulrahman Sinno, διευθυντής χειρουργικής έρευνας και εκπαίδευσης στο Sylvester Comprehensive Cancer Center στο Μαϊάμι, αναφέρει: «Ο προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο του μαστού πρέπει να ξεκινά στην ηλικία των 40 ετών με μαστογραφία».

«Όποιος εντοπίσει κάποιο ογκίδιο ή μάζα πρέπει να κλείσει ραντεβού με τον γιατρό του ή τον γυναικολόγο του για εξέταση του μαστού», προσθέτει. Τα άτομα με ενδομητρίωση είναι σημαντικό να συνεχίζουν τον τακτικό έλεγχο και να ακολουθούν τις συστάσεις για τις μαστογραφίες.

Πώς μπορείτε να μειώσετε τον κίνδυνο καρκίνου

Είτε έχετε ενδομητρίωση είτε όχι, «είναι σημαντικό να φροντίζετε συνολικά την υγεία σας και να κάνετε τους προτεινόμενους ελέγχους για διάφορους καρκίνους, ανάλογα με την ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και άλλους παράγοντες κινδύνου», λέει η δρ Purdy.

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), τα παρακάτω μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου καρκίνου:

• περιορισμός ή διακοπή της χρήσης καπνού
• περιορισμός της έκθεσης στο παθητικό κάπνισμα
• χρήση αντηλιακού και προστασία του δέρματος από την υπεριώδη ακτινοβολία
• περιορισμός ή διακοπή της κατανάλωσης αλκοόλ
• διατήρηση βάρους που ο επαγγελματίας υγείας θεωρεί κατάλληλο για εσάς

Η κατάλληλη φροντίδα για την ενδομητρίωση μπορεί επίσης να βελτιώσει τη συνολική υγεία και να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου, σημειώνει ο δρ Sinno.

Τι να θυμάστε

Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι η ενδομητρίωση μπορεί να συνδέεται με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο για συγκεκριμένους τύπους καρκίνου των ωοθηκών. Δεν φαίνεται να υπάρχει άμεση σύνδεση με άλλες μορφές καρκίνου, αν και για ορισμένες, όπως ο καρκίνος του ενδομητρίου και του μαστού, χρειάζονται περισσότερα στοιχεία.

Ανεξάρτητα από το αν έχετε ενδομητρίωση, μπορείτε να φροντίζετε τη συνολική υγεία σας ακολουθώντας τις συστάσεις για προσυμπτωματικούς ελέγχους, εμβολιασμούς και μαστογραφίες, καθώς και υιοθετώντας υγιεινές συνήθειες. Αν παρατηρήσετε νέα ή ασυνήθιστα συμπτώματα, επικοινωνήστε με επαγγελματία υγείας. Οι αποφάσεις για εξετάσεις και φροντίδα πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.