HPV: συμπτώματα και αντιμετώπιση

Τι είναι ο HPV

Ο HPV είναι το όνομα μιας μεγάλης ομάδας ιών, γνωστών ως ιοί των ανθρώπινων θηλωμάτων. Μπορούν να προσβάλουν το δέρμα και περιοχές όπως τα γεννητικά όργανα, ο πρωκτός, το στόμα και ο λαιμός. Η λοίμωξη είναι πολύ συχνή και συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα ή άλλα προβλήματα. Έτσι, μπορεί να έχεις έρθει σε επαφή με τον ιό χωρίς να το γνωρίζεις.

Δεν έχουν όλοι οι τύποι HPV την ίδια επίδραση. Ορισμένοι προκαλούν κονδυλώματα, δηλαδή μικρά εξογκώματα. Άλλοι, που ονομάζονται υψηλού κινδύνου, μπορεί να παραμείνουν για χρόνια και να προκαλέσουν αλλαγές στα κύτταρα. Κάποιες από αυτές τις αλλαγές μπορούν να εξελιχθούν σε καρκίνο, αν δεν εντοπιστούν και δεν αντιμετωπιστούν.

Συνήθως το ανοσοποιητικό σύστημα ελέγχει τη λοίμωξη και ο ιός απομακρύνεται μέσα σε 2 χρόνια. Δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει την ίδια τη λοίμωξη, αλλά υπάρχουν θεραπείες για τα κονδυλώματα και τις κυτταρικές αλλοιώσεις. Ο εμβολιασμός και ο προληπτικός έλεγχος του τραχήλου βοηθούν στην πρόληψη των σοβαρών συνεπειών.

Μορφές και τύποι

• HPV χαμηλού κινδύνουΟρισμένοι από αυτούς τους τύπους προκαλούν κονδυλώματα στα γεννητικά όργανα, γύρω από τον πρωκτό ή στο στόμα και τον λαιμό.
• HPV υψηλού κινδύνουΌταν η λοίμωξη επιμένει, μπορεί να προκαλέσει κυτταρικές αλλοιώσεις που ενδέχεται να εξελιχθούν σε καρκίνο.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Οι περισσότερες λοιμώξεις HPV υποχωρούν μόνες τους μέσα σε 2 χρόνια, χωρίς να προκαλέσουν προβλήματα. Μερικές επιμένουν περισσότερο. Η επίμονη λοίμωξη από τύπους υψηλού κινδύνου μπορεί να οδηγήσει σε προκαρκινικές αλλοιώσεις και καρκίνο. Η ανάπτυξη καρκίνου του τραχήλου μετά τη λοίμωξη συνήθως χρειάζεται 15–20 χρόνια, ενώ η ανίχνευση και η θεραπεία των προκαρκινικών αλλοιώσεων μπορούν να αποτρέψουν την εξέλιξή τους.

Συμπτώματα HPV

Ο HPV συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Όταν εμφανίζονται κονδυλώματα, μπορεί να συνοδεύονται από τις παρακάτω ενοχλήσεις.

• Μικρά εξογκώματα Κονδυλώματα στα γεννητικά όργανα ή γύρω από τον πρωκτό και, σπανιότερα, στον λαιμό.
• Κνησμός Τα κονδυλώματα μπορεί να προκαλούν φαγούρα.
• Πόνος Μερικές φορές τα κονδυλώματα πονάνε.
• Αιμορραγία κονδυλωμάτων Τα κονδυλώματα μπορεί να αιμορραγούν.

Οι τύποι υψηλού κινδύνου και οι πρώιμες προκαρκινικές αλλοιώσεις του τραχήλου συνήθως δεν δίνουν συμπτώματα. Αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους ή μετά το σεξ και δύσοσμες κολπικές εκκρίσεις μπορεί να σχετίζονται με καρκίνο του τραχήλου, αλλά και με άλλες παθήσεις, και χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες HPV και παράγοντες κινδύνου

Η λοίμωξη προκαλείται από ιούς της ομάδας HPV. Το ανοσοποιητικό σύστημα συνήθως την ελέγχει μόνο του. Αν όμως ένας τύπος υψηλού κινδύνου παραμείνει για χρόνια, μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στα κύτταρα και προκαρκινικές αλλοιώσεις, δηλαδή αλλαγές που ενδέχεται να εξελιχθούν σε καρκίνο.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Σεξουαλική επαφή ή στενή επαφή δέρματος στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
• Λήψη ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων.
• Άλλες σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις.
• Σεξουαλική επαφή μεταξύ ανδρών.
• Λοίμωξη HIV σε γυναίκες.
• Κάπνισμα, που αυξάνει την πιθανότητα να επιμείνει η λοίμωξη.

Πώς μεταδίδεται ο HPV

Ο HPV μεταδίδεται με στενή επαφή δέρματος, ακόμη κι αν το άτομο που έχει τον ιό δεν εμφανίζει συμπτώματα. Δεν χρειάζεται διείσδυση και μπορεί να μεταδοθεί ακόμη και στην πρώτη σεξουαλική επαφή.

• Επαφή δέρματος με δέρμα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.
• Κολπικό σεξ.
• Πρωκτικό σεξ.
• Στοματικό σεξ.
• Κοινή χρήση σεξουαλικών βοηθημάτων.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός συνήθως αναγνωρίζει τα κονδυλώματα εξετάζοντάς τα. Για τον έλεγχο του τραχήλου λαμβάνεται μικρό δείγμα κυττάρων, που μπορεί να εξεταστεί για HPV ή για κυτταρικές αλλοιώσεις. Δεν υπάρχει εξέταση αίματος για HPV. Αν χρειάζεται, μπορεί να προταθεί κολποσκόπηση, δηλαδή λεπτομερής εξέταση του τραχήλου.

• Κλινική εξέταση για κονδυλώματα.
• HPV test σε δείγμα κυττάρων του τραχήλου.
• Τεστ Παπανικολάου για κυτταρικές αλλοιώσεις.
• Κολποσκόπηση.

Θεραπεία HPV

Δεν υπάρχει θεραπεία για την ίδια τη λοίμωξη HPV. Υπάρχουν όμως θεραπείες για τα κονδυλώματα, τις προκαρκινικές αλλοιώσεις και τους καρκίνους που μπορεί να προκαλέσει. Ο γιατρός επιλέγει την αντιμετώπιση ανάλογα με το είδος και τη θέση της βλάβης. Αν έχεις HPV, συζήτησε μαζί του αν χρειάζεσαι επιπλέον εξετάσεις και πόσο συχνά πρέπει να ελέγχεσαι.

• Τοπικά φάρμακαΜπορεί να χρησιμοποιηθούν για κονδυλώματα ή ορισμένες κυτταρικές αλλοιώσεις, με καθοδήγηση γιατρού.
• Καταστροφή ή αφαίρεση βλαβώνΤα κονδυλώματα και ορισμένες προκαρκινικές αλλοιώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν με κατάψυξη, θερμότητα ή χειρουργική αφαίρεση.
• Αντιμετώπιση καρκίνουΑνάλογα με τη διάγνωση, μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργείο, ακτινοθεραπεία ή συστηματική θεραπεία, όπως χημειοθεραπεία. Η έγκαιρη διάγνωση βελτιώνει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Αν καπνίζεις, η διακοπή μειώνει την πιθανότητα να επιμείνει η λοίμωξη.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Ο εμβολιασμός προστατεύει από αρκετούς τύπους HPV που προκαλούν καρκίνο ή κονδυλώματα, αλλά όχι από όλους. Είναι πιο αποτελεσματικός πριν από την έκθεση στον ιό. Ο προληπτικός έλεγχος του τραχήλου εντοπίζει αλλοιώσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.

• Συζήτησε με τον γιατρό σου για τον εμβολιασμό σου ή του παιδιού σου.
• Χρησιμοποίησε σωστά προφυλακτικό: μειώνει τον κίνδυνο, αλλά δεν καλύπτει όλο το δέρμα των γεννητικών οργάνων.
• Αν έχεις τράχηλο, συζήτησε με τον γιατρό σου το κατάλληλο πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου.
• Η αποφυγή καπνίσματος ή η διακοπή του μειώνει την πιθανότητα επίμονης λοίμωξης.

Επιπλοκές HPV

• Κονδυλώματα.
• Προκαρκινικές κυτταρικές αλλοιώσεις.
• Καρκίνος του τραχήλου της μήτρας.
• Καρκίνος του πρωκτού.
• Καρκίνος του πέους.
• Καρκίνος του αιδοίου.
• Καρκίνος του κόλπου.
• Καρκίνος του στοματοφάρυγγα, δηλαδή του πίσω μέρους του λαιμού.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν έχεις αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους ή μετά τη σεξουαλική επαφή.
• Αν έχεις δύσοσμες κολπικές εκκρίσεις.
• Αν έχεις HPV, συζήτησε με τον γιατρό σου αν χρειάζεσαι επιπλέον εξετάσεις ή παρακολούθηση.

Ποιος γιατρός: Γυναικολόγος, Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον HPV