Σύφιλη: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η σύφιλη

Η σύφιλη προκαλείται από το βακτήριο Treponema pallidum. Μεταδίδεται κυρίως με άμεση επαφή με μολυσματικές πληγές κατά το κολπικό, πρωκτικό ή στοματικό σεξ. Μπορεί επίσης να περάσει από την έγκυο στο μωρό κατά την εγκυμοσύνη. Η λοίμωξη εξελίσσεται σε στάδια, με διαφορετικά σημάδια στο καθένα. Στην αρχή μπορεί να εμφανιστεί μια μικρή, συνήθως ανώδυνη πληγή, που εύκολα περνά απαρατήρητη.

Αργότερα μπορεί να εμφανιστούν εξάνθημα, διογκωμένοι λεμφαδένες και συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη. Πολλοί άνθρωποι δεν παρατηρούν κανένα σύμπτωμα. Οι ενοχλήσεις μπορεί να υποχωρήσουν χωρίς θεραπεία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει φύγει το βακτήριο. Η σύφιλη μπορεί να παραμένει στον οργανισμό για χρόνια και, χωρίς αντιμετώπιση, να επηρεάσει την καρδιά, τον εγκέφαλο, τα νεύρα και άλλα όργανα.

Η σύφιλη θεραπεύεται με τα κατάλληλα αντιβιοτικά που επιλέγει ο γιατρός σου. Ωστόσο, η θεραπεία δεν αποκαθιστά απαραίτητα τις βλάβες που έχουν ήδη προκληθεί. Μετά τη θεραπεία χρειάζονται επανέλεγχοι, ενώ μια προηγούμενη λοίμωξη δεν σε προστατεύει από νέα μόλυνση.

Μορφές και τύποι

• Πρωτοπαθής σύφιληΤο πρώτο στάδιο συνήθως προκαλεί μία ή περισσότερες πληγές στο σημείο εισόδου του βακτηρίου. Είναι συνήθως ανώδυνες και μπορεί να επουλωθούν χωρίς να έχει θεραπευτεί η λοίμωξη.
• Δευτεροπαθής σύφιληΜπορεί να εμφανιστούν εξάνθημα, βλάβες στο στόμα ή στα γεννητικά όργανα και γενικά συμπτώματα, όπως πυρετός και κόπωση. Τα συμπτώματα μπορεί να φύγουν χωρίς θεραπεία, αλλά η λοίμωξη παραμένει.
• Λανθάνουσα σύφιληΔεν υπάρχουν ορατά σημάδια ή συμπτώματα. Χωρίς θεραπεία, η λοίμωξη μπορεί να παραμείνει στον οργανισμό για χρόνια.
• Τριτοπαθής σύφιληΔεν εμφανίζεται σε όλους όσοι μένουν χωρίς θεραπεία. Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες σε εσωτερικά όργανα, όπως η καρδιά και ο εγκέφαλος, πολλά χρόνια μετά τη μόλυνση.
• Συγγενής σύφιληΕίναι η λοίμωξη που μεταδίδεται στο μωρό κατά την εγκυμοσύνη. Το μωρό μπορεί να μην έχει σημάδια στη γέννηση, αλλά χωρίς άμεση θεραπεία μπορεί να εμφανίσει σοβαρά προβλήματα.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η σύφιλη θεραπεύεται με τα κατάλληλα αντιβιοτικά, ιδιαίτερα όταν εντοπιστεί νωρίς. Χωρίς θεραπεία μπορεί να παραμείνει για χρόνια, ακόμη κι αν τα συμπτώματα εξαφανιστούν, και να προκαλέσει σοβαρές βλάβες αργότερα. Η προσβολή του εγκεφάλου, των ματιών ή των αυτιών μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε στάδιο. Η θεραπεία δεν αναστρέφει απαραίτητα τις ήδη υπάρχουσες βλάβες και δεν προσφέρει προστασία από νέα μόλυνση.

Συμπτώματα σύφιλης

Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια, να αλλάζουν με τον χρόνο ή να εμφανίζονται και να υποχωρούν. Μπορεί επίσης να μην παρατηρήσεις κανένα σύμπτωμα.

• Ανώδυνες πληγές Μία ή περισσότερες μικρές πληγές στο πέος, στον κόλπο, στον πρωκτό, στα χείλη ή μέσα στο στόμα.
• Εξάνθημα Συχνά στις παλάμες και στα πέλματα, με πιθανή επέκταση στο σώμα. Συνήθως δεν προκαλεί φαγούρα.
• Λευκές ή γκρίζες βλάβες Μπορεί να μοιάζουν με μυρμηγκιές και να εμφανίζονται στα γεννητικά όργανα ή γύρω από τον πρωκτό.
• Λευκές πλάκες Μπορεί να εμφανιστούν μέσα στο στόμα.
• Πυρετός
• Διογκωμένοι λεμφαδένες Πρήξιμο στους αδένες.
• Πονόλαιμος
• Πονοκέφαλος
• Κόπωση Έντονο αίσθημα κούρασης.
• Μυϊκοί πόνοι
• Τριχόπτωση κατά τόπους Μπορεί να επηρεάζει το κεφάλι, τα γένια και τα φρύδια.
• Απώλεια βάρους

Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να χρειαστούν 3 εβδομάδες ή περισσότερο για να εμφανιστούν μετά τη μόλυνση. Αργότερα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν έως και 3 μήνες μετά. Πληγές μέσα στον κόλπο ή στον πρωκτό μπορεί να περάσουν απαρατήρητες. Στη λανθάνουσα φάση δεν υπάρχουν ορατά συμπτώματα, παρότι η λοίμωξη παραμένει.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες σύφιλης και παράγοντες κινδύνου

Η σύφιλη προκαλείται από το βακτήριο Treponema pallidum. Το βακτήριο μεταδίδεται κυρίως με επαφή με μολυσματικές βλάβες κατά τη σεξουαλική επαφή. Οι πληγές μπορεί να βρίσκονται σε σημεία που δεν φαίνονται εύκολα ή δεν καλύπτονται από προφυλακτικό. Γι’ αυτό η απουσία ορατής πληγής και η χρήση προφυλακτικού δεν αποκλείουν πλήρως τη μετάδοση.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Κολπικό, πρωκτικό ή στοματικό σεξ χωρίς προφυλακτικό με άτομο που έχει σύφιλη.
• Σεξουαλικός σύντροφος με θετική εξέταση για σύφιλη.
• Κοινή χρήση βελόνας για ενέσιμες ουσίες.
• Συνθήκες ή σεξουαλικές επαφές που αυξάνουν την έκθεση σε άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

Πώς μεταδίδεται η σύφιλη

Η σύφιλη μεταδίδεται κυρίως με άμεση επαφή με μολυσματική πληγή κατά το σεξ. Μπορεί επίσης να μεταδοθεί στο μωρό μέσω του πλακούντα κατά την εγκυμοσύνη. Δεν μεταδίδεται με τη συνηθισμένη επαφή με καθίσματα τουαλέτας, πόμολα, πισίνες, ρούχα ή μαχαιροπίρουνα.

• Κολπικό, πρωκτικό ή στοματικό σεξ με επαφή με μολυσματικές βλάβες.
• Μετάδοση από την έγκυο στο μωρό κατά την εγκυμοσύνη.
• Κοινή χρήση μολυσμένης βελόνας.
• Μετάγγιση μολυσμένου αίματος.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν 3 εβδομάδες ή περισσότερο μετά τη μόλυνση. Η μετάδοση συνήθως συμβαίνει στα πρώιμα στάδια, έως και 2 χρόνια μετά τη μόλυνση.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η επιβεβαίωση απαιτεί εξέταση και δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στα συμπτώματα. Ο γιατρός σου θα συζητήσει το ιατρικό και σεξουαλικό ιστορικό σου και θα εξετάσει τυχόν πληγές, εξάνθημα ή άλλες βλάβες. Συνήθως γίνεται εξέταση αίματος, ενώ μπορεί να ελεγχθεί και υγρό από πληγή. Μπορεί να χρειαστεί παράλληλος έλεγχος για άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

• Κλινική εξέταση και λήψη ιστορικού.
• Εξέταση αίματος για σύφιλη.
• Λήψη και εξέταση δείγματος υγρού από πληγή.
• Άμεση ανίχνευση του βακτηρίου με μικροσκόπιο.
• Ταχεία εξέταση για σύφιλη.

Θεραπεία σύφιλης

Η σύφιλη θεραπεύεται με αντιβιοτικά που χορηγεί ο γιατρός σου. Η επιλογή εξαρτάται από το στάδιο της λοίμωξης και την εγκυμοσύνη. Ο γιατρός μπορεί να αρχίσει θεραπεία πριν βγουν τα αποτελέσματα, αν το κρίνει απαραίτητο. Χρειάζονται επαναληπτικές εξετάσεις για να επιβεβαιωθεί η επιτυχία της θεραπείας. Οι τωρινοί και οι πρόσφατοι σεξουαλικοί σύντροφοι χρειάζονται επίσης έλεγχο και θεραπεία. Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να εμφανιστούν πυρετός, πονοκέφαλος και μυϊκοί πόνοι μέσα στις πρώτες 24 ώρες από την έναρξη της θεραπείας.

• ΠενικιλίνηΗ ενέσιμη βενζαθινική πενικιλίνη αποτελεί θεραπεία πρώτης επιλογής. Στην εγκυμοσύνη είναι η θεραπεία που προλαμβάνει τη μετάδοση στο μωρό.
• Άλλα αντιβιοτικάΟ γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει ως εναλλακτικές επιλογές δοξυκυκλίνη, κεφτριαξόνη ή αζιθρομυκίνη.
• Αντιμετώπιση συγγενούς σύφιληςΤα μωρά με συγγενή σύφιλη ή με μητέρα που είχε σύφιλη χωρίς θεραπεία χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση για να αποφευχθούν σοβαρά προβλήματα.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Απόφυγε το κολπικό, πρωκτικό και στοματικό σεξ μέχρι να περάσουν 2 εβδομάδες από την ολοκλήρωση της θεραπείας τόσο της δικής σου όσο και του συντρόφου σου.
• Πήγαινε στους προγραμματισμένους επανελέγχους, ακόμη κι αν δεν έχεις συμπτώματα.
• Ενημέρωσε τους τωρινούς και πρόσφατους σεξουαλικούς συντρόφους σου. Ο γιατρός σου μπορεί να σε καθοδηγήσει για ενημέρωση χωρίς να αποκαλυφθεί το όνομά σου.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η σωστή και σταθερή χρήση προφυλακτικού μειώνει τον κίνδυνο, αλλά δεν τον μηδενίζει, επειδή μολυσματικές πληγές μπορεί να βρίσκονται εκτός της περιοχής που καλύπτει. Η αποχή από κολπικό, πρωκτικό και στοματικό σεξ αποτρέπει τη σεξουαλική μετάδοση.

• Χρησιμοποίησε σωστά προφυλακτικό σε κάθε σεξουαλική επαφή.
• Στο στοματικό σεξ χρησιμοποίησε προφυλακτικό ή ειδικό προστατευτικό φύλλο από λάτεξ ή πλαστικό.
• Μια μακροχρόνια, αμοιβαία μονογαμική σχέση με σύντροφο που έχει εξεταστεί και δεν έχει σύφιλη μειώνει τον κίνδυνο.
• Μη μοιράζεσαι σεξουαλικά βοηθήματα ή πλύνε τα και κάλυψέ τα με νέο προφυλακτικό πριν τα χρησιμοποιήσει άλλο άτομο.
• Μη μοιράζεσαι βελόνες.
• Αν έχεις αυξημένο κίνδυνο, συζήτησε με τον γιατρό σου για τακτικό έλεγχο.
• Αν είσαι έγκυος, κάνε έλεγχο για σύφιλη στην πρώτη επίσκεψη παρακολούθησης της εγκυμοσύνης.

Επιπλοκές σύφιλης

• Βλάβες στην καρδιά και στα αγγεία, όπως στηθάγχη, ανεύρυσμα αορτής και καρδιακή ανεπάρκεια.
• Νευροσύφιλη: προσβολή του εγκεφάλου και των νεύρων, με πιθανές διαταραχές μνήμης, σύγχυση, άνοια, σπασμούς ή μυϊκή αδυναμία.
• Οφθαλμική σύφιλη: προσβολή των ματιών, με πόνο, διαταραχές όρασης ή τύφλωση.
• Ωτοσύφιλη: προσβολή του αυτιού, με απώλεια ακοής, εμβοές ή προβλήματα ισορροπίας.
• Βλάβες στο δέρμα, στα οστά, στις αρθρώσεις, στο ήπαρ και σε άλλα όργανα.
• Αυξημένος κίνδυνος απόκτησης ή μετάδοσης HIV.
• Στην εγκυμοσύνη: αποβολή, πρόωρος τοκετός, θνησιγένεια ή χαμηλό βάρος γέννησης.
• Συγγενής σύφιλη με πιθανή αναιμία, βλάβες οστών και αρθρώσεων, μηνιγγίτιδα, τύφλωση, κώφωση, σπασμούς ή αναπτυξιακή καθυστέρηση.
• Θάνατος σε σοβαρή νόσο ή συγγενή σύφιλη.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν εσύ ή ένας σεξουαλικός σύντροφός σου έχετε συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με σύφιλη.
• Αν σύντροφός σου διαγνώστηκε με σύφιλη ή άλλο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα.
• Αν είχες πρόσφατα σεξ με νέο σύντροφο χωρίς προφυλακτικό.
• Αν είσαι έγκυος ή σχεδιάζεις εγκυμοσύνη και πιστεύεις ότι μπορεί να έχεις σύφιλη.
• Αν χρησιμοποίησες βελόνα που είχε χρησιμοποιήσει άτομο που μπορεί να έχει σύφιλη.
• Αν η εξέταση στην εγκυμοσύνη είναι θετική, χρειάζεται άμεση θεραπεία από τον γιατρό σου.

Ποιος γιατρός: Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος, Λοιμωξιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη σύφιλη