Έρπης γεννητικών οργάνων: τι να ξέρεις

Τι είναι ο έρπης γεννητικών οργάνων

Ο έρπης γεννητικών οργάνων είναι μια σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη. Προκαλείται από δύο τύπους του ιού του απλού έρπητα, τον HSV-1 και τον HSV-2. Μπορεί να εμφανιστούν μικρές φουσκάλες που σπάνε και αφήνουν επώδυνες πληγές στα γεννητικά όργανα, γύρω από τον πρωκτό, στους γλουτούς ή στους μηρούς. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν συμπτώματα ή έχουν τόσο ήπια ενοχλήματα ώστε να μην αντιλαμβάνονται τη λοίμωξη.

Μετά τη μόλυνση, ο ιός παραμένει στα νευρικά κύτταρα για όλη τη ζωή. Εναλλάσσεται ανάμεσα σε ανενεργές και ενεργές περιόδους. Όταν ενεργοποιείται ξανά, μπορεί να εμφανιστεί νέα έξαρση, δηλαδή επανεμφάνιση των συμπτωμάτων. Οι υποτροπές είναι συνήθως πιο ήπιες και σύντομες από το πρώτο επεισόδιο και τείνουν να αραιώνουν με τον χρόνο.

Δεν υπάρχει θεραπεία που να απομακρύνει οριστικά τον ιό. Υπάρχουν όμως φάρμακα που περιορίζουν τα συμπτώματα, μειώνουν τις εξάρσεις και τον κίνδυνο μετάδοσης. Η λοίμωξη μπορεί να μεταδοθεί ακόμη και όταν δεν βλέπεις πληγές.

Μορφές και τύποι

• Έρπης από HSV-1Ο τύπος αυτός προκαλεί κυρίως έρπητα στο στόμα, αλλά μπορεί να μεταδοθεί στα γεννητικά όργανα μέσω στοματικού σεξ.
• Έρπης από HSV-2Μεταδίδεται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή και είναι η κύρια αιτία έρπητα γεννητικών οργάνων. Προκαλεί συχνότερα υποτροπές από τον γεννητικό έρπητα που οφείλεται σε HSV-1.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο ιός παραμένει στο σώμα για όλη τη ζωή, αλλά τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν και χωρίς θεραπεία. Οι υποτροπές είναι συχνές, ιδιαίτερα τον πρώτο χρόνο, και συνήθως γίνονται πιο αραιές και ήπιες με τον χρόνο. Κάποιοι άνθρωποι δεν εμφανίζουν ξανά έξαρση. Η κατάλληλη αγωγή μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο της λοίμωξης.

Συμπτώματα έρπητα γεννητικών οργάνων

Μπορεί να μην έχεις κανένα σύμπτωμα ή να έχεις πολύ ήπια ενοχλήματα. Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, οι φουσκάλες και οι πληγές είναι συνήθως επώδυνες.

• Φουσκάλες και πληγές Μικρές φουσκάλες που σπάνε και αφήνουν ανοιχτές πληγές γύρω από τα γεννητικά όργανα, τον πρωκτό, τους μηρούς ή τους γλουτούς.
• Μυρμήγκιασμα Μπορεί να προηγείται της εμφάνισης των πληγών.
• Κάψιμο ή φαγούρα Στην περιοχή των γεννητικών οργάνων, συχνά πριν εμφανιστούν φουσκάλες.
• Πόνος στην ούρηση Μπορεί να πονάς όταν ουρείς.
• Ασυνήθιστες εκκρίσεις Εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα διαφορετικές από τις συνηθισμένες σου.
• Πυρετός Μπορεί να εμφανιστεί στο πρώτο επεισόδιο.
• Πόνοι στο σώμα Μπορεί να συνοδεύουν την πρώτη έξαρση.
• Πρησμένοι λεμφαδένες Πρήξιμο στους μικρούς αδένες άμυνας του οργανισμού κοντά στη λοίμωξη.
• Πονοκέφαλος Μπορεί να εμφανιστεί κατά την πρώτη λοίμωξη.

Τα συμπτώματα μπορεί να γίνουν αντιληπτά εβδομάδες ή ακόμη και χρόνια μετά τη μόλυνση. Οι πληγές μπορεί να χρειαστούν μία εβδομάδα ή περισσότερο για να επουλωθούν. Οι επόμενες εξάρσεις είναι συνήθως συντομότερες και λιγότερο έντονες.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες έρπητα γεννητικών οργάνων και παράγοντες κινδύνου

Αιτία είναι ο ιός του απλού έρπητα, HSV-1 ή HSV-2. Ο ιός παραμένει στα νευρικά κύτταρα και μπορεί να ενεργοποιείται ξανά, προκαλώντας υποτροπές. Ερεθισμός ή τριβή στην περιοχή, ασθένεια, στρες, περίοδος και χειρουργική επέμβαση μπορούν να πυροδοτήσουν συμπτώματα. Άλλοι πιθανοί εκλυτικοί παράγοντες είναι η υπεριώδης ακτινοβολία στην προσβεβλημένη περιοχή, το κάπνισμα, το αλκοόλ και η εξασθενημένη άμυνα του οργανισμού.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Σεξουαλική επαφή με άτομο που έχει τη λοίμωξη, ακόμη και χωρίς εμφανή συμπτώματα.
• Στοματικό σεξ με άτομο που έχει έρπητα στο στόμα.
• Γυναικείο φύλο, όσον αφορά τη λοίμωξη HSV-2.
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, που συνδέεται με σοβαρότερα συμπτώματα και συχνότερες υποτροπές.

Πώς μεταδίδεται ο έρπης γεννητικών οργάνων

Ο ιός μεταδίδεται κυρίως με άμεση επαφή με μολυσμένο δέρμα, πληγές ή υγρά κατά τη σεξουαλική επαφή. Μπορεί να μεταδοθεί ακόμη και όταν το δέρμα φαίνεται φυσιολογικό ή το άλλο άτομο δεν γνωρίζει ότι έχει έρπητα.

• Κολπικό ή πρωκτικό σεξ.
• Στοματικό σεξ, περιλαμβανομένης της μετάδοσης από το στόμα στα γεννητικά όργανα.
• Επαφή με μολυσμένη περιοχή μέσω δαχτύλων.
• Κοινή χρήση σεξουαλικών βοηθημάτων.
• Μετάδοση από τη μητέρα στο μωρό, κυρίως κατά τον τοκετό.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Η μετάδοση είναι ευκολότερη από το πρώτο μυρμήγκιασμα ή τη φαγούρα μιας έξαρσης μέχρι να επουλωθούν πλήρως οι πληγές. Είναι δυνατή και χωρίς συμπτώματα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα συζητήσει μαζί σου τα συμπτώματα και το σεξουαλικό ιστορικό σου και θα εξετάσει τυχόν πληγές. Μπορεί να πάρει δείγμα από φουσκάλα ή πληγή, κατά προτίμηση πριν αρχίσει να επουλώνεται. Αν δεν υπάρχουν πληγές, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει εξέταση αίματος για αντισώματα HSV. Ο έλεγχος χωρίς συμπτώματα δεν συνιστάται συνήθως, επειδή υπάρχουν περιορισμοί και πιθανότητα λανθασμένου αποτελέσματος. Αν έχεις συμπτώματα που υποδηλώνουν έρπητα γεννητικών οργάνων, πρέπει να σου προταθεί και έλεγχος για HIV.

• Κλινική εξέταση των βλαβών.
• Εργαστηριακός έλεγχος δείγματος από φουσκάλα ή πληγή.
• Εξέταση αίματος για αντισώματα έναντι του HSV, όταν ενδείκνυται.
• Έλεγχος για HIV.

Θεραπεία έρπητα γεννητικών οργάνων

Η θεραπεία δεν εξαλείφει τον ιό, αλλά μπορεί να μειώσει τη διάρκεια και την ένταση των εξάρσεων. Επικοινώνησε νωρίς με τον γιατρό σου όταν αρχίζουν τα συμπτώματα, επειδή η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι πιο αποτελεσματική. Αν έχεις συχνές ή πολύ επώδυνες υποτροπές, ο γιατρός σου μπορεί να συζητήσει μαζί σου κατασταλτική θεραπεία, δηλαδή αγωγή για τη μείωση των εξάρσεων. Αυτή μπορεί επίσης να περιορίσει τον κίνδυνο μετάδοσης στον σύντροφό σου.

• Αντιιικά φάρμακαΗ ακυκλοβίρη, η φαμσικλοβίρη και η βαλακυκλοβίρη χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση των εξάρσεων ή την καταστολή των υποτροπών, με ιατρική καθοδήγηση.
• Ανακούφιση από τον πόνοΣτις επιλογές περιλαμβάνονται η παρακεταμόλη, η ιβουπροφαίνη και η ναπροξένη. Συζήτησε με τον γιατρό σου ποια επιλογή είναι κατάλληλη για εσένα.
• Τοπικά αναισθητικάΗ λιδοκαΐνη και η βενζοκαΐνη μπορούν να μουδιάσουν τοπικά την περιοχή και να ανακουφίσουν τον πόνο.
• Αντιμετώπιση στην εγκυμοσύνηΟ γιατρός σου μπορεί να προτείνει αντιιική αγωγή και, ανάλογα με τις συνθήκες, καισαρική τομή για να μειωθεί ο κίνδυνος για το μωρό.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Κράτησε την περιοχή καθαρή με σκέτο νερό ή αλατόνερο.
• Χρησιμοποίησε παγοκύστη τυλιγμένη σε ύφασμα για τον πόνο, ποτέ πάγο απευθείας στο δέρμα.
• Φόρεσε χαλαρά ρούχα που δεν τρίβουν τις πληγές.
• Ένα ζεστό μπάνιο χωρίς σαπούνι μπορεί να βοηθήσει.
• Αν πονάς στην ούρηση, ρίχνε νερό πάνω στα γεννητικά όργανα όσο ουρείς.
• Απόφυγε να αγγίζεις τις πληγές. Αν τις αγγίξεις, πλύνε αμέσως καλά τα χέρια σου.
• Πλύνε τα χέρια σου πριν και μετά την εφαρμογή κρέμας ή βαζελίνης.
• Απόφυγε το κολπικό, πρωκτικό και στοματικό σεξ μέχρι να επουλωθούν πλήρως οι πληγές.
• Προσπάθησε να αποφεύγεις όσα παρατηρείς ότι πυροδοτούν τις δικές σου εξάρσεις.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Το προφυλακτικό μειώνει τον κίνδυνο, αλλά δεν προσφέρει πλήρη προστασία, επειδή δεν καλύπτει όλο το δέρμα που μπορεί να μεταδίδει τον ιό. Η αποχή από κολπικό, πρωκτικό και στοματικό σεξ είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος αποφυγής της λοίμωξης.

• Χρησιμοποίησε σωστά προφυλακτικό σε κάθε σεξουαλική επαφή.
• Απόφυγε το σεξ από το πρώτο μυρμήγκιασμα ή τη φαγούρα μέχρι την πλήρη επούλωση των πληγών.
• Μίλησε με τον σύντροφό σου για τη λοίμωξη και τον κίνδυνο μετάδοσης.
• Απόφυγε την κοινή χρήση σεξουαλικών βοηθημάτων. Αν τα μοιράζεσαι, πλύνε τα και κάλυψέ τα με προφυλακτικό.
• Μια μακροχρόνια, αμοιβαία μονογαμική σχέση με σύντροφο χωρίς έρπητα μειώνει τον κίνδυνο.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου αν η κατασταλτική αντιιική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της μετάδοσης.

Επιπλοκές έρπητα γεννητικών οργάνων

• Σοβαρότερη νόσος και συχνότερες υποτροπές αν έχεις εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
• Αυξημένος κίνδυνος απόκτησης HIV και μετάδοσής του όταν συνυπάρχουν οι λοιμώξεις.
• Νεογνικός έρπης, που μπορεί να προκαλέσει μόνιμη νευρολογική βλάβη ή θάνατο.
• Σπάνια, μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, δηλαδή λοίμωξη του εγκεφάλου και των μεμβρανών που τον περιβάλλουν.
• Σπάνια, διάσπαρτη λοίμωξη, δηλαδή λοίμωξη που εξαπλώνεται στον οργανισμό.
• Μεταφορά του ιού στα μάτια μέσω επαφής με τις πληγές ή τα υγρά τους.
• Ψυχική επιβάρυνση και δυσκολίες στις σεξουαλικές σχέσεις.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε εξέταση όσο το δυνατόν συντομότερα αν έχεις φουσκάλες, πληγές ή άλλα συμπτώματα στην περιοχή, ακόμη κι αν έχει περάσει πολύς καιρός από την τελευταία σεξουαλική επαφή.
• Ενημέρωσε τον γιατρό σου αν είσαι έγκυος και έχεις συμπτώματα, ιστορικό έρπητα ή πιθανή έκθεση στη λοίμωξη.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου αν ο σύντροφός σου έχει έρπητα ή άλλη σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη.
• Ζήτησε ιατρική καθοδήγηση αν έχεις υποτροπή και χρειάζεσαι θεραπεία, ιδιαίτερα αν οι εξάρσεις είναι συχνές ή πολύ επώδυνες.
• Αν έχεις HIV και έρπητα γεννητικών οργάνων, χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό.

Ποιος γιατρός: Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος, Γυναικολόγος, Ουρολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον έρπητα γεννητικών οργάνων