Ηπατίτιδα Β: μετάδοση και θεραπεία

Τι είναι η ηπατίτιδα Β

Η ηπατίτιδα Β είναι λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Β, γνωστό ως HBV. Ο ιός προσβάλλει το ήπαρ, δηλαδή το συκώτι, και προκαλεί φλεγμονή που μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του. Μεταδίδεται όταν μολυσμένο αίμα, σπέρμα ή ορισμένα άλλα σωματικά υγρά εισέλθουν στο σώμα. Μπορεί να έχεις τη λοίμωξη χωρίς να αισθάνεσαι άρρωστος και να τη μεταδώσεις χωρίς να το γνωρίζεις.

Η λοίμωξη μπορεί να είναι οξεία, δηλαδή βραχυχρόνια, ή χρόνια. Η οξεία ηπατίτιδα Β συνήθως υποχωρεί μόνη της, χωρίς ειδική θεραπεία. Αν η λοίμωξη παραμένει περισσότερο από 6 μήνες, χαρακτηρίζεται χρόνια. Αυτό είναι πιθανότερο όταν η μόλυνση συμβεί στη βρεφική ή παιδική ηλικία ή όταν το ανοσοποιητικό σύστημα είναι εξασθενημένο.

Για τη χρόνια ηπατίτιδα Β δεν υπάρχει γνωστή οριστική ίαση. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται αντιιικά φάρμακα, που βοηθούν στον έλεγχο του ιού και μειώνουν τον κίνδυνο σοβαρής βλάβης. Η τακτική παρακολούθηση του ήπατος είναι σημαντική, ακόμη κι αν δεν έχεις συμπτώματα. Υπάρχει επίσης εμβόλιο που προλαμβάνει τη λοίμωξη.

Μορφές και τύποι

• Οξεία ηπατίτιδα ΒΒραχυχρόνια λοίμωξη που εμφανίζεται μέσα στους πρώτους 6 μήνες μετά την έκθεση στον ιό. Μπορεί να μην προκαλέσει συμπτώματα ή να προκαλέσει σοβαρή νόσο που χρειάζεται νοσηλεία.
• Χρόνια ηπατίτιδα ΒΛοίμωξη που παραμένει περισσότερο από 6 μήνες και μπορεί να διαρκέσει σε όλη τη ζωή. Χρειάζεται παρακολούθηση, επειδή μπορεί να προκαλέσει προοδευτική βλάβη στο ήπαρ.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Οι περισσότεροι ενήλικες αναρρώνουν από την οξεία ηπατίτιδα Β χωρίς μόνιμα προβλήματα. Η λοίμωξη συνήθως διαρκεί 1 έως 3 μήνες, αλλά αν παραμείνει περισσότερο από 6 μήνες θεωρείται χρόνια. Η χρόνια λοίμωξη μπορεί να είναι δια βίου και να μην προκαλεί συμπτώματα για δεκαετίες. Η παρακολούθηση και, όταν χρειάζεται, η αντιιική θεραπεία βοηθούν στη μείωση του κινδύνου σοβαρών επιπλοκών.

Συμπτώματα ηπατίτιδας Β

Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν συμπτώματα ή έχουν μόνο ήπιες ενοχλήσεις. Η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει τη λοίμωξη ή τη μετάδοση.

• Κόπωση Έντονη κούραση.
• Πυρετός
• Πόνος στην κοιλιά Μπορεί να εντοπίζεται στο πάνω μέρος της κοιλιάς.
• Ναυτία ή έμετος Αναγούλα ή εμετοί.
• Μειωμένη όρεξη
• Πόνος στις αρθρώσεις
• Σκούρα ούρα Ούρα πιο σκούρα από το συνηθισμένο.
• Ανοιχτόχρωμα κόπρανα Κόπρανα με γκρίζο χρώμα ή χρώμα πηλού.
• Ίκτερος Κιτρίνισμα του δέρματος και του λευκού των ματιών.
• Διάρροια
• Εξάνθημα με φαγούρα Υπερυψωμένο εξάνθημα που μπορεί να προκαλεί κνησμό, δηλαδή φαγούρα.

Όταν εμφανίζονται συμπτώματα στην οξεία λοίμωξη, μπορεί να αρχίσουν από 8 εβδομάδες έως 5 μήνες μετά την έκθεση. Συνήθως διαρκούν αρκετές εβδομάδες, αλλά ορισμένοι αισθάνονται άρρωστοι έως και 6 μήνες. Τα περισσότερα παιδιά κάτω των 5 ετών δεν έχουν συμπτώματα. Στη χρόνια λοίμωξη, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν δεκαετίες αργότερα.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ηπατίτιδας Β και παράγοντες κινδύνου

Η αιτία είναι ο ιός της ηπατίτιδας Β, ο HBV. Η μόλυνση συμβαίνει όταν αίμα, σπέρμα ή ορισμένα άλλα σωματικά υγρά ατόμου με τον ιό εισέλθουν στο σώμα κάποιου που δεν έχει μολυνθεί. Ακόμη και μικροσκοπικές ποσότητες μπορεί να μεταδώσουν τον ιό.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Γέννηση από μητέρα με ηπατίτιδα Β.
• Σεξουαλική επαφή με άτομο που έχει ηπατίτιδα Β, ιδιαίτερα χωρίς προφυλακτικό.
• Πολλαπλοί σεξουαλικοί σύντροφοι.
• Σεξουαλικές επαφές μεταξύ ανδρών.
• Χρήση κοινών βελονών, συρίγγων ή άλλου εξοπλισμού ενέσιμων ουσιών.
• Συγκατοίκηση με άτομο με ηπατίτιδα Β, ιδιαίτερα με κοινή χρήση προσωπικών αντικειμένων.
• Επαγγελματική έκθεση σε αίμα ή σωματικά υγρά.
• Αιμοκάθαρση.
• Λοίμωξη HIV ή ηπατίτιδα C.
• Διαμονή ή συχνά ταξίδια σε περιοχές όπου η ηπατίτιδα Β είναι συχνή.
• Διαμονή ή εργασία σε φυλακή.

Πώς μεταδίδεται η ηπατίτιδα Β

Ο ιός μεταδίδεται μέσω μολυσμένου αίματος και συγκεκριμένων σωματικών υγρών. Δεν μεταδίδεται με αγκαλιά, βήχα, φτέρνισμα, κοινά μαχαιροπίρουνα, τροφή ή νερό, ούτε με τον θηλασμό.

• Από τη μητέρα στο μωρό κατά τον τοκετό.
• Με κολπική, πρωκτική ή στοματική σεξουαλική επαφή χωρίς κατάλληλη προστασία.
• Με κοινή χρήση μολυσμένων βελονών, συρίγγων ή εξοπλισμού ενέσιμων ουσιών.
• Με τρύπημα από χρησιμοποιημένη βελόνα.
• Με τατουάζ, piercing ή ιατρικές και οδοντιατρικές πράξεις με μη αποστειρωμένο εξοπλισμό.
• Με κοινή χρήση ξυραφιών, οδοντόβουρτσας ή νυχοκόπτη.
• Με άμεση επαφή με μολυσμένο αίμα ή ανοιχτές πληγές.
• Με μετάγγιση αίματος που δεν έχει ελεγχθεί για ηπατίτιδα Β.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν από 8 εβδομάδες έως 5 μήνες μετά την έκθεση. Μπορείς να μεταδώσεις τον ιό ακόμη κι αν δεν έχεις συμπτώματα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η εξέταση αίματος είναι απαραίτητη για να διαπιστωθεί αν έχεις ηπατίτιδα Β, επειδή τα συμπτώματα δεν αρκούν για τη διάγνωση. Ο γιατρός σου θα ρωτήσει για το ιστορικό και τις ενοχλήσεις σου και θα σε εξετάσει. Οι αιματολογικές εξετάσεις μπορούν να δείξουν αν η λοίμωξη είναι οξεία ή χρόνια, αν έχεις περάσει τη λοίμωξη ή αν έχεις ανοσία από εμβολιασμό. Ο υπέρηχος και η ελαστογραφία μπορούν να βοηθήσουν στην εκτίμηση της βλάβης του ήπατος. Συζήτησε τον προληπτικό έλεγχο με τον γιατρό σου ακόμη και χωρίς συμπτώματα, ιδιαίτερα αν έχεις παράγοντες κινδύνου. Ο έλεγχος στην εγκυμοσύνη είναι σημαντικός για την προστασία του μωρού.

• Ιατρικό ιστορικό και κλινική εξέταση.
• Αιματολογικές εξετάσεις για ηπατίτιδα Β.
• Έλεγχος επιφανειακού αντιγόνου της ηπατίτιδας Β (HBsAg).
• Υπερηχογράφημα ήπατος.
• Ελαστογραφία ήπατος, για εκτίμηση των ουλών στον ιστό.

Θεραπεία ηπατίτιδας Β

Η οξεία ηπατίτιδα Β συνήθως υποχωρεί χωρίς ειδική αντιιική θεραπεία. Η φροντίδα εστιάζει στην ξεκούραση, την επαρκή διατροφή, τα υγρά και την ανακούφιση των συμπτωμάτων με ιατρική καθοδήγηση. Στη χρόνια ηπατίτιδα Β, η ανάγκη θεραπείας εξαρτάται από τις εξετάσεις και την κατάσταση του ήπατος. Τα αντιιικά δεν προσφέρουν οριστική ίαση, αλλά μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της κίρρωσης, να μειώσουν τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος και να βελτιώσουν την επιβίωση. Χρειάζεται τακτική παρακολούθηση από ειδικό γιατρό.

• Αντιιικά φάρμακαΓια τη χρόνια ηπατίτιδα Β μπορούν να χρησιμοποιηθούν τενοφοβίρη ή εντεκαβίρη. Ο γιατρός σου κρίνει αν χρειάζεσαι θεραπεία.
• Ανακούφιση συμπτωμάτωνΟ γιατρός μπορεί να προτείνει φάρμακα για πόνο, ναυτία ή φαγούρα, ανάλογα με τις ανάγκες σου.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ξεκουράσου και φρόντισε να πίνεις αρκετά υγρά.
• Ακολούθησε υγιεινή διατροφή.
• Απόφυγε το αλκοόλ.
• Ρώτησε τον γιατρό σου πριν πάρεις οποιοδήποτε φάρμακο, συμπλήρωμα διατροφής ή φυτικό σκεύασμα, γιατί μπορεί να βλάψει το ήπαρ.
• Αν έχεις φαγούρα, κράτησε το δωμάτιο καλά αεριζόμενο, φόρεσε χαλαρά ρούχα και απόφυγε τα ζεστά ντους και μπάνια.
• Ακολούθησε τη συνταγογραφημένη θεραπεία και μην παραλείπεις τους τακτικούς ελέγχους.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Ο εμβολιασμός είναι ο καλύτερος τρόπος πρόληψης της ηπατίτιδας Β. Αν πιστεύεις ότι εκτέθηκες στον ιό, ζήτησε αμέσως ιατρική βοήθεια: μπορεί να χρειαστεί εμβόλιο και ειδική ανοσοσφαιρίνη κατά της ηπατίτιδας Β, όσο το δυνατόν συντομότερα. Αν είσαι έγκυος και έχεις ηπατίτιδα Β, συζήτησε με τον γιατρό σου την προστασία του μωρού. Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει αντιιική αγωγή για εσένα και εμβολιασμό μαζί με ειδική ανοσοσφαιρίνη για το νεογνό.

• Συζήτησε με τον γιατρό σου τον εμβολιασμό και ολοκλήρωσε το προβλεπόμενο σχήμα.
• Χρησιμοποίησε προφυλακτικό ή προστατευτικό φραγμό στο σεξ.
• Μη μοιράζεσαι βελόνες, σύριγγες ή άλλο εξοπλισμό ενέσιμων ουσιών.
• Μη μοιράζεσαι ξυραφάκια, οδοντόβουρτσες ή νυχοκόπτες.
• Βεβαιώσου ότι για τατουάζ και piercing χρησιμοποιείται αποστειρωμένος εξοπλισμός.
• Φόρεσε γάντια αν χρειάζεται να αγγίξεις αίμα ή ανοιχτές πληγές άλλου ατόμου.
• Πλύνε καλά τα χέρια σου με σαπούνι και νερό μετά από επαφή με αίμα, σωματικά υγρά ή μολυσμένες επιφάνειες.
• Αν έχεις ηπατίτιδα Β, συζήτησε τον έλεγχο και τον εμβολιασμό των ατόμων που ζουν μαζί σου.

Επιπλοκές ηπατίτιδας Β

• Κίρρωση, δηλαδή αντικατάσταση του υγιούς ιστού του ήπατος από ουλές.
• Καρκίνος του ήπατος.
• Ηπατική ανεπάρκεια, όταν το ήπαρ δεν λειτουργεί πλέον σωστά.
• Σπάνια, οξεία ηπατική ανεπάρκεια κατά την οξεία λοίμωξη.
• Επανενεργοποίηση του ιού αργότερα στη ζωή, με νέα βλάβη στο ήπαρ.
• Θάνατος από σοβαρή ηπατική νόσο.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Επικοινώνησε αμέσως με γιατρό αν πιστεύεις ότι ήρθες σε επαφή με τον ιό, ακόμη κι αν δεν έχεις συμπτώματα.
• Κλείσε ραντεβού αν έχεις συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με ηπατίτιδα Β.
• Συζήτησε τον έλεγχο αν ανήκεις σε ομάδα αυξημένου κινδύνου, ακόμη κι αν αισθάνεσαι καλά.

Ποιος γιατρός: Ηπατολόγος, Γαστρεντερολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την ηπατίτιδα Β