HIV και AIDS: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι ο HIV και το AIDS

Ο HIV, δηλαδή ο ιός της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας, προσβάλλει το ανοσοποιητικό σύστημα, την άμυνα του οργανισμού απέναντι στις λοιμώξεις. Καταστρέφει έναν τύπο λευκών αιμοσφαιρίων που βοηθούν το σώμα να καταπολεμά τις λοιμώξεις. Χωρίς θεραπεία, η άμυνα εξασθενεί σταδιακά και αυξάνεται ο κίνδυνος σοβαρών λοιμώξεων και ορισμένων καρκίνων.

Το AIDS, ή σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας, είναι το πιο προχωρημένο στάδιο της λοίμωξης από HIV. Δεν είναι το ίδιο πράγμα με την παρουσία του ιού και δεν εμφανίζεται σε όλους όσοι έχουν HIV. Μπορεί να περάσουν χρόνια χωρίς συμπτώματα, παρότι ο ιός παραμένει ενεργός στον οργανισμό. Γι’ αυτό η απουσία ενοχλημάτων δεν αποκλείει τη λοίμωξη.

Δεν υπάρχει σήμερα θεραπεία που να εξαλείφει τον HIV. Ωστόσο, η αντιρετροϊκή αγωγή περιορίζει τον πολλαπλασιασμό του και βοηθά την άμυνα να δυναμώσει. Με έγκαιρη διάγνωση, κατάλληλη αγωγή και σταθερή ιατρική παρακολούθηση, οι περισσότεροι άνθρωποι με HIV μπορούν να ζουν πολλά χρόνια με καλή υγεία.

Μορφές και τύποι

• Οξεία λοίμωξη HIVΕίναι το αρχικό στάδιο, με μεγάλη ποσότητα του ιού στο αίμα και αυξημένη μεταδοτικότητα. Μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη.
• Χρόνια λοίμωξη HIVΟ ιός παραμένει ενεργός και πολλαπλασιάζεται, συχνά χωρίς συμπτώματα. Με την κατάλληλη θεραπεία, η λοίμωξη μπορεί να μην εξελιχθεί ποτέ σε AIDS.
• AIDSΕίναι το σοβαρότερο στάδιο, με σημαντική βλάβη στην άμυνα του οργανισμού. Μπορούν να εμφανιστούν σοβαρές λοιμώξεις και άλλες ασθένειες.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο HIV παραμένει στον οργανισμό διά βίου, αλλά η κατάλληλη θεραπεία μπορεί να ελέγξει τον ιό και να εμποδίσει την εξέλιξη σε AIDS. Οι περισσότεροι άνθρωποι που ξεκινούν έγκαιρα και συνεχίζουν την αγωγή μπορούν να ζουν πολλά χρόνια με καλή υγεία. Χωρίς θεραπεία, η χρόνια φάση μπορεί να διαρκέσει μια δεκαετία ή περισσότερο, αλλά σε ορισμένους εξελίσσεται ταχύτερα.

Συμπτώματα HIV και AIDS

Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με το στάδιο και μπορεί να απουσιάζουν εντελώς. Οι παρακάτω εκδηλώσεις δεν αρκούν για διάγνωση, επειδή εμφανίζονται και σε πολλές άλλες παθήσεις.

• Πυρετός Μπορεί να συνοδεύεται από ρίγος.
• Πονόλαιμος Μπορεί να εμφανιστεί στην αρχική φάση.
• Δερματικό εξάνθημα
• Διογκωμένοι λεμφαδένες Πρήξιμο στους μικρούς αδένες που συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού.
• Μυϊκοί πόνοι
• Κόπωση
• Νυχτερινές εφιδρώσεις Έντονη εφίδρωση στον ύπνο.
• Πληγές στο στόμα
• Πονοκέφαλος
• Απώλεια βάρους Μπορεί να εμφανιστεί καθώς εξασθενεί η άμυνα.
• Διάρροια Μπορεί να εμφανιστεί στην πορεία της λοίμωξης.
• Βήχας Μπορεί να εμφανιστεί στην πορεία της λοίμωξης.

Η αρχική εικόνα που μοιάζει με γρίπη μπορεί να εμφανιστεί περίπου 2 έως 6 εβδομάδες μετά τη μόλυνση. Τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν λίγες ημέρες ή αρκετές εβδομάδες. Στη συνέχεια μπορεί να μην υπάρχουν άλλα συμπτώματα για χρόνια.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες HIV και AIDS και παράγοντες κινδύνου

Αιτία είναι η λοίμωξη από τον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας. Ο HIV προσβάλλει κύτταρα της άμυνας και, χωρίς θεραπεία, μπορεί σταδιακά να οδηγήσει σε AIDS. Ο κίνδυνος απόκτησης ή μετάδοσης επηρεάζεται από τον τρόπο έκθεσης, την ποσότητα του ιού στο αίμα και την παρουσία άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Πρωκτικό ή κολπικό σεξ χωρίς προφυλακτικό ή φαρμακευτική προστασία έναντι του HIV.
• Κοινή χρήση βελονών, συρίγγων ή άλλου εξοπλισμού ενέσιμων ουσιών.
• Άλλη σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη.
• Χρήση αλκοόλ ή ουσιών που συνδέεται με σεξουαλικές συμπεριφορές αυξημένου κινδύνου.
• Μη ασφαλείς ενέσεις, μεταγγίσεις αίματος ή μεταμοσχεύσεις ιστών.
• Επεμβάσεις με μη αποστειρωμένα εργαλεία κοπής ή διάτρησης.
• Τυχαίο τρύπημα από μολυσμένη βελόνα, μεταξύ άλλων στην εργασία.

Πώς μεταδίδεται ο HIV και το AIDS

Ο HIV μεταδίδεται μέσω συγκεκριμένων υγρών, όπως αίμα, σπέρμα, προσπερματικά υγρά, κολπικά και ορθικά υγρά και μητρικό γάλα. Για να συμβεί μετάδοση, τα υγρά πρέπει να έρθουν σε επαφή με βλεννογόνο (την εσωτερική επένδυση περιοχών του σώματος), τραυματισμένο ιστό ή να μπουν απευθείας στο αίμα. Δεν μεταδίδεται με αγκαλιές, χειραψίες, φιλιά ή κοινό φαγητό.

• Πρωκτικό ή κολπικό σεξ χωρίς κατάλληλη προστασία.
• Κοινή χρήση βελονών, συρίγγων και άλλου εξοπλισμού ενέσιμων ουσιών.
• Έκθεση σε μολυσμένο αίμα.
• Από τη μητέρα στο παιδί στην εγκυμοσύνη, στον τοκετό ή στον θηλασμό.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Η μεταδοτικότητα είναι αυξημένη στην αρχική φάση. Ο HIV μπορεί να μεταδίδεται ακόμη και όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα. Με θεραπεία που επιτυγχάνει και διατηρεί μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο, δεν μεταδίδεται μέσω του σεξ.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο μόνος τρόπος να γνωρίζεις αν έχεις HIV είναι η εξέταση. Υπάρχουν εξετάσεις αίματος, γρήγορα τεστ και αυτοδιαγνωστικά τεστ. Ένα θετικό αρχικό αποτέλεσμα χρειάζεται επιβεβαιωτικό έλεγχο από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία υγείας. Πολύ νωρίς μετά την έκθεση, ένα τεστ αντισωμάτων μπορεί να είναι αρνητικό παρότι υπάρχει λοίμωξη. Αυτό ονομάζεται «περίοδος παραθύρου». Ο γιατρός σου θα σε καθοδηγήσει για επανέλεγχο. Μετά τη διάγνωση, το ιικό φορτίο και ο αριθμός κυττάρων CD4 βοηθούν στην παρακολούθηση.

• Εξέταση αίματος για HIV.
• Γρήγορο διαγνωστικό τεστ HIV.
• Αυτοδιαγνωστικό τεστ HIV, με επιβεβαίωση αν είναι θετικό.
• Έλεγχος αντισωμάτων έναντι του HIV.
• Μέτρηση κυττάρων CD4 για παρακολούθηση της άμυνας.
• Μέτρηση ιικού φορτίου για την ποσότητα του HIV στο αίμα.
• Ιολογικός έλεγχος για βρέφη που γεννιούνται από μητέρα με HIV.

Θεραπεία HIV και AIDS

Η αντιρετροϊκή θεραπεία (ART) εμποδίζει τον πολλαπλασιασμό του HIV και μειώνει το ιικό φορτίο, δηλαδή την ποσότητα του ιού στο αίμα. Δεν εξαλείφει τη λοίμωξη, αλλά μπορεί να την κάνει μια ελεγχόμενη χρόνια κατάσταση. Ο γιατρός σου θα οργανώσει την έναρξή της όσο το δυνατόν νωρίτερα μετά τη διάγνωση. Η σταθερή λήψη της αγωγής όπως έχει συνταγογραφηθεί βοηθά να προστατεύεται η άμυνα και να αποφεύγεται η αντοχή του ιού στα φάρμακα. Όταν το ιικό φορτίο γίνεται και παραμένει μη ανιχνεύσιμο, δεν υπάρχει σεξουαλική μετάδοση του HIV.

• Αντιρετροϊκή αγωγή σε χάπιαΕίναι η προτεινόμενη μορφή για όσους ξεκινούν θεραπεία. Ο γιατρός επιλέγει την κατάλληλη αγωγή και παρακολουθεί την ανταπόκριση.
• Ενέσιμη αντιρετροϊκή αγωγήΕνέσεις μακράς δράσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επιλεγμένους ενήλικες που πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Απαιτούν τακτικά ραντεβού.
• Αντιμετώπιση άλλων λοιμώξεωνΗ φροντίδα περιλαμβάνει και την αντιμετώπιση ευκαιριακών λοιμώξεων, δηλαδή λοιμώξεων που εμφανίζονται συχνότερα ή είναι βαρύτερες όταν η άμυνα είναι εξασθενημένη.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ακολούθησε την αγωγή ακριβώς όπως σου έχει συνταγογραφηθεί.
• Κράτησε τα ιατρικά ραντεβού σου και χρησιμοποίησε υπενθυμίσεις αν σε βοηθούν.
• Μίλησε με τον γιατρό σου αν έχεις παρενέργειες ή δυσκολεύεσαι να ακολουθήσεις το θεραπευτικό πλάνο.
• Αν χάσεις λήψη φαρμάκου ή ραντεβού για ένεση, επικοινώνησε με τον γιατρό σου για οδηγίες.
• Ζήτησε υποστήριξη για την ψυχική σου υγεία ή τη χρήση ουσιών αν επηρεάζουν τη φροντίδα σου.
• Φρόντισε τον τρόπο ζωής σου και εξασφάλισε την υποστήριξη που χρειάζεσαι.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Μπορείς να μειώσεις τον κίνδυνο με προφυλακτικό, εξέταση για HIV και άλλες σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις και αποφυγή κοινής χρήσης εξοπλισμού ενέσιμων ουσιών. Υπάρχουν επίσης φάρμακα πρόληψης πριν από πιθανή έκθεση (PrEP) ή μετά από αυτήν (PEP), που χορηγούνται με ιατρική καθοδήγηση.

• Χρησιμοποίησε σωστά προφυλακτικό σε κάθε σεξουαλική επαφή.
• Μη μοιράζεσαι βελόνες, σύριγγες ή άλλο εξοπλισμό ενέσιμων ουσιών.
• Κάνε έλεγχο και λάβε θεραπεία για άλλες σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου αν η PrEP είναι κατάλληλη για εσένα.
• Μετά από πιθανή έκθεση, ζήτησε αμέσως αξιολόγηση για PEP, που πρέπει να ξεκινήσει εντός 72 ωρών.
• Αν έχεις HIV, ακολούθησε τη θεραπεία σου ώστε να επιτύχεις και να διατηρήσεις μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο.
• Στην εργασία, χρησιμοποίησε γάντια και άλλα προστατευτικά μέσα όταν έρχεσαι σε επαφή με αίμα ή σωματικά υγρά.
• Πλύνε αμέσως το δέρμα μετά από επαφή με αίμα ή σωματικά υγρά και απόρριπτε τα αιχμηρά εργαλεία με ασφάλεια.

Επιπλοκές HIV και AIDS

• Εξέλιξη σε AIDS.
• Ευκαιριακές λοιμώξεις.
• Φυματίωση.
• Πνευμονία.
• Κρυπτοκοκκική μηνιγγίτιδα.
• Σοβαρές βακτηριακές λοιμώξεις.
• Ορισμένοι καρκίνοι, όπως λέμφωμα και σάρκωμα Kaposi.
• Επιδείνωση άλλων λοιμώξεων, όπως ηπατίτιδα Β, ηπατίτιδα C και mpox.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν έχεις συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη και πιστεύεις ότι μπορεί να έχεις εκτεθεί στον HIV, ζήτησε εξέταση.
• Αν ένα αυτοδιαγνωστικό ή αρχικό τεστ είναι θετικό, επικοινώνησε για επιβεβαίωση και σύνδεση με θεραπεία.
• Αν η αγωγή σου προκαλεί παρενέργειες ή δυσκολεύεσαι να την ακολουθήσεις, συζήτησέ το με τον γιατρό σου.
• Αν είσαι έγκυος, κάνε εξέταση για HIV όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Ποιος γιατρός: Λοιμωξιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον HIV και το AIDS