Καρκίνος τραχήλου μήτρας: τι να γνωρίζεις

Τι είναι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας ξεκινά όταν κύτταρα στον τράχηλο αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα. Ο τράχηλος είναι το κάτω, στενό τμήμα της μήτρας που επικοινωνεί με τον κόλπο. Πριν εμφανιστεί καρκίνος, τα κύτταρα μπορεί να παρουσιάσουν αλλαγές που ονομάζονται προκαρκινικές αλλοιώσεις. Αυτές δεν είναι καρκίνος, αλλά αν δεν αντιμετωπιστούν, μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο.

Σχεδόν όλες οι περιπτώσεις συνδέονται με λοίμωξη από ορισμένους τύπους HPV, του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων. Συνήθως το ανοσοποιητικό απομακρύνει τον ιό. Όταν όμως η λοίμωξη επιμένει, μπορεί με τον χρόνο να προκαλέσει αλλαγές στα κύτταρα του τραχήλου. Η ανάπτυξη του καρκίνου είναι συνήθως αργή και στην αρχή μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα.

Ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να εντοπίσει τις κυτταρικές αλλαγές πριν γίνουν καρκίνος ή να βρει τον καρκίνο νωρίς. Αν διαγνωστεί έγκαιρα και αντιμετωπιστεί άμεσα, μπορεί να θεραπευτεί. Η σοβαρότητα και η επιλογή θεραπείας εξαρτώνται από το μέγεθος, την εξάπλωση και τη γενική σου υγεία.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο καρκίνος του τραχήλου συνήθως εξελίσσεται αργά. Η μετατροπή μη φυσιολογικών κυττάρων σε καρκίνο συνήθως χρειάζεται 15–20 χρόνια, αλλά σε εξασθενημένο ανοσοποιητικό μπορεί να χρειαστεί 5–10 χρόνια. Αν εντοπιστεί νωρίς και αντιμετωπιστεί άμεσα, μπορεί να θεραπευτεί. Η πορεία εξαρτάται από το μέγεθος, την εξάπλωση και τη γενική σου υγεία. Μπορεί να υπάρξει υποτροπή, γι’ αυτό συνεχίζονται οι τακτικοί έλεγχοι μετά τη θεραπεία.

Συμπτώματα καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

Στην αρχή μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα. Όταν εμφανιστούν, δεν σημαίνουν απαραίτητα καρκίνο, αλλά χρειάζονται ιατρικό έλεγχο.

• Ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία Αίμα κατά τη σεξουαλική επαφή ή μετά, ανάμεσα στις περιόδους ή μετά την εμμηνόπαυση, καθώς και πιο βαριά περίοδος από το συνηθισμένο.
• Αλλαγές στις εκκρίσεις Κολπικά υγρά πιο άφθονα, υδαρή, με έντονη οσμή ή αίμα.
• Πόνος στην επαφή Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή.
• Πόνος χαμηλά Πόνος στη μέση, στη λεκάνη ή χαμηλά στην κοιλιά.
• Δυσκολία στην κένωση Σε εξάπλωση της νόσου μπορεί να υπάρχει πόνος ή δυσκολία στην κένωση και αιμορραγία από το ορθό.
• Ενοχλήματα στην ούρηση Σε εξάπλωση της νόσου μπορεί να υπάρχει πόνος ή δυσκολία στην ούρηση ή αίμα στα ούρα.
• Πρήξιμο στα πόδια
• Κόπωση
• Απώλεια βάρους Μπορεί να συνοδεύεται από απώλεια όρεξης.

Αν έχεις ήδη συμπτώματα από άλλη πάθηση, όπως ινομυώματα ή ενδομητρίωση, ζήτησε έλεγχο αν αλλάξουν, χειροτερέψουν ή δεν είναι φυσιολογικά για εσένα.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και παράγοντες κινδύνου

Η βασική αιτία είναι η επίμονη λοίμωξη από τύπους HPV υψηλού κινδύνου, δηλαδή τύπους που μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το ανοσοποιητικό απομακρύνει τον ιό. Αν όμως η λοίμωξη παραμείνει για χρόνια, μπορεί να προκαλέσει προκαρκινικές αλλοιώσεις και αργότερα καρκίνο. Η λοίμωξη από HPV δεν σημαίνει ότι θα εμφανίσεις καρκίνο. Η κατάσταση του ανοσοποιητικού, το κάπνισμα και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν τον κίνδυνο εξέλιξης.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό, για παράδειγμα λόγω HIV ή φαρμάκων που καταστέλλουν τη λειτουργία του.
• Κάπνισμα ή έκθεση σε παθητικό κάπνισμα.
• Πολλοί τοκετοί ή απόκτηση παιδιού σε ηλικία κάτω των 17 ετών.
• Χρήση αντισυλληπτικού χαπιού για περισσότερα από 5 χρόνια: η αύξηση του κινδύνου είναι μικρή και για πολλά άτομα τα οφέλη υπερτερούν.
• Παχυσαρκία.
• Έκθεση στη διαιθυλοστιλβεστρόλη πριν από τη γέννηση, επειδή τη λάμβανε η μητέρα κατά την εγκυμοσύνη.
• Ιστορικό καρκίνου του κόλπου, του αιδοίου, του νεφρού ή της ουροδόχου κύστης.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα συζητήσει το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό σου και μπορεί να κάνει γυναικολογική εξέταση. Αν έχεις ύποπτα συμπτώματα ή μη φυσιολογικό αποτέλεσμα στον προληπτικό έλεγχο, μπορεί να χρειαστεί κολποσκόπηση. Στην κολποσκόπηση, ο τράχηλος εξετάζεται με ειδικό μεγεθυντικό όργανο που παραμένει έξω από το σώμα. Μπορεί να ληφθεί βιοψία, δηλαδή μικρό δείγμα ιστού για εξέταση στο μικροσκόπιο. Το τεστ Παπ και το HPV τεστ χρησιμοποιούνται στον προληπτικό έλεγχο· ένα μη φυσιολογικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει από μόνο του καρκίνο.

• Γυναικολογική εξέταση.
• Κολποσκόπηση.
• Βιοψία τραχήλου και ιστολογική εξέταση.
• Τεστ Παπανικολάου για έλεγχο κυτταρικών αλλαγών.
• HPV τεστ για τύπους του ιού υψηλού κινδύνου.
• Απεικονιστικές εξετάσεις για αξιολόγηση της έκτασης της νόσου.

Θεραπεία καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας συχνά μπορεί να αντιμετωπιστεί. Το πλάνο εξαρτάται από τον τύπο, το μέγεθος, τη θέση και την εξάπλωση του καρκίνου, τη γενική σου υγεία και τις προτιμήσεις σου. Αν έχεις διάγνωση, ζήτησε παραπομπή σε γυναικολόγο-ογκολόγο, γιατρό ειδικευμένο στους γυναικολογικούς καρκίνους. Μπορεί να χρειαστεί συνδυασμός θεραπειών. Η ομάδα σου θα εξηγήσει τα οφέλη, τις παρενέργειες και τις πιθανές επιπτώσεις στη γονιμότητα. Θα έχεις τακτικούς ελέγχους κατά τη θεραπεία και μετά από αυτή.

• Χειρουργική επέμβασηΣυχνά είναι η κύρια θεραπεία, ιδιαίτερα όταν ο καρκίνος εντοπίζεται νωρίς. Ανάλογα με την περίπτωση, αφαιρείται μέρος του τραχήλου, ολόκληρος ο τράχηλος ή και η μήτρα και άλλοι ιστοί.
• ΑκτινοθεραπείαΧρησιμοποιεί ακτινοβολία για να καταστρέψει καρκινικά κύτταρα ή να εμποδίσει την ανάπτυξή τους. Μπορεί να δοθεί από εξωτερικό μηχάνημα ή με ραδιενεργό υλικό κοντά στον καρκίνο.
• ΧημειοθεραπείαΧρησιμοποιεί φάρμακα για να συρρικνώσει ή να καταστρέψει τον καρκίνο.
• Στοχευμένη θεραπείαΧρησιμοποιεί φάρμακα που εμποδίζουν την ανάπτυξη και την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων. Προηγούνται εξετάσεις για να διαπιστωθεί αν είναι κατάλληλη για τον συγκεκριμένο καρκίνο.
• ΑνοσοθεραπείαΒοηθά το ανοσοποιητικό σου να καταπολεμήσει τα καρκινικά κύτταρα.
• Υποστηρικτική φροντίδαΠεριλαμβάνει αντιμετώπιση του πόνου και υποστήριξη των σωματικών και ψυχολογικών αναγκών σου.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Συζήτησε με την ειδική ομάδα κάθε σύμπτωμα ή παρενέργεια που σε ανησυχεί, χωρίς να περιμένεις τον επόμενο έλεγχο.
• Μπορείς να ζητήσεις δεύτερη ιατρική γνώμη για τις θεραπευτικές επιλογές.
• Πριν δοκιμάσεις συμπληρώματα, βότανα ή άλλες συμπληρωματικές ή εναλλακτικές πρακτικές, συζήτησε την ασφάλειά τους με τον γιατρό σου.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Ο εμβολιασμός κατά του HPV και ο τακτικός προληπτικός έλεγχος μπορούν να προλάβουν μεγάλο μέρος των περιστατικών. Η έγκαιρη αντιμετώπιση των προκαρκινικών αλλοιώσεων εμποδίζει την εξέλιξή τους σε καρκίνο.

• Συζήτησε με τον γιατρό σου τον εμβολιασμό κατά του HPV. Προστατεύει καλύτερα πριν από την έκθεση στον ιό και δεν θεραπεύει υπάρχουσα λοίμωξη ή νόσο.
• Κάνε τακτικό προληπτικό έλεγχο, ακόμη κι αν έχεις εμβολιαστεί.
• Ακολούθησε τον έλεγχο και την αντιμετώπιση που θα σου προτείνει ο γιατρός αν βρεθούν κυτταρικές αλλαγές ή HPV υψηλού κινδύνου.
• Απόφυγε το κάπνισμα ή ζήτησε βοήθεια για να το διακόψεις.
• Χρησιμοποίησε προφυλακτικό στη σεξουαλική επαφή. Δεν προσφέρει πλήρη προστασία από τον HPV, επειδή δεν καλύπτει όλο το δέρμα της γεννητικής περιοχής.

Επιπλοκές καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

• Εξάπλωση του καρκίνου σε άλλα σημεία του σώματος.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Επικοινώνησε άμεσα με τον γιατρό σου αν έχεις ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία.
• Ζήτησε ιατρικό έλεγχο για αλλαγές στις κολπικές εκκρίσεις, πόνο στην επαφή ή επίμονο πόνο στη μέση, στη λεκάνη ή χαμηλά στην κοιλιά.
• Δες τον γιατρό σου αν συμπτώματα που έχεις ήδη αλλάξουν, χειροτερέψουν ή δεν είναι φυσιολογικά για εσένα.
• Κατά τη θεραπεία ή μετά από αυτή, ενημέρωσε την ειδική ομάδα για συμπτώματα ή παρενέργειες που σε ανησυχούν, χωρίς να περιμένεις το επόμενο ραντεβού.

Ποιος γιατρός: Γυναικολόγος, Ογκολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας