Το αίσθημα ζέστης συνήθως συνοδεύει τον πυρετό, όμως μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς αυτόν. Παράγοντες του περιβάλλοντος και του τρόπου ζωής, φάρμακα, η ηλικία, οι ορμόνες και ορισμένες συναισθηματικές καταστάσεις μπορούν να κάνουν κάποιον να αισθάνεται ζεστός χωρίς να έχει πυρετό.
Ανάλογα με την αιτία, μπορεί να υπάρχει έντονη εφίδρωση ή αδυναμία εφίδρωσης. Το δέρμα ενδέχεται να κοκκινίσει ή να ερεθιστεί, αλλά μπορεί και να μην παρουσιάζει κάποια αλλαγή.
Ποια θερμοκρασία θεωρείται πυρετός;
Για να διαπιστώσετε αν έχετε πυρετό, μετρήστε τη θερμοκρασία σας με θερμόμετρο. Προτιμάται το ψηφιακό θερμόμετρο, καθώς τα γυάλινα μπορεί να είναι επικίνδυνα.
Σε έναν ενήλικα, θερμοκρασία 38°C ή υψηλότερη θεωρείται πυρετός. Αντίθετα, μια συνηθισμένη θερμοκρασία, περίπου 37°C, δεν είναι πυρετός. Στα παιδιά, πυρετός θεωρείται θερμοκρασία πάνω από 37,2°C. Ωστόσο, το όριο μπορεί να εξαρτάται από τον τρόπο μέτρησης, όπως στη μασχάλη, από το ορθό ή από το στόμα.
Περιβαλλοντικά αίτια και παράγοντες του τρόπου ζωής
Πολλοί παράγοντες του περιβάλλοντος και της καθημερινότητας μπορούν να προκαλέσουν αίσθημα ζέστης χωρίς πυρετό.
Ζέστη και υγρασία
Ο ζεστός ή υγρός καιρός επιβαρύνει τον οργανισμό και μπορεί να επηρεάζει περισσότερο ορισμένους ανθρώπους. Σε συνθήκες ζέστης, κάποιος μπορεί να αισθάνεται ευερέθιστος και κουρασμένος ή να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί.
Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες ή η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα υγείας που σχετίζονται με τη ζέστη, όπως:
- ηλιακό έγκαυμα
- θερμική εξάντληση
- θερμοπληξία, λιγότερο συχνά
Το ηλιακό έγκαυμα προκαλείται όταν ο ήλιος βλάπτει το δέρμα, με αποτέλεσμα να γίνεται ζεστό και να πονά. Η θερμική εξάντληση εμφανίζεται όταν κάποιος χάνει πολύ νερό και αλάτι μέσω της εφίδρωσης. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), τα συμπτώματά της περιλαμβάνουν:
- έντονη εφίδρωση
- ναυτία ή εμετό
- κόπωση ή αδυναμία
- πονοκέφαλο
- ζάλη
- μυϊκή αδυναμία ή κράμπες
Τα παιδιά με θερμική εξάντληση μπορεί να είναι υπερβολικά κουρασμένα και διψασμένα, ενώ το δέρμα τους μπορεί να είναι δροσερό και υγρό.
Όποιος εμφανίζει θερμική εξάντληση χρειάζεται να μετακινηθεί σε δροσερό μέρος, να πιει υγρά και να διακόψει κάθε σωματική δραστηριότητα μέχρι να αισθανθεί καλύτερα. Αν δεν δροσιστεί ή δεν βελτιωθεί μέσα σε μία ώρα, χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.
Αν δεν αντιμετωπιστεί, η θερμική εξάντληση μπορεί να εξελιχθεί σε θερμοπληξία, η οποία μπορεί να απειλήσει τη ζωή. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- σύγχυση
- λιποθυμία
- δέρμα που είναι ζεστό και ξηρό ή αλλάζει χρώμα
Το άτομο μπορεί επίσης να χάσει τις αισθήσεις του. Αν κάποιος εμφανίζει ενδείξεις θερμοπληξίας, καλέστε αμέσως το 166.
Άσκηση ή έντονη σωματική δραστηριότητα
Η άσκηση ή η εκτέλεση σωματικών εργασιών μπορεί να αυξήσει τη θερμότητα του σώματος, ιδίως όταν κάποιος:
- δεν έχει συνηθίσει να ασκείται τακτικά
- γυμνάζεται ή εργάζεται σε ζεστό ή υγρό περιβάλλον
- καταπονείται υπερβολικά
Το CDC επισημαίνει ότι οι αθλητές που προπονούνται σε ζεστό καιρό πρέπει να προσέχουν για σημάδια ασθένειας που σχετίζεται με τη ζέστη και να σταματούν την προπόνηση αν αισθανθούν αδυναμία ή τάση λιποθυμίας.
Για να μειωθεί ο κίνδυνος υπερθέρμανσης κατά την άσκηση, μπορεί να βοηθήσει η αποφυγή των πιο ζεστών ωρών της ημέρας, η κατανάλωση περισσότερου νερού και η προσαρμογή του ρυθμού της δραστηριότητας.
Φαγητό και ποτά
Ορισμένα τρόφιμα και ποτά μπορεί να κάνουν κάποιον να αισθανθεί πιο ζεστός από το συνηθισμένο. Σε αυτά περιλαμβάνονται:
- το αλκοόλ
- η καφεΐνη
- τα πικάντικα φαγητά
- τα τρόφιμα και τα ποτά που έχουν υψηλή θερμοκρασία
Κατά τη διάρκεια και μετά την κατανάλωσή τους, μπορεί να αυξηθεί η αίσθηση ζέστης στο δέρμα ή η εφίδρωση.
Ρούχα
Τα στενά, περιοριστικά ή σκούρα ρούχα μπορεί να αυξήσουν τη θερμότητα του σώματος και να εμποδίσουν την κυκλοφορία του αέρα γύρω από το δέρμα. Τα συνθετικά υφάσματα μπορεί επίσης να παγιδεύουν τη θερμότητα και να εμποδίζουν την εξάτμιση του ιδρώτα, προκαλώντας έντονη ζέστη και αυξημένη εφίδρωση.
Ιατρικά αίτια
Διάφορες παθήσεις και διαταραχές μπορεί επίσης να προκαλέσουν αίσθημα ζέστης.
Άγχος
Όταν κάποιος αισθάνεται στρες ή άγχος, μπορεί να εμφανίσει σωματικά συμπτώματα, όπως αίσθημα ζέστης και εφίδρωση. Αυτό συμβαίνει στο πλαίσιο της αντίδρασης «μάχης ή φυγής», η οποία αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό και την παροχή αίματος στους μυς.
Το άγχος ή το στρες μπορεί επίσης να συνοδεύεται από:
- αυξημένο καρδιακό ρυθμό
- αίσθημα παλμών
- τεταμένους μυς
- γρήγορη αναπνοή
Υπερθυρεοειδισμός
Ο υπερθυρεοειδισμός εμφανίζεται όταν ο θυρεοειδής αδένας είναι υπερδραστήριος και παράγει υπερβολική ποσότητα θυρεοειδικών ορμονών, οι οποίες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός χρησιμοποιεί την ενέργεια.
Τα άτομα με υπερθυρεοειδισμό συχνά δυσκολεύονται να ανεχτούν τη ζέστη και μπορεί επίσης να εμφανίζουν:
- τρέμουλο στα χέρια
- γρήγορο ή ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό
- διάρροια ή συχνές κενώσεις
- δυσκολία στον ύπνο
- κόπωση
Ανιδρωσία
Η εφίδρωση βοηθά το σώμα να δροσίζεται. Ανιδρωσία είναι η αδυναμία εφίδρωσης. Μπορεί να επηρεάζει μια μικρή ή μεγάλη περιοχή του σώματος και να οφείλεται σε υποκείμενη πάθηση, σε φάρμακο ή σε φραγμένους ή τραυματισμένους ιδρωτοποιούς αδένες.
Η αδυναμία εφίδρωσης, είτε αφορά ολόκληρο το σώμα είτε μια μεγάλη περιοχή του, μπορεί να είναι επικίνδυνη. Όποιος εμφανίζει αυτό το σύμπτωμα χρειάζεται να απευθυνθεί σε επαγγελματία υγείας.
Διαβήτης
Τα άτομα με διαβήτη μπορεί να είναι πιο ευαίσθητα στη ζέστη σε σχέση με όσους δεν έχουν την πάθηση. Αυτό μπορεί να οφείλεται:
- Στην αφυδάτωση: Τα άτομα με διαβήτη αφυδατώνονται πιο γρήγορα όταν ο καιρός είναι ζεστός. Η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών μπορεί επίσης να αυξήσει τη γλυκόζη στο αίμα, προκαλώντας συχνότερη ούρηση και επιδεινώνοντας περαιτέρω την αφυδάτωση.
- Σε επιπλοκές: Ο διαβήτης μπορεί να προκαλέσει βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία και στα νεύρα, οι οποίες με τη σειρά τους ενδέχεται να επηρεάσουν τους ιδρωτοποιούς αδένες. Έτσι, κάποιος μπορεί να ιδρώνει λιγότερο και να δυσκολεύεται περισσότερο να δροσιστεί.
Σύμφωνα με το CDC, τα συμπτώματα του διαβήτη περιλαμβάνουν:
- συχνή ούρηση, ιδίως τη νύχτα
- έντονη δίψα και πείνα
- θολή όραση
- μυρμήγκιασμα στα χέρια ή στα πόδια
- κόπωση
- ακούσια απώλεια βάρους
Άλλες αιτίες
Υπάρχουν και άλλοι λόγοι για τους οποίους κάποιος μπορεί να αισθάνεται ζεστός.
Εγκυμοσύνη και έμμηνος κύκλος
Σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (NHS), είναι σχετικά συχνό να αισθάνεται κάποια περισσότερη ζέστη και να ιδρώνει περισσότερο κατά την εγκυμοσύνη. Τα συμπτώματα αυτά οφείλονται στις ορμονικές αλλαγές, οι οποίες αυξάνουν την παροχή αίματος στην επιφάνεια του δέρματος.
Είναι επίσης συνηθισμένο η θερμοκρασία του σώματος να αυξάνεται κατά την ωχρινική φάση του εμμηνορροϊκού κύκλου, η οποία αρχίζει μετά την ωορρηξία.
Εμμηνόπαυση και περιεμμηνόπαυση
Οι εξάψεις μπορεί να εμφανιστούν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την εμμηνόπαυση. Το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης των ΗΠΑ (NIA) εξηγεί ότι οφείλονται στις μεταβολές των επιπέδων οιστρογόνων. Μπορεί να διαρκέσουν από 30 δευτερόλεπτα έως 10 λεπτά. Άλλα συμπτώματα είναι:
- κοκκίνισμα στο πρόσωπο και στον λαιμό
- έντονη εφίδρωση
- νυχτερινές εφιδρώσεις, οι οποίες μπορεί να διαταράξουν τον ύπνο
- αίσθημα κρύου ή ρίγος στη συνέχεια
Φάρμακα
Η Διεθνής Εταιρεία Υπεριδρωσίας (International Hyperhidrosis Society) παραθέτει πολλά φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν αίσθημα ζέστης ή εφίδρωση ως ανεπιθύμητη ενέργεια. Σε αυτά περιλαμβάνονται:
- αναλγητικά, όπως η ναπροξένη (Aleve) και η τραμαδόλη (Ultram)
- καρδιαγγειακά φάρμακα, όπως η αμλοδιπίνη (Norvasc) και η λοσαρτάνη (Cozaar)
- ορμονικά φάρμακα, όπως τα φάρμακα για τον θυρεοειδή και η τεστοστερόνη
- φάρμακα για το γαστρεντερικό, όπως η ομεπραζόλη (Prilosec) και η ατροπίνη (Atropen)
- δερματικές θεραπείες, όπως η λιδοκαΐνη (Xylocaine) και η ισοτρετινοΐνη (Accutane)
- ψυχιατρικά φάρμακα, όπως τα ηρεμιστικά και η φλουοξετίνη (Prozac)
- ορισμένα αντιβιοτικά και αντιιικά φάρμακα
Αν πιστεύετε ότι κάποιο φάρμακο προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες, μιλήστε με επαγγελματία υγείας για τις διαθέσιμες επιλογές.
Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση του αισθήματος ζέστης χωρίς πυρετό εξαρτάται από την αιτία.
Όταν το αίσθημα ζέστης σχετίζεται με το περιβάλλον ή με συνήθειες, όπως η έκθεση στον ήλιο ή η διατροφή, μπορεί να βοηθήσει μια αλλαγή στην καθημερινότητα. Το CDC συνιστά:
- παραμονή στη σκιά
- περιορισμό της παραμονής σε εξωτερικούς χώρους στις πιο δροσερές ώρες της ημέρας
- χρήση κλιματισμού
- αποφυγή καφεΐνης και αλκοόλ
- επαρκή ενυδάτωση με νερό
Οι παραπάνω στρατηγικές μπορεί να βοηθήσουν και κατά την εγκυμοσύνη ή όταν εμφανίζονται εξάψεις.
Σε περιπτώσεις άγχους ή στρες, μπορεί να βοηθήσουν τεχνικές χαλάρωσης που ηρεμούν το νευρικό σύστημα, όπως οι βαθιές αναπνοές, η γιόγκα και το τάι τσι. Σύμφωνα με το NIA, η διαχείριση του στρες με αυτές τις τεχνικές μπορεί να βοηθήσει και στις εξάψεις κατά την περιεμμηνόπαυση ή την εμμηνόπαυση.
Όποιος έχει συχνά αγχώδεις σκέψεις μπορεί να ωφεληθεί από κάποια μορφή θεραπείας, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT), για τη μείωση των σωματικών συμπτωμάτων του άγχους.
Αν τα μέτρα αυτά δεν βοηθούν, μπορεί να υπάρχει υποκείμενη πάθηση που χρειάζεται ιατρική αντιμετώπιση.
Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό
Αν το αίσθημα ζέστης χωρίς πυρετό εμφανίζεται συχνά ή είναι συνεχές, απευθυνθείτε σε γιατρό. Για να εντοπιστεί η αιτία, μπορεί να χρειαστούν εξετάσεις, όπως εξετάσεις αίματος ή ούρων.
Σε περίπτωση θερμοπληξίας ή συμπτωμάτων θερμικής εξάντλησης που δεν υποχωρούν μέσα σε μία ώρα, χρειάζεται επείγουσα βοήθεια.
Συχνές ερωτήσεις
Τι μπορεί να σημαίνει το ζεστό δέρμα;
Το ζεστό δέρμα μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα προβλημάτων που σχετίζονται με τη ζέστη, υποκείμενων παθήσεων όπως ο διαβήτης ή ο υπερθυρεοειδισμός, της εμμηνόπαυσης, έντονης άσκησης ή της κατανάλωσης συγκεκριμένων τροφίμων.
Γιατί μπορεί κάποιος να αισθάνεται ζεστός και κουρασμένος χωρίς να έχει γυμναστεί ή να βρίσκεται στη ζέστη;
Το αίσθημα ζέστης και η κόπωση μπορεί να σχετίζονται με υποκείμενες παθήσεις, όπως ο υπερθυρεοειδισμός, η εμμηνόπαυση, ο διαβήτης ή η ανιδρωσία, καθώς και με το άγχος.
Τι να θυμάστε
Το αίσθημα ζέστης μπορεί να έχει πολλές αιτίες, εκτός από τον πυρετό. Ορισμένες είναι προσωρινές και εύκολο να εντοπιστούν, όπως η κατανάλωση πικάντικων φαγητών, η παραμονή σε περιβάλλον με υγρασία ή το στρες και το άγχος.
Ωστόσο, όταν το αίσθημα ζέστης εμφανίζεται συχνά χωρίς προφανή λόγο, μπορεί να αποτελεί ένδειξη υποκείμενης πάθησης. Αν δεν γνωρίζετε τι το προκαλεί, απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας. Οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση και τη θεραπεία λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/aisthima-zestis-choris-pyreto-pithana-aitia-symptomata-kai-antimetopisi/29462
