Σχέδιο για την προστασία των ανηλίκων από τον καπνό και το αλκοόλ προωθούν τα Υπουργεία Υγείας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Προστασίας του Πολίτη. Το νέο, αυστηρότερο πλαίσιο αναπτύσσεται σε πέντε βασικούς πυλώνες: πρόληψη, ισχυρότερη εποπτεία της αγοράς, ρυθμίσεις για τα νέα προϊόντα νικοτίνης, ψηφιακά εργαλεία ελέγχου και αυστηρότερες κυρώσεις.
Η πώληση καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους δεν επιτρέπεται και πλέον υπόλογοι είναι οι πωλητές. Παράλληλα, προβλέπονται ψηφιακός έλεγχος ηλικίας και ένα ενιαίο μητρώο ελέγχων.
Η πρωτοβουλία επιδιώκει, με τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, να διαμορφώσει ένα ασφαλέστερο περιβάλλον για τη νέα γενιά, ενώ για τις παραβάσεις προβλέπονται αυστηρές ποινές.
Στο πλαίσιο σημαντικής παρέμβασης για τη δημόσια υγεία, τα Υπουργεία Υγείας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Τεχνητής Νοημοσύνης και Προστασίας του Πολίτη παρουσίασαν τον «Οδικό Χάρτη και το Επιχειρησιακό Σχέδιο». Στόχος του είναι να εφαρμοστεί καθολικά η απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους.
Πέρα από αυστηρότερους κανόνες, η πρωτοβουλία αποσκοπεί κυρίως στη συγκρότηση ενός αποτελεσματικού συστήματος πρόληψης και ελέγχου, με αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων.
Οι πέντε βασικοί πυλώνες του σχεδίου
Πέντε άξονες αποτελούν τη βάση του νέου πλαισίου:
- Προστασία των ανηλίκων και πρόληψη
- Ισχυρότερη εποπτεία της αγοράς
- Ρυθμίσεις για τα νέα προϊόντα νικοτίνης
- Ψηφιακά εργαλεία για τον έλεγχο
- Εντατικοί έλεγχοι και αυστηρότερες κυρώσεις
Καθολική απαγόρευση και ευθύνη των πωλητών
Για πρώτη φορά θεσπίζεται ρητή, καθολική απαγόρευση πώλησης, διάθεσης ή προσφοράς σε ανηλίκους καπνικών προϊόντων, προϊόντων νικοτίνης και αλκοόλ. Ο πωλητής έχει πλέον ξεκάθαρα την ευθύνη να εξακριβώνει την ηλικία, ενώ χωρίς αποδεικτικό ηλικίας δεν μπορεί να ολοκληρωθεί η πώληση. Επιπλέον, καταργείται ολοκληρωτικά η διάθεση των προϊόντων από αυτόματους πωλητές.
Έλεγχος ηλικίας με ψηφιακή επαλήθευση
Για πρώτη φορά προβλέπεται ολοκληρωμένη ψηφιακή ταυτοποίηση μέσω του Gov.gr Wallet και του Kids Wallet, καθώς και με QR code στα σημεία πώλησης.
Όταν ο πελάτης σαρώσει τον κωδικό, ο πωλητής βλέπει μία από τις εξής ενδείξεις:
- πράσινη ένδειξη (επιτρέπεται)
- κόκκινη ένδειξη (απαγορεύεται)
Το σύστημα δεν αποκαλύπτει την ακριβή ηλικία του πελάτη, ώστε να προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα.
Alto.gov.gr: Ενιαίο ψηφιακό μητρώο ελέγχου
Όπως αναφέρθηκε κατά την παρουσίαση, θα δημιουργηθεί για πρώτη φορά ενιαία βάση δεδομένων που θα καλύπτει ολόκληρη την αγορά. Όλες οι επιχειρήσεις θα πρέπει να εγγραφούν, θα εκδίδεται σχετικό QR code για τους ελέγχους και οι αρχές θα μπορούν να επαληθεύουν άμεσα τα στοιχεία.
Η προθεσμία για την εγγραφή στο σύστημα λήγει στις 16 Απριλίου 2026.
Στο επίκεντρο οι νέες μορφές προϊόντων νικοτίνης
Στο πεδίο εφαρμογής του νέου πλαισίου εντάσσονται πλέον:
- τα θερμαινόμενα προϊόντα
- τα ηλεκτρονικά τσιγάρα
- τα σακουλάκια νικοτίνης
Το σχέδιο θέτει τους ακόλουθους βασικούς κανόνες:
- απαγορεύεται η διάθεση σε ανηλίκους
- απαγορεύεται η πώληση από αυτόματους πωλητές
- η πώληση γίνεται μόνο από υπάλληλο
- τα προϊόντα τοποθετούνται σε ειδικές προθήκες στα καταστήματα
Ανήλικοι σε μπαρ και χώρους νυχτερινής διασκέδασης
Η είσοδος ανηλίκων σε μπαρ και νυχτερινά κέντρα απαγορεύεται. Μόνο ιδιωτικές εκδηλώσεις αποτελούν εξαίρεση, εφόσον πληρούνται οι παρακάτω όροι:
- πραγματοποιούνται εκτός του ωραρίου λειτουργίας
- διεξάγονται σε οριοθετημένο χώρο
- δηλώνονται στην πλατφόρμα events.gov.gr
Ποινικές κυρώσεις για τις παραβάσεις
Η πώληση προϊόντων σε ανηλίκους συνιστά πλέον ποινικό αδίκημα. Οι προβλεπόμενες βαριές ποινές ξεκινούν από χρηματικό πρόστιμο και φτάνουν έως τα τρία χρόνια φυλάκισης.
Τα αποτελέσματα των ελέγχων
Σύμφωνα με τα στοιχεία των αρμόδιων αρχών, μέχρι σήμερα έχουν διενεργηθεί 82.094 έλεγχοι, με 313 συλλήψεις και 433 σχηματισμένες δικογραφίες. Προβλέπεται, επίσης, να ενισχυθούν περαιτέρω οι έλεγχοι.
Οι συνολικές αλλαγές του νέου πλαισίου
Με βάση τις προβλέψεις του σχεδίου, το νέο σύστημα καθιστά την απαγόρευση εφαρμόσιμη στην πράξη, προσθέτει ψηφιακή διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα και ενδυναμώνει την ευθύνη των επιχειρήσεων. Παράλληλα, δίνει προτεραιότητα στην πρόληψη, αντί να εστιάζει αποκλειστικά στην τιμωρία.
Γεωργιάδης: «Ουσιαστική μεταρρύθμιση»
Ανοίγοντας την τοποθέτησή του, ο Άδωνις Γεωργιάδης, υπουργός Υγείας, εξήγησε πως «η σημερινή πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στον τομέα της δημόσιας υγείας, με επίκεντρο την προστασία των ανηλίκων. Ως Πολιτεία, αναλαμβάνουμε την ευθύνη να διαμορφώσουμε ένα αυστηρό, αλλά δίκαιο πλαίσιο που περιορίζει δραστικά την πρόσβαση των νέων σε καπνικά προϊόντα και αλκοόλ, θωρακίζοντας τη νέα γενιά από κινδύνους που απειλούν την υγεία και την ανάπτυξή της. Με το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγουμε σαφείς κανόνες, ενισχύουμε τους ελέγχους και αξιοποιούμε τις δυνατότητες της τεχνολογίας για πρώτη φορά σε τόσο ευρεία κλίμακα. Η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας και το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου αποτελούν κρίσιμα εργαλεία που διασφαλίζουν διαφάνεια, λογοδοσία και αποτελεσματικότητα. Δεν πρόκειται μόνο για απαγορεύσεις, αλλά για μια συνολική στρατηγική πρόληψης και προστασίας. Δημιουργούμε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες τηρούνται και οι παραβάσεις έχουν συνέπειες, στέλνοντας σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής. Η επιτυχία του εγχειρήματος απαιτεί τη συνεργασία όλων: της Πολιτείας, των επαγγελματιών και της κοινωνίας. Μαζί μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε ένα πιο υγιές και ασφαλές περιβάλλον, με περισσότερες προοπτικές για το μέλλον».
Βαρτζόπουλος: Ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων
Ο υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος σημείωσε: «Για πρώτη φορά η Πολιτεία περνά από τη γενική απαγόρευση στην ουσιαστική και καθολική εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου πλαισίου προστασίας των ανηλίκων. Με την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, τη σαφή μεταφορά της ευθύνης ελέγχου της ηλικίας στους πωλητές και την αυστηροποίηση των κυρώσεων, δημιουργούμε ένα λειτουργικό σύστημα που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα πρόσβασης των νέων σε καπνό, νικοτίνη και αλκοόλ. Η προστασία των παιδιών και των εφήβων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα τήρησης της νομοθεσίας, αλλά προϋποθέτει τη διαμόρφωση μιας ισχυρής κοινωνικής κουλτούρας πρόληψης και υπευθυνότητας. Η συνεργασία της Πολιτείας με την επιστημονική κοινότητα, τους επαγγελματίες της αγοράς, την εκπαιδευτική κοινότητα και την οικογένεια είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε τα μέτρα να έχουν ουσιαστικό και διαρκές αποτέλεσμα. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι οι νέοι μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που προάγει την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία τους, ενισχύοντας παράλληλα τη δημόσια υγεία και επενδύοντας στο μέλλον της κοινωνίας μας. Με συνέπεια, αποφασιστικότητα και σύγχρονες πολιτικές πρόληψης, διαμορφώνουμε ένα πλαίσιο που προστατεύει ουσιαστικά τη νέα γενιά».
Παπαστεργίου: Δημιουργείται ένα ξεκάθαρο και διαφανές πλαίσιο
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου, αρμόδιος υπουργός για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση και την Τεχνητή Νοημοσύνη, επισήμανε από την πλευρά του: «Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επίλυση πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων κι αυτή είναι η ομορφιά της. Υπό τον συντονισμό του Υπουργού Επικρατείας, Άκη Σκέρτσου, και σε στενή συνεργασία με τα Υπουργεία Υγείας και Προστασίας του Πολίτη, υλοποιούμε ένα συνεκτικό ψηφιακό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων. Με το alto.gov.gr διασφαλίζουμε για πρώτη φορά την πλήρη χαρτογράφηση της αγοράς προϊόντων καπνού, άτμισης και αλκοόλ, ενισχύοντας τον στοχευμένο έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές. Παράλληλα, μέσω της πλατφόρμας events.gov.gr θεσπίζουμε ένα σαφές και διαφανές πεδίο για τη δήλωση ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων, περιορίζοντας φαινόμενα καταστρατήγησης και διευκολύνοντας τους ελέγχους. Επιπλέον, η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet και Gov.gr Wallet εισάγει μια ασφαλή και αξιόπιστη διαδικασία, που περιορίζει ουσιαστικά την πρόσβαση ανηλίκων σε επιβλαβή προϊόντα, χωρίς περιττή έκθεση προσωπικών δεδομένων. Η ίδια προσέγγιση θα επεκταθεί και στις διαδικτυακές αγορές, μετά από ένα διάστημα προσαρμογής των επιχειρήσεων. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που ήρθε για να μείνει, ώστε να διαμορφώσουμε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά μας και για αυτό απαιτείται η στήριξη όλων μας».
Χρυσοχοΐδης: Θωρακίζουμε το θεσμικό πλαίσιο
Τέλος, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης ανέφερε: «Η προστασία των ανηλίκων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητά μας και σταθερό πυλώνα της πολιτικής μας για μια κοινωνία πιο ασφαλή, πιο υπεύθυνη και πιο οργανωμένη. Με τον νέο Οδικό Χάρτη και το Επιχειρησιακό Σχέδιο για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους, ενισχύουμε το θεσμικό πλαίσιο και δημιουργούμε ένα πιο αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου και εφαρμογής της νομοθεσίας. Ενισχύουμε το επιχειρησιακό σκέλος της εφαρμογής του πλαισίου, με περισσότερους και πιο στοχευμένους ελέγχους. Με τη συνεργασία των υπουργείων Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αξιοποιούμε τα νέα ψηφιακά εργαλεία που ενισχύουν τη διαφάνεια και τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ελέγχων σε σημεία πώλησης, χώρους διασκέδασης και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος σε όλη τη χώρα. Ειδικότερα, από 7 Ιουλίου2025, με την εφαρμογή του νέου Νόμου, έως τις 5 Μαρτίου 2026 οι αστυνομικές υπηρεσίες έχουν πραγματοποιήσει 82.094 ελέγχους, συλλαμβάνοντας 313 άτομα, ενώ έχουν σχηματιστεί 433 δικογραφίες. Το αμέσως επόμενο διάστημα οι παρεμβάσεις αυτές θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο, με έμφαση στην πρόληψη, αλλά και στην αυστηρή αντιμετώπιση κάθε παράβασης»
Σύνοψη των βασικών μέτρων
- Τα υπουργεία Υγείας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Προστασίας του Πολίτη προωθούν αυστηρότερο πλαίσιο για την προστασία ανηλίκων από καπνό και αλκοόλ. Το σχέδιο βασίζεται σε πέντε πυλώνες: πρόληψη, εποπτεία της αγοράς, ρύθμιση των νέων προϊόντων νικοτίνης, ψηφιακά μέσα ελέγχου και αυστηρότερες κυρώσεις.
- Με την ψηφιακή επιβεβαίωση ηλικίας μέσω Gov.gr Wallet και Kids Wallet επιδιώκεται να αποτρέπεται η πώληση καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους.
- Η πώληση προϊόντων σε ανήλικους καθίσταται ποινικό αδίκημα, το οποίο επισύρει χρηματικά πρόστιμα και ποινή φυλάκισης έως τρία χρόνια.
- Προβλέπεται ενιαία βάση δεδομένων για την αγορά, στην οποία οι επιχειρήσεις θα πρέπει υποχρεωτικά να εγγραφούν, ενώ οι έλεγχοι θα γίνονται με QR codes.
- Στόχος του νέου σχεδίου είναι να περιορίσει την πρόσβαση των νέων σε επιβλαβή προϊόντα, ενισχύοντας την ευθύνη των πωλητών και καλλιεργώντας κοινωνική κουλτούρα πρόληψης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/neo-aystirotero-plaisio-gia-tin-prostasia-anilikon-apo-kapno-kai-alkool-oi-pente-pylones-toy-schedioy/23240
