Στη Βουλή κατατέθηκε από το Υπουργείο Υγείας νομοσχέδιο για την προστασία των ανηλίκων από το αλκοόλ και τα προϊόντα καπνού, καθώς επίκειται φορολογική αναθεώρηση στην Ευρώπη, η οποία προβλέπει μεγάλες αυξήσεις στους φόρους των τσιγάρων και άλλων καπνικών προϊόντων.
Με στόχο την ενίσχυση της δημόσιας υγείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει φορολογικές αυξήσεις που ενδέχεται να αγγίξουν το 1.090%. Ωστόσο, μεταξύ των πιθανών συνεπειών συγκαταλέγεται και η αύξηση του λαθρεμπορίου.
Σκοπός του ελληνικού νομοσχεδίου είναι να περιορίσει την πρόσβαση των ανηλίκων σε καπνικά προϊόντα και αλκοόλ, μέσω αυστηρών κανόνων και ελεγκτικών μηχανισμών. Παράλληλα, προβλέπεται να δημιουργηθεί ψηφιακό μητρώο για την παρακολούθηση της αγοράς.
Νέο κύμα φόρων ετοιμάζεται να ανεβάσει απότομα τις τιμές σε τσιγάρα, καπνό, πούρα και ηλεκτρονικά τσιγάρα σε όλη την Ευρώπη. Εκατομμύρια καπνιστές, αλλά και άλλοι καταναλωτές, ενδέχεται να δουν τις τιμές να εκτοξεύονται, ενώ στην Ελλάδα κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας με τίτλο «Προστασία των ανηλίκων από προϊόντα καπνού και αλκοόλ».
Με τη στήριξη 15 κρατών-μελών, μεταξύ των οποίων η Γαλλία και η Ολλανδία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται ριζική αναμόρφωση της Οδηγίας για τη Φορολόγηση του Καπνού (Tobacco Excise Directive). Οι προτάσεις περιλαμβάνουν αυξήσεις φόρων που για ορισμένες κατηγορίες μπορεί να φτάσουν ακόμη και το 1.090%.
Φόροι-φωτιά στα πακέτα: τι προβλέπεται να αλλάξει
Το νέο σχέδιο, όπως προκύπτει από τις αποκαλύψεις του Euractiv, περιλαμβάνει τα εξής:
- Τσιγάρα: ο ελάχιστος ειδικός φόρος προτείνεται να αυξηθεί κατά 139%, από 90 σε 215 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια. Η επιβάρυνση αντιστοιχεί σε 2-3 ευρώ ανά πακέτο, με ένα πακέτο που κοστίζει σήμερα 4,60 ευρώ να μπορεί να φτάσει ή να ξεπεράσει τα 7 ευρώ.
- Στριφτός καπνός: η φορολογική αύξηση ανέρχεται σε 258%, με την τιμή σακούλας των 30 γραμμαρίων να ανεβαίνει από 1,8 σε 6,45 ευρώ.
- Πούρα και πουράκια: προβλέπεται αύξηση φόρου κατά 1.090%, από 12 σε 143 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια. Έτσι, η τιμή ενός πακέτου με πουράκια μπορεί να αυξηθεί από 2 ευρώ σε 3,30-3,50 ευρώ.
Οι φόροι επεκτείνονται και στα ηλεκτρονικά τσιγάρα
Το σχέδιο που εξετάζεται στις Βρυξέλλες καλύπτει και τις ακόλουθες κατηγορίες:
- Θερμαινόμενα προϊόντα: προτείνεται φορολόγηση 108 ευρώ ανά 1.000 τεμάχια ή 155 ευρώ ανά κιλό, ώστε οι τιμές να πλησιάσουν εκείνες των συμβατικών τσιγάρων.
- Ηλεκτρονικά τσιγάρα: σχεδιάζεται κλιμακωτός φόρος ανάλογα με την περιεκτικότητα σε νικοτίνη, 0,36€/ml για υγρά άνω των 15mg/ml και 0,12€/ml για τα υγρά χαμηλότερης περιεκτικότητας. Η αύξηση εκτιμάται σε περίπου 1 ευρώ ανά υγρό.
- Νικοτινούχα φακελάκια: προβλέπεται ειδικός φόρος 143 ευρώ ανά κιλό.
- Καπνός ναργιλέ: προτείνεται φόρος 107 ευρώ ανά κιλό. Αν και είναι χαμηλότερος, αναμένεται να επηρεάσει την τιμή.
Ελλάδα: από τις χαμηλότερες στις υψηλότερες τιμές
Προς το παρόν, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις φθηνότερες χώρες για την αγορά τσιγάρων, καθώς οι τιμές είναι κατά 50-70% χαμηλότερες από εκείνες στην Αγγλία ή την Ολλανδία. Η εφαρμογή των νέων μέτρων θα εξαλείψει αυτή τη διαφορά.
Σε περίπτωση που εφαρμοστούν οι αλλαγές, οι τιμές των καπνικών προϊόντων στην Ελλάδα ενδέχεται να προσεγγίσουν τα επίπεδα του Λουξεμβούργου και της Γερμανίας.
Στόχος η υγεία ή ένα φοροεισπρακτικό τέχνασμα;
Η Κομισιόν δηλώνει επισήμως ότι επιδιώκει την προστασία της δημόσιας υγείας. Τα οικονομικά δεδομένα, ωστόσο, παρουσιάζουν διαφορετική εικόνα: η ετήσια έρευνα της KPMG αναφέρει ότι το 2024 το λαθρεμπόριο τσιγάρων στην Ευρώπη αυξήθηκε κατακόρυφα, φτάνοντας τα 38,9 δισ. παράνομα τσιγάρα, ενώ τα κρατικά έσοδα μειώθηκαν κατά 14,9 δισ. ευρώ.
Στην Ολλανδία, όπου πρωτοστάτησε στις αλλαγές ο πρώην υπουργός Οικονομικών και νυν Επίτροπος Βόπκε Χούκστρα, το λαθρεμπόριο τριπλασιάστηκε μέσα σε πέντε χρόνια: από 6,2% το 2020 ανήλθε σε 17,9% το 2024, προκαλώντας απώλειες 869 εκατ. ευρώ.
Στη Γαλλία, αντίστοιχα, όπου το πακέτο κοστίζει πάνω από 10 ευρώ, το λαθρεμπόριο έφτασε πέρυσι το 37,6%, με το κράτος να χάνει 9,5 δισ. ευρώ.
Η Αθήνα παρακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά η αναμονή δεν θα διαρκέσει
Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται σε στάση αναμονής, γνωρίζοντας ότι απαιτείται ομοφωνία για την έγκριση της πρότασης. Παράλληλα, όμως, ασκείται ισχυρή πίεση από τα ισχυρά κράτη.
Ήδη η Ιταλία και η Ρουμανία συγκαταλέγονται στις χώρες που εκφράζουν επιφυλάξεις, αναδεικνύοντας τον κίνδυνο για:
- άνοδο των πληθωριστικών πιέσεων
- αποδυνάμωση της ζήτησης
- ραγδαία αύξηση του λαθρεμπορίου
Στο μεταξύ, στην Ελλάδα τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου για την αυστηροποίηση του πλαισίου προστασίας των νέων
Στα τέλη Μαΐου, ο υπουργός Υγείας έθεσε σε δημόσια διαβούλευση στη χώρα μας το νομοσχέδιο «Προστασία των ανηλίκων από προϊόντα καπνού και αλκοόλ – Τροποποιήσεις ν. 3730/2008 και 4419/2016 – Ρυθμίσεις για μη καπνικά προϊόντα – Ψηφιακό μητρώο ελέγχου προϊόντων καπνού, αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων και άλλες διατάξεις».
Η διαβούλευση για το νομοσχέδιο ολοκληρώθηκε και το σχέδιο νόμου κατατέθηκε στη Βουλή. Η αρμόδια επιτροπή αναμένεται να συνεδριάσει την Παρασκευή (27/6).
Κεντρικός στόχος του νομοσχεδίου είναι να περιοριστεί η διαθεσιμότητα και η πρόσβαση ανηλίκων σε προϊόντα καπνού, σε αντίστοιχα προϊόντα —όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού— καθώς και σε αλκοολούχα ποτά. Παράλληλα, επιδιώκεται να αποτραπεί η άμεση ή έμμεση προώθησή τους σε άτομα κάτω των 18 ετών, με ειδικές προβλέψεις για τις εμπορικές πρακτικές, την πώληση και διάθεση, αλλά και για την είσοδο, την παραμονή και την εργασία τους σε χώρους πώλησης, διάθεσης και κατανάλωσης των συγκεκριμένων προϊόντων.
Το νομοσχέδιο δίνει έμφαση στη δημιουργία αποτελεσματικού ελέγχου σε κάθε στάδιο πώλησης και διάθεσης προϊόντων καπνού και αλκοόλ. Για τον σκοπό αυτό προβλέπει συνεργασία και διαλειτουργικότητα μεταξύ των αρμόδιων ελεγκτικών αρχών, καθώς και χρήση ψηφιακών εργαλείων και υποδομών, ώστε οι έλεγχοι να διευκολύνονται και ο συντονισμός τους να γίνεται ομαλά.
Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων περιλαμβάνονται:
α) Καθολική και ρητή απαγόρευση να πωλούνται, να προσφέρονται ή να διατίθενται με οποιονδήποτε τρόπο προϊόντα καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους,
β) Υποχρέωση των πωλητών να εξακριβώνουν την ενηλικότητα και να ζητούν στοιχεία ταυτότητας σε κάθε σημείο πώλησης. Προβλέπεται η δυνατότητα χρήσης Ειδικού Λειτουργικού Συστήματος για την επαλήθευση ηλικίας, ενσωματωμένου στο «Gov.gr Wallet» και στην ειδική εφαρμογή «KidsWallet» για ανηλίκους,
γ) Υποχρεωτική ενημέρωση της Ελληνικής Αστυνομίας ή της Λιμενικής Αρχής για ιδιωτικές εκδηλώσεις σε κέντρα διασκέδασης και αμιγή μπαρ, όταν συμμετέχουν ανήλικοι. Η αναγγελία θα γίνεται μέσω ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας που δημιουργείται για τον σκοπό αυτό, ενώ θα αναρτώνται παράλληλα και τα σχετικά συμφωνητικά,
δ) Επιβολή αυστηρών διοικητικών κυρώσεων για τις παραβάσεις, οι οποίες σε περίπτωση υποτροπής μπορεί να φτάνουν μέχρι την οριστική ανάκληση της άδειας λειτουργίας του καταστήματος, και
ε) Πρόβλεψη ποινικών κυρώσεων όταν πωλούνται, προσφέρονται ή διατίθενται αλκοολούχα ποτά σε ανηλίκους, καθώς και όταν ανήλικοι εισέρχονται, παραμένουν ή απασχολούνται σε κέντρα διασκέδασης και αμιγή μπαρ.
Το Μέρος Β’ του σχεδίου νόμου προβλέπει ρυθμίσεις για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των καταναλωτών, με συνεχή, στοχευμένη και αποτελεσματική εποπτεία της αγοράς προϊόντων καπνού, νέων προϊόντων καπνού, ηλεκτρονικών τσιγάρων και περιεκτών επαναπλήρωσης, αλλά και φυτικών προϊόντων για κάπνισμα. Στόχος είναι, κατ’ επέκταση, η προστασία της δημόσιας υγείας. Καθώς τα προϊόντα αυτά έχουν ευρεία διάδοση, οι προτεινόμενες διατάξεις επιδιώκουν να παρακολουθείται συστηματικά και αποτελεσματικά ολόκληρη η αγορά καπνικών προϊόντων, να ενημερώνεται έγκαιρα και με ασφάλεια το κοινό και να προστατεύονται οι ανήλικοι από την επιβλαβή έκθεση σε αυτά.
Το Μέρος Γ’ ρυθμίζει την κυκλοφορία μη καπνικών προϊόντων που δεν καλύπτονται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, παρότι είναι εξίσου επιβλαβή για την υγεία των καταναλωτών και ιδίως των ανηλίκων, εξαιτίας της εθιστικής τους δράσης. Η ανεμπόδιστη διάθεσή τους στην αγορά τα έχει καταστήσει ιδιαίτερα δημοφιλή και ενέχει κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, κυρίως για τους νέους, που τα χρησιμοποιούν όλο και συχνότερα χωρίς έλεγχο.
Οι κατηγορίες των συγκεκριμένων προϊόντων είναι δύο: α) τα «ηλεκτρικά θερμαινόμενα προϊόντα χωρίς καπνό» και β) τα «προϊόντα νικοτίνης».
Στο Μέρος Δ’ προβλέπεται η δημιουργία και λειτουργία Ψηφιακού Μητρώου, ώστε να ελέγχεται και να παρακολουθείται αποτελεσματικά η αγορά όλων των παραπάνω προϊόντων με σύγχρονα ψηφιακά μέσα. Υποχρεωτικά θα εγγράφονται σε αυτό όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που πωλούν ή διαθέτουν τα προϊόντα, ενώ θα καταγράφονται αναλυτικά και τα σημεία πώλησης και διάθεσής τους. Το Μητρώο θα χαρτογραφεί τη σχετική αγορά και θα παρέχει στις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές εύκολη πρόσβαση στις απαραίτητες πληροφορίες, διευκολύνοντας τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων.
Με την υποχρεωτική εγγραφή στο Μητρώο επιδιώκεται να διασφαλιστεί ότι οι επιχειρήσεις συμμορφώνονται με τα προβλεπόμενα όρια, ενώ ενισχύονται η διαφάνεια και η υπευθυνότητα στην εστίαση και στη λιανική πώληση καπνικών και μη καπνικών προϊόντων, καθώς και αλκοόλ. Επιπλέον, η καταγραφή και ο έλεγχος της διακίνησης των προϊόντων αποσκοπούν στην αποτροπή της πρόσβασης των ανηλίκων σε αυτά.
Πηγές: Flash.gr ,Euractiv, Ελληνικό Κοινοβούλιο, Υπουργείο Υγείας
Συνοπτικά
- Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας για την προστασία των ανηλίκων από καπνό και αλκοόλ κατατέθηκε στη Βουλή, καθώς στην Ευρώπη αναμένεται αύξηση της φορολογίας.
- Με στόχο τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί αυξήσεις φόρων που μπορεί να φτάσουν έως το 1.090% σε τσιγάρα και άλλα προϊόντα καπνού, με πιθανό κίνδυνο την ενίσχυση του λαθρεμπορίου.
- Μεταξύ άλλων, το ελληνικό σχέδιο νόμου προβλέπει αυστηρούς όρους για τη διάθεση καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους, καθώς και τη δημιουργία ψηφιακού μητρώου για την παρακολούθηση της αγοράς.
- Η πώληση προϊόντων καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους θα απαγορεύεται, ενώ για όσους παραβιάζουν τις σχετικές διατάξεις προβλέπονται κυρώσεις.
- Εφόσον τεθούν σε ισχύ οι νέες φορολογικές ρυθμίσεις, οι τιμές των καπνικών προϊόντων στην Ελλάδα ενδέχεται να πλησιάσουν εκείνες χωρών όπως η Γερμανία και το Λουξεμβούργο.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/sti-voyli-to-nomoschedio-gia-ti-thorakisi-ton-anilikon-apo-proionta-kapnoy-en-opsei-eyropaikis-forolailapas/12193
