Candida: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η καντιντίαση

Η Candida είναι ένας μύκητας που υπάρχει φυσιολογικά στο δέρμα και σε περιοχές του σώματος, όπως το στόμα, ο λαιμός και ο κόλπος. Τις περισσότερες φορές δεν προκαλεί συμπτώματα. Όταν όμως αναπτύσσεται υπερβολικά, μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη, την καντιντίαση. Η ενόχληση και η σοβαρότητά της εξαρτώνται από το σημείο που προσβάλλεται. Μπορεί να εμφανιστεί στον κόλπο, στο στόμα, στον λαιμό, στον οισοφάγο ή στο δέρμα.

Η κολπική καντιντίαση είναι συχνά ήπια, ενώ η στοματική μορφή συνήθως δεν είναι σοβαρή. Σε άτομα με συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου, η Candida μπορεί να προσβάλει εσωτερικά όργανα ή το αίμα. Αυτή η διεισδυτική μορφή είναι πολύ σοβαρότερη, αλλά δεν αποτελεί κίνδυνο για όλους. Η καντιντίαση αντιμετωπίζεται με αντιμυκητιασικά φάρμακα. Ο γιατρός επιλέγει τη μορφή της θεραπείας με βάση το σημείο και τη βαρύτητα της λοίμωξης, αλλά και τη γενική κατάσταση της υγείας σου.

Μορφές και τύποι

• Κολπική καντιντίασηΛοίμωξη στον κόλπο που μπορεί να προκαλέσει φαγούρα, πόνο και ασυνήθιστες εκκρίσεις.
• Καντιντίαση στόματος και λαιμούΜπορεί να εμφανιστεί με λευκές πλάκες, κοκκινίλα ή πόνο στο στόμα και στον λαιμό.
• Καντιντίαση οισοφάγουΠροσβάλλει τον σωλήνα που μεταφέρει την τροφή από τον λαιμό στο στομάχι. Μπορεί να προκαλέσει πόνο και δυσκολία στην κατάποση.
• Δερματική καντιντίασηΠροκαλεί εξάνθημα με φαγούρα ή κάψιμο και βλάβες στην επιφάνεια του δέρματος.
• Διεισδυτική καντιντίασηΕίναι η σοβαρότερη μορφή και προσβάλλει εσωτερικά όργανα. Η λοίμωξη της κυκλοφορίας του αίματος ονομάζεται καντινταιμία.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η καντιντίαση μπορεί να αντιμετωπιστεί με αντιμυκητιασικά. Η στοματική μορφή είναι συνήθως ακίνδυνη και η κολπική συχνά ήπια, αν και μπορεί να εμφανιστούν σοβαρότερες λοιμώξεις. Η διεισδυτική καντιντίαση είναι πολύ σοβαρότερη και απαιτεί πιο εντατική θεραπεία. Αν τα συμπτώματα επιστρέφουν ή δεν βελτιώνονται, χρειάζεται επανεκτίμηση από τον γιατρό.

Συμπτώματα καντιντίασης

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το σημείο της λοίμωξης. Παρόμοιες ενοχλήσεις μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες, γι’ αυτό δεν αρκούν από μόνες τους για διάγνωση.

• Κολπική φαγούρα Μπορεί να συνοδεύεται από ευαισθησία ή πόνο.
• Ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις
• Πόνος στην επαφή Μπορεί να εμφανιστεί στην κολπική καντιντίαση.
• Πόνος στην ούρηση Μπορεί να υπάρχει πόνος ή δυσφορία όταν ουρείς.
• Κοκκινίλα και πρήξιμο Σε σοβαρή κολπική λοίμωξη μπορεί να εμφανιστούν και σχισμές στο τοίχωμα του κόλπου.
• Λευκές πλάκες Στο εσωτερικό των παρειών, στη γλώσσα, στον ουρανίσκο ή στον λαιμό.
• Πόνος στο στόμα Μπορεί να συνυπάρχουν κοκκινίλα, αίσθηση σαν βαμβάκι και δυσκολία στο φαγητό ή στο ποτό.
• Αλλαγές στη γεύση Μειωμένη ή χαμένη γεύση, ή δυσάρεστη γεύση στο στόμα.
• Σκασίματα στα χείλη Σχισμές και κοκκινίλα στις γωνίες του στόματος.
• Δυσκολία στην κατάποση Μπορεί να συνοδεύεται από πόνο, ιδιαίτερα στην καντιντίαση του οισοφάγου.
• Εξάνθημα με φαγούρα Στη δερματική μορφή μπορεί να υπάρχει κάψιμο και βλάβη στην επιφάνεια του δέρματος.
• Πυρετός και ρίγη Είναι συχνά στη διεισδυτική καντιντίαση και μπορεί να μην υποχωρούν με αντιβιοτική θεραπεία για πιθανή βακτηριακή λοίμωξη.

Τα μωρά με στοματική καντιντίαση μπορεί να μη θέλουν να τραφούν. Οι περισσότεροι που εμφανίζουν καντιντίαση οισοφάγου έχουν επίσης λοίμωξη στο στόμα και στον λαιμό. Στη διεισδυτική μορφή, άλλες παθήσεις μπορεί να δυσκολεύουν την αναγνώριση των συμπτωμάτων.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες καντιντίασης και παράγοντες κινδύνου

Η καντιντίαση προκαλείται όταν η Candida, που φυσιολογικά ζει στο σώμα, αναπτύσσεται ανεξέλεγκτα. Ορισμένα φάρμακα και παθήσεις δυσκολεύουν τον οργανισμό να ελέγξει την ανάπτυξή της. Ο κίνδυνος διαφέρει ανάλογα με τη μορφή της λοίμωξης. Η εγκυμοσύνη και τα ορμονικά αντισυλληπτικά σχετίζονται με την κολπική μορφή. Οι οδοντοστοιχίες, η ξηροστομία και τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή αυξάνουν τον κίνδυνο στοματικής καντιντίασης.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
• Τρέχουσα ή πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών.
• Κορτικοστεροειδή, ιδιαίτερα εισπνεόμενα για τη στοματική μορφή.
• Χημειοθεραπεία.
• Διαβήτης, ιδιαίτερα όταν δεν είναι ρυθμισμένος.
• HIV/AIDS ή καρκίνος.
• Εγκυμοσύνη και ορμονικά αντισυλληπτικά, για την κολπική μορφή.
• Οδοντοστοιχίες, ξηροστομία και κάπνισμα, για τη στοματική μορφή.
• Ηλικία κάτω του 1 μήνα, για καντιντίαση στόματος και λαιμού.
• Καρκίνοι του αίματος, όπως λευχαιμία και λέμφωμα, για την καντιντίαση οισοφάγου.
• Τρέχουσα ή πρόσφατη νοσηλεία, ιδιαίτερα παρατεταμένη παραμονή σε μονάδα εντατικής θεραπείας.
• Κεντρικός φλεβικός καθετήρας ή άλλα επεμβατικά ιατρικά μέσα.
• Πρόσφατη χειρουργική επέμβαση, ιδιαίτερα επανειλημμένες επεμβάσεις στην κοιλιά.
• Μεταμόσχευση οργάνου.
• Νεφρική ανεπάρκεια ή αιμοκάθαρση.
• Ολική παρεντερική διατροφή, δηλαδή χορήγηση θρεπτικών συστατικών μέσω φλέβας.
• Πρόωρη γέννηση, για τη διεισδυτική μορφή.
• Χρήση ενέσιμων ναρκωτικών, για τη διεισδυτική μορφή.

Πώς μεταδίδεται η καντιντίαση

Η καντιντίαση συνήθως προκύπτει από υπερβολική ανάπτυξη της Candida που ήδη υπάρχει στο σώμα και δεν μεταδίδεται μεταξύ ανθρώπων. Εξαίρεση αποτελεί το είδος Candida auris, που συμπεριφέρεται διαφορετικά και εξαπλώνεται εύκολα σε χώρους παροχής υγείας.

• Εξάπλωση της Candida auris σε χώρους παροχής υγείας.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Επειδή διαφορετικές λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να χρειαστεί έλεγχο για να διαπιστώσει αν πρόκειται για καντιντίαση. Για την κολπική καντιντίαση συνιστάται έλεγχος πριν αρχίσει θεραπεία.

Θεραπεία καντιντίασης

Η καντιντίαση αντιμετωπίζεται με αντιμυκητιασικά φάρμακα. Η επιλογή εξαρτάται από τη θέση και τη σοβαρότητα της λοίμωξης, καθώς και από τη γενική υγεία και την κατάσταση του ανοσοποιητικού σου. Ακολούθησε τη θεραπεία ακριβώς όπως σου έχει δοθεί. Αν τα συμπτώματα επιμένουν, χειροτερεύουν ή επιστρέφουν, επικοινώνησε με τον γιατρό σου για επανεκτίμηση, χωρίς να αλλάξεις μόνος σου την αγωγή.

• Θεραπεία κολπικής καντιντίασηςΣυνήθως χρησιμοποιούνται αντιμυκητιασικές κρέμες μέσα στον κόλπο ή φλουκοναζόλη από το στόμα. Αν χρειάζεται αλλαγή θεραπείας, ο γιατρός μπορεί να επιλέξει άλλες κολπικές θεραπείες, όπως βορικό οξύ, νυστατίνη ή φλουκυτοσίνη.
• Θεραπεία στοματικής καντιντίασηςΓια ήπιες έως μέτριες λοιμώξεις χρησιμοποιούνται τοπικά αντιμυκητιασικά, όπως κλοτριμαζόλη, μικοναζόλη ή νυστατίνη. Σε σοβαρές λοιμώξεις μπορεί να χρειαστεί φάρμακο από το στόμα ή ενδοφλέβια, συχνά φλουκοναζόλη.
• Θεραπεία καντιντίασης οισοφάγουΣχεδόν πάντα χρησιμοποιείται φλουκοναζόλη, από το στόμα ή ενδοφλέβια στις σοβαρές λοιμώξεις. Αν δεν είναι αποτελεσματική, ο γιατρός μπορεί να επιλέξει άλλο αντιμυκητιασικό.
• Θεραπεία διεισδυτικής καντιντίασηςΑπαιτεί πιο εντατική αντιμετώπιση, συνήθως με ενδοφλέβιες εχινοκανδίνες, όπως κασποφουγκίνη, μικαφουγκίνη ή ανιδουλαφουγκίνη. Σε ορισμένες περιπτώσεις επιλέγονται φλουκοναζόλη, αμφοτερικίνη Β ή άλλα αντιμυκητιασικά.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ακολούθησε τις οδηγίες που σου έχουν δοθεί για την αντιμυκητιασική θεραπεία.
• Φρόντισε την υγιεινή του στόματος και τον καθαρισμό των οδοντοστοιχιών.
• Αν οι οδοντοστοιχίες δεν εφαρμόζουν σωστά, συζήτησέ το με τον οδοντίατρό σου.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η καλή στοματική υγιεινή και η αποφυγή υγρασίας στην περιοχή των γεννητικών οργάνων μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη. Στο νοσοκομείο, η πρόληψη περιλαμβάνει μέτρα ελέγχου λοιμώξεων και, για ορισμένους ασθενείς υψηλού κινδύνου, προληπτική αντιμυκητιασική αγωγή που αποφασίζει ο γιατρός.

• Φόρα βαμβακερά εσώρουχα και ρούχα που επιτρέπουν στο δέρμα να αναπνέει, χωρίς να είναι πολύ στενά.
• Διατήρησε την περιοχή των γεννητικών οργάνων καθαρή και στεγνή.
• Βούρτσιζε τα δόντια σου δύο φορές την ημέρα και κάνε τακτικούς οδοντιατρικούς ελέγχους.
• Καθάριζε τις οδοντοστοιχίες σου και μην τις φοράς τη νύχτα.
• Αν δεν έχεις δόντια, καθάριζε τα ούλα και τη γλώσσα με μαλακή οδοντόβουρτσα.
• Ξέπλενε το στόμα ή βούρτσιζε τα δόντια σου μετά τη χρήση εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών.
• Χρησιμοποίησε αντιβιοτικά και κορτικοστεροειδή μόνο όπως έχουν συνταγογραφηθεί.
• Μην καπνίζεις.
• Αποστείρωνε τακτικά τις πιπίλες και τα μπιμπερό μετά από κάθε χρήση.
• Πλένε συχνά τα χέρια σου με σαπούνι και νερό ή χρησιμοποίησε αντισηπτικό με βάση το αλκοόλ.
• Αν έχεις κεντρικό φλεβικό καθετήρα, ρώτησε τον γιατρό σου πώς να τον προστατεύεις.

Επιπλοκές καντιντίασης

• Σοβαρή κολπική λοίμωξη με κοκκινίλα, πρήξιμο και σχισμές στο τοίχωμα του κόλπου.
• Στη διεισδυτική μορφή, λοίμωξη του αίματος, δηλαδή καντινταιμία.
• Στη διεισδυτική μορφή, προσβολή οργάνων όπως η καρδιά, ο εγκέφαλος, οι νεφροί και τα μάτια.
• Στη διεισδυτική μορφή, λοιμώξεις οστών και αρθρώσεων.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν έχεις πόνο ή δυσκολία στην κατάποση.
• Αν έχεις συμπτώματα καντιντίασης και εξασθενημένο ανοσοποιητικό ή παίρνεις ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.
• Αν το μωρό σου είναι κάτω των 4 μηνών και έχει σημεία στοματικής καντιντίασης.
• Αν τα συμπτώματα επιμένουν, χειροτερεύουν ή επιστρέφουν μετά την έναρξη της θεραπείας.
• Αν το δέρμα γύρω από τον καθετήρα σου κοκκινίσει ή πονάει.

Ποιος γιατρός: Παθολόγος, Δερματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την καντιντίαση