Λύκος: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος

Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος είναι η πιο συχνή μορφή λύκου. Πρόκειται για χρόνια αυτοάνοση πάθηση: το ανοσοποιητικό, δηλαδή το αμυντικό σύστημα του οργανισμού, επιτίθεται κατά λάθος στους δικούς του υγιείς ιστούς. Αυτό προκαλεί φλεγμονή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μόνιμη βλάβη. Μπορεί να επηρεάσει το δέρμα, τις αρθρώσεις, τους νεφρούς, την καρδιά, τους πνεύμονες, τα κύτταρα του αίματος και τον εγκέφαλο.

Η εικόνα του λύκου διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μπορεί να έχεις λίγα συμπτώματα σε μία περιοχή ή περισσότερα σε διαφορετικά σημεία του σώματος. Συχνά υπάρχουν εξάρσεις, όταν τα συμπτώματα χειροτερεύουν, και υφέσεις, όταν υποχωρούν ή εξαφανίζονται προσωρινά. Σε κάποιους ανθρώπους τα συμπτώματα παραμένουν σταθερά.

Δεν υπάρχει οριστική ίαση, αλλά η θεραπεία και οι αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο της νόσου. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση βοηθούν στην καλύτερη διαχείρισή της. Το θεραπευτικό πλάνο προσαρμόζεται στα συμπτώματα και στα όργανα που επηρεάζονται.

Μορφές και τύποι

• Συστηματικός ερυθηματώδης λύκοςΗ πιο συχνή μορφή. Μπορεί να είναι ήπια ή σοβαρή και να επηρεάζει πολλά μέρη του σώματος.
• Δερματικός λύκοςΕπηρεάζει το δέρμα και προκαλεί εξανθήματα ή πληγές, συνήθως μετά την έκθεση στον ήλιο. Οι δύο κύριες μορφές είναι ο δισκοειδής και ο υποξύς δερματικός λύκος.
• Φαρμακοεπαγόμενος λύκοςΠροκαλείται από αντίδραση σε ορισμένα φάρμακα. Η αντιμετώπιση χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση.
• Νεογνικός λύκοςΣπάνια μορφή που επηρεάζει νεογνά. Προκαλείται από συγκεκριμένα αντισώματα που περνούν από την έγκυο στο έμβρυο.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο λύκος είναι χρόνια πάθηση χωρίς οριστική ίαση, αλλά πολλοί άνθρωποι μπορούν να τον διαχειριστούν με θεραπεία. Η πορεία είναι απρόβλεπτη, με εξάρσεις και υφέσεις ή με συμπτώματα που παραμένουν σταθερά. Μπορεί να είναι ήπιος, αλλά η σοβαρή προσβολή οργάνων μπορεί να απειλήσει τη ζωή. Η έγκαιρη διάγνωση, η παρακολούθηση και η τήρηση της θεραπείας βοηθούν στον καλύτερο έλεγχο.

Συμπτώματα συστηματικού ερυθηματώδους λύκου

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και μπορεί να είναι ήπια ή σοβαρά. Η έντονη κόπωση είναι το συχνότερο σύμπτωμα.

• Έντονη κόπωση Μπορεί να επιμένει όσο κι αν ξεκουράζεσαι.
• Πόνος στις αρθρώσεις Μπορεί να συνοδεύεται από πρήξιμο και πρωινή δυσκαμψία. Μπορεί επίσης να πονάνε οι μύες.
• Δερματικά εξανθήματα Χαρακτηριστικό είναι το εξάνθημα σαν πεταλούδα στη μύτη και στα μάγουλα. Μπορεί να υπάρχουν και στρογγυλά εξανθήματα με λέπια αλλού στο σώμα.
• Ευαισθησία στον ήλιο Η έκθεση στον ήλιο μπορεί να προκαλέσει εξάνθημα.
• Πυρετός
• Τριχόπτωση
• Πληγές στο στόμα Μπορεί να εμφανιστούν και στη μύτη και συνήθως δεν πονάνε.
• Αλλαγή χρώματος δαχτύλων Στο κρύο ή στο στρες, τα δάχτυλα χεριών και ποδιών μπορεί να γίνουν λευκά, μπλε-μοβ ή κόκκινα. Αυτό λέγεται φαινόμενο Raynaud.
• Πόνος στο στήθος Μπορεί να εμφανίζεται όταν παίρνεις βαθιά ανάσα ή όταν ξαπλώνεις.
• Πρήξιμο Μπορεί να εμφανιστεί στα πόδια ή γύρω από τα μάτια.
• Διογκωμένοι λεμφαδένες Μπορεί να παρατηρήσεις πρησμένους αδένες στον λαιμό, στις μασχάλες ή στη βουβωνική χώρα.
• Πονοκέφαλος και σύγχυση Μπορεί επίσης να εμφανιστούν ζάλη, δυσκολίες μνήμης ή κατάθλιψη.

Οι εξάρσεις μπορεί να κρατούν λίγες εβδομάδες ή περισσότερο και να ακολουθούνται από ύφεση. Σε κάποιους ανθρώπους μεσολαβούν χρόνια μεταξύ των εξάρσεων, ενώ άλλοι έχουν συχνότερες εξάρσεις ή σταθερά συμπτώματα. Νέα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν οποιαδήποτε στιγμή.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες συστηματικού ερυθηματώδους λύκου και παράγοντες κινδύνου

Η ακριβής αιτία του λύκου δεν είναι γνωστή. Η νόσος συνδέεται με δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού, το οποίο επιτίθεται στους ιστούς και στα όργανα του σώματος. Μελετάται ο ρόλος των γονιδίων, των ορμονικών παραγόντων και του περιβάλλοντος. Ιογενείς λοιμώξεις, ηλιακή ακτινοβολία, ορισμένα φάρμακα και το κάπνισμα μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση της νόσου.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Γυναικείο φύλο.
• Ηλικία μεταξύ 15 και 45 ετών, χωρίς να αποκλείεται εμφάνιση στην παιδική ηλικία ή αργότερα.
• Οικογενειακό ιστορικό λύκου ή άλλης αυτοάνοσης πάθησης.
• Αφρικανική, καραϊβική ή ασιατική καταγωγή.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Δεν υπάρχει μία μόνο εξέταση που να επιβεβαιώνει τον λύκο. Επειδή τα συμπτώματά του μοιάζουν με άλλων παθήσεων, η διάγνωση μπορεί να χρειαστεί χρόνο. Ο γιατρός σου εξετάζει τα συμπτώματα, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, την κλινική εξέταση και τα εργαστηριακά ευρήματα. Ο ρευματολόγος είναι ο ειδικός που μπορεί να θέσει τη διάγνωση. Αν υπάρχει υποψία ότι επηρεάζονται εσωτερικά όργανα, μπορεί να χρειαστούν απεικονιστικές εξετάσεις ή βιοψία, δηλαδή εξέταση μικρού δείγματος ιστού. Μετά τη διάγνωση χρειάζονται τακτικοί έλεγχοι, μεταξύ άλλων για αναιμία και προβλήματα στους νεφρούς.

• Ιατρικό και οικογενειακό ιστορικό και κλινική εξέταση.
• Αντιπυρηνικά αντισώματα (ANA) και άλλες εξετάσεις αντισωμάτων.
• Γενική αίματος.
• Έλεγχος συμπληρώματος, δηλαδή πρωτεϊνών του ανοσοποιητικού.
• Εξετάσεις ούρων.
• Ακτινογραφίες και άλλες απεικονιστικές εξετάσεις οργάνων, αν χρειάζονται.
• Βιοψία δέρματος ή νεφρού, αν χρειάζεται.

Θεραπεία συστηματικού ερυθηματώδους λύκου

Δεν υπάρχει οριστική ίαση, αλλά η θεραπεία μπορεί να ελέγξει τα συμπτώματα, να περιορίσει τις εξάρσεις και να μειώσει ή να καθυστερήσει βλάβες στις αρθρώσεις και στα όργανα. Το πλάνο προσαρμόζεται στις ανάγκες σου και επανεξετάζεται τακτικά. Η φροντίδα μπορεί να απαιτεί συνεργασία του οικογενειακού γιατρού, του ρευματολόγου και άλλων ειδικών, ανάλογα με τα όργανα που επηρεάζονται. Ακολούθησε την αγωγή όπως έχει συνταγογραφηθεί και ενημέρωνε τον γιατρό σου για νέα συμπτώματα.

• Αντιφλεγμονώδη φάρμακαΦάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τον πόνο και τη φλεγμονή.
• ΥδροξυχλωροκίνηΜπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κόπωση και τα προβλήματα στο δέρμα και στις αρθρώσεις.
• ΚορτικοστεροειδήΜειώνουν τη φλεγμονή και επηρεάζουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού. Περιλαμβάνουν την πρεδνιζόνη και μπορεί να χορηγηθούν ως δισκία, ενέσεις ή κρέμες, ανάλογα με το πρόβλημα.
• ΑνοσοκατασταλτικάΠεριορίζουν τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού και μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε σοβαρό λύκο.
• Βιολογικές θεραπείεςΣτοχεύουν συγκεκριμένα μέρη του ανοσοποιητικού. Στις επιλογές περιλαμβάνονται η μπελιμουμάμπη και η ριτουξιμάμπη.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Χρησιμοποίησε αντηλιακό με δείκτη προστασίας τουλάχιστον 50 και φόρεσε καπέλο στον ήλιο.
• Απόφυγε τον άμεσο ήλιο και την παρατεταμένη παραμονή σε χώρους με φωτισμό φθορισμού.
• Μοίρασε τις δραστηριότητές σου ώστε να μην εξαντλείσαι και φρόντισε να ξεκουράζεσαι αρκετά.
• Προσπάθησε να παραμένεις σωματικά δραστήριος.
• Δοκίμασε τεχνικές χαλάρωσης για το στρες, που μπορεί να χειροτερεύει τα συμπτώματα.
• Ακολούθησε υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει βιταμίνη D και ασβέστιο.
• Απόφυγε το κάπνισμα, γιατί επιδεινώνει τον λύκο.
• Ζήτησε υποστήριξη από οικογένεια, φίλους και επαγγελματίες υγείας.
• Συζήτησε με τον εργοδότη σου πιθανές προσαρμογές στον τρόπο εργασίας.
• Μάθε να αναγνωρίζεις τα προειδοποιητικά σημάδια μιας έξαρσης.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η θεραπεία στοχεύει και στην πρόληψη των εξάρσεων. Η τακτική παρακολούθηση, η τήρηση του θεραπευτικού πλάνου και η αναγνώριση προειδοποιητικών συμπτωμάτων βοηθούν στη διαχείριση της νόσου.

• Κράτησε τα τακτικά ραντεβού με τον γιατρό σου.
• Ακολούθησε τη θεραπεία όπως έχει συνταγογραφηθεί.
• Προστάτευσε το δέρμα σου από τον ήλιο.
• Απόφυγε το κάπνισμα και βρες τρόπους να διαχειρίζεσαι το στρες.

Επιπλοκές συστηματικού ερυθηματώδους λύκου

• Νεφρίτιδα του λύκου, δηλαδή φλεγμονή και βλάβη των νεφρών, που μπορεί να οδηγήσει σε νεφρική ανεπάρκεια.
• Περικαρδίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του περιβλήματος της καρδιάς.
• Μυοκαρδίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του καρδιακού μυός.
• Βλάβη στις βαλβίδες της καρδιάς.
• Αγγειίτιδα, δηλαδή φλεγμονή των αιμοφόρων αγγείων.
• Θρόμβοι αίματος.
• Πλευρίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του ιστού γύρω από τους πνεύμονες.
• Σπασμοί και προβλήματα μνήμης από προσβολή του εγκεφάλου και του κεντρικού νευρικού συστήματος.
• Χαμηλός αριθμός ερυθρών αιμοσφαιρίων, λευκών αιμοσφαιρίων ή αιμοπεταλίων.
• Αυξημένη πιθανότητα αθηροσκλήρωσης και στεφανιαίας νόσου.
• Επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό σου αν εμφανίζεις συχνά συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με λύκο.
• Αν έχεις λύκο, ενημέρωσε αμέσως τον γιατρό σου για κάθε νέο σύμπτωμα.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου πριν προσπαθήσεις να μείνεις έγκυος, ώστε να αξιολογηθούν οι κίνδυνοι και η αγωγή σου.

Ποιος γιατρός: Ρευματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον συστηματικό ερυθηματώδη λύκο