Οξύουροι: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η οξυουρίαση

Η οξυουρίαση προκαλείται από τον Enterobius vermicularis, ένα μικρό, λεπτό, λευκό σκουλήκι. Πρόκειται για παράσιτο, δηλαδή έναν οργανισμό που ζει μέσα σε άλλον οργανισμό. Οι οξύουροι ζουν στο παχύ έντερο και στο ορθό, το τελευταίο τμήμα του εντέρου. Μπορεί να τους παρατηρήσεις στα κόπρανα ή γύρω από τον πρωκτό, σαν μικρά κομμάτια λευκής κλωστής. Η λοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε, αλλά είναι συχνότερη στα παιδιά.

Όταν καταπιείς τα αυγά τους, αυτά εκκολάπτονται μέσα στο έντερο. Τη νύχτα, τα θηλυκά σκουλήκια βγαίνουν από τον πρωκτό και αφήνουν αυγά στο γύρω δέρμα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει έντονη φαγούρα και να διακόπτει τον ύπνο σου. Ωστόσο, αρκετοί άνθρωποι δεν έχουν καθόλου συμπτώματα.

Η οξυουρίαση αντιμετωπίζεται, αλλά οι επαναμολύνσεις είναι συχνές. Τα φάρμακα σκοτώνουν τα σκουλήκια, όχι όμως τα αυγά τους. Γι’ αυτό η αντιμετώπιση συνδυάζεται με προσεκτική υγιεινή και συντονισμένη θεραπεία των ατόμων που ζουν στο ίδιο σπίτι, με καθοδήγηση επαγγελματία υγείας.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η οξυουρίαση μπορεί να αντιμετωπιστεί και να προληφθεί. Οι επαναμολύνσεις είναι συχνές, ιδιαίτερα ανάμεσα σε μέλη του ίδιου σπιτιού ή παιδιά που έρχονται σε επαφή σε σχολείο και παιδικό σταθμό. Η ταυτόχρονη αντιμετώπιση στο σπίτι και η καλή υγιεινή βοηθούν να περιοριστεί η επανεμφάνισή της.

Συμπτώματα οξυουρίασης

Τα συμπτώματα είναι συνήθως ήπια, ενώ μπορεί να μην έχεις κανένα. Το πιο χαρακτηριστικό είναι η φαγούρα γύρω από τον πρωκτό, ιδιαίτερα τη νύχτα.

• Φαγούρα στον πρωκτό Μπορεί να είναι έντονη και να χειροτερεύει τη νύχτα.
• Φαγούρα στον κόλπο Μπορεί να συνοδεύεται από ερεθισμό.
• Διαταραχές ύπνου Δυσκολία στον ύπνο ή ξυπνήματα μέσα στη νύχτα.
• Ευερεθιστότητα Μπορεί να νιώθεις ανησυχία ή εκνευρισμό.
• Πόνος στην κοιλιά Αναφέρεται σε ορισμένα άτομα.
• Ερεθισμένο δέρμα Το δέρμα γύρω από τον πρωκτό μπορεί να κοκκινίσει ή να πρηστεί από το ξύσιμο.
• Απώλεια βάρους Λιγότερο συχνό σημάδι.
• Νυχτερινή ενούρηση Βρέξιμο του κρεβατιού, που αναφέρεται λιγότερο συχνά.

Τα σκουλήκια συνήθως βγαίνουν γύρω από τον πρωκτό τη νύχτα, όσο κοιμάσαι. Μπορεί επίσης να φαίνονται στα κόπρανα σαν λευκές κλωστές.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες οξυουρίασης και παράγοντες κινδύνου

Η αιτία είναι το παράσιτο Enterobius vermicularis. Η λοίμωξη αρχίζει όταν καταπιείς τα αυγά του, τα οποία εκκολάπτονται στο έντερο. Το ξύσιμο γύρω από τον πρωκτό μεταφέρει αυγά στα δάχτυλα και κάτω από τα νύχια. Αν στη συνέχεια αγγίξεις το στόμα σου, μπορεί να μολυνθείς ξανά.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Προσχολική ή σχολική ηλικία.
• Διαμονή σε δομή μακροχρόνιας φροντίδας ή άλλο ίδρυμα.
• Συγκατοίκηση με άτομο που έχει οξυουρίαση.
• Φροντίδα ατόμου με οξυουρίαση.

Πώς μεταδίδεται η οξυουρίαση

Οι οξύουροι μεταδίδονται όταν αυγά του παρασίτου φτάσουν στο στόμα και καταποθούν. Από την περιοχή του πρωκτού μπορούν να μεταφερθούν με τα χέρια σε άλλα άτομα, τρόφιμα και αντικείμενα.

• Από μολυσμένα δάχτυλα ή νύχια στο στόμα.
• Μέσω ρούχων, εσωρούχων, πανών, σεντονιών και πετσετών.
• Μέσω παιχνιδιών, οδοντόβουρτσων και επιφανειών κουζίνας ή μπάνιου.
• Μέσω τροφίμων που έχουν μολυνθεί με αυγά.
• Σπάνια, με εισπνοή αυγών που αιωρούνται στον αέρα και στη συνέχεια καταπίνονται.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Τα αυγά γίνονται μολυσματικά 2 έως 3 ώρες μετά την εναπόθεσή τους. Αφού καταποθούν, χρειάζονται 1 έως 2 μήνες για να αναπτυχθούν σε ώριμα σκουλήκια. Τα αυγά μπορούν να παραμείνουν στο περιβάλλον για εβδομάδες.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου μπορεί να επιβεβαιώσει τη λοίμωξη με την ανεύρεση αυγών. Συχνά χρησιμοποιείται διαφανής κολλητική ταινία για να συλλεχθούν αυγά από το δέρμα γύρω από τον πρωκτό. Μπορεί επίσης να αναζητηθούν σκουλήκια ή να εξεταστεί υλικό κάτω από τα νύχια.

• Τεστ με διαφανή κολλητική ταινία γύρω από τον πρωκτό.
• Αναζήτηση σκουληκιών γύρω από τον πρωκτό 2 έως 3 ώρες μετά την έναρξη του ύπνου.
• Εξέταση δείγματος από την περιοχή κάτω από τα νύχια.

Θεραπεία οξυουρίασης

Η οξυουρίαση αντιμετωπίζεται με αντιπαρασιτικά φάρμακα, όπως η μεβενδαζόλη. Αν έχεις ύποπτα συμπτώματα, συζήτησε με τον γιατρό σου για επιβεβαίωση και κατάλληλη αντιμετώπιση. Τα φάρμακα σκοτώνουν τα σκουλήκια, αλλά όχι τα αυγά τους. Η ταυτόχρονη αντιμετώπιση των μελών του σπιτιού και των φροντιστών βοηθά να περιοριστεί η επαναμόλυνση. Η επιλογή αγωγής χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε παιδιά κάτω των 2 ετών, στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό.

• Αντιπαρασιτικά φάρμακαΗ μεβενδαζόλη χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση των οξύουρων. Η κατάλληλη αγωγή καθορίζεται με επαγγελματία υγείας.
• Ταυτόχρονη αντιμετώπιση στο σπίτιΣυντονίζεται η θεραπεία των μελών του σπιτιού και των φροντιστών, ακόμη κι αν δεν έχουν συμπτώματα, με έλεγχο της καταλληλότητας της αγωγής.
• Μέτρα υγιεινήςΕίναι σημαντικά μαζί με τη θεραπεία. Αν δεν μπορείς να πάρεις φάρμακο, συζήτησε με τον γιατρό σου την αντιμετώπιση μόνο με μέτρα υγιεινής.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Κάνε ντους κάθε πρωί και άλλαζε εσώρουχα.
• Κράτα τα νύχια σου κοντά και καθαρά και καθάριζε προσεκτικά κάτω από αυτά.
• Απόφυγε το ξύσιμο γύρω από τον πρωκτό, το δάγκωμα των νυχιών και το πιπίλισμα των δαχτύλων.
• Φόρα εσώρουχο τη νύχτα και άλλαζέ το το πρωί.
• Πλύνε συχνά πιτζάμες, σεντόνια, πετσέτες και μαλακά παιχνίδια σε υψηλή θερμοκρασία, χωρίς να τα τινάζεις.
• Καθάριζε τις επιφάνειες της κουζίνας και του μπάνιου, χρησιμοποίησε ηλεκτρική σκούπα και ξεσκόνιζε με νωπό πανί.
• Ξέπλενε την οδοντόβουρτσά σου πριν τη χρησιμοποιήσεις.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Το συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και ζεστό νερό είναι το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης. Η υγιεινή χρειάζεται να εφαρμόζεται από όλους στο σπίτι, επειδή οι επαναμολύνσεις είναι συχνές.

• Πλένε τα χέρια σου μετά την τουαλέτα, την αλλαγή πάνας και τον χειρισμό αντικειμένων που χρησιμοποίησε άτομο με οξυουρίαση.
• Πλένε τα χέρια σου πριν από το φαγητό ή τον χειρισμό τροφίμων.
• Μάθε στα παιδιά να πλένουν καλά και συχνά τα χέρια τους.
• Μην μοιράζεσαι πετσέτες ή πανάκια πλυσίματος.
• Προτίμησε το ντους αντί για μπάνιο σε μπανιέρα και φρόντισε τα παιδιά να πλένονται χωριστά.
• Μην τινάζεις ρούχα και κλινοσκεπάσματα, ώστε να μη διασκορπίζονται τα αυγά σε άλλες επιφάνειες.

Επιπλοκές οξυουρίασης

• Βακτηριακή λοίμωξη του δέρματος από το επαναλαμβανόμενο ξύσιμο.
• Ερεθισμός και φλεγμονή στην περιοχή του κόλπου, αν μετακινηθούν εκεί οι οξύουροι.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν πιστεύεις ότι εσύ ή το παιδί σου έχετε οξύουρους, ζήτησε καθοδήγηση για επιβεβαίωση και αντιμετώπιση.
• Αν χρειάζεται αντιμετώπιση παιδί κάτω των 2 ετών ή αν είσαι έγκυος ή θηλάζεις, συζήτησε με τον γιατρό σου πριν από φαρμακευτική αγωγή.

Ποιος γιατρός: Παιδίατρος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την οξυουρίαση