Παρωτίτιδα: συμπτώματα και αντιμετώπιση

Τι είναι η παρωτίτιδα

Η παρωτίτιδα προκαλείται από τον ιό της παρωτίτιδας και προσβάλλει κυρίως τους σιελογόνους αδένες, που παράγουν το σάλιο. Οι παρωτίδες, οι αδένες κάτω από τα αυτιά, μπορεί να πρηστούν και να πονάνε. Έτσι εμφανίζονται φουσκωμένα μάγουλα και ευαισθησία γύρω από τη γνάθο ή τον λαιμό. Το πρήξιμο μπορεί να δυσκολεύει το μάσημα, την κατάποση ή την ομιλία. Δεν εμφανίζεται όμως σε όλους: η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει πολύ ήπια συμπτώματα ή να περάσει χωρίς καθόλου συμπτώματα.

Συνήθως η παρωτίτιδα υποχωρεί χωρίς ειδική θεραπεία και οι περισσότεροι αναρρώνουν πλήρως μέσα σε 2 εβδομάδες. Η αντιμετώπιση στοχεύει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και στην αποφυγή της αφυδάτωσης. Μερικές φορές εμφανίζονται επιπλοκές, συχνότερα στους εφήβους και στους ενήλικες. Αν υποψιάζεσαι ότι έχεις παρωτίτιδα, επικοινώνησε με τον γιατρό σου πριν πας στο ιατρείο, επειδή μεταδίδεται εύκολα. Ο εμβολιασμός είναι ο καλύτερος τρόπος προστασίας, αν και δεν αποκλείει εντελώς τη νόσηση.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Οι περισσότεροι αναρρώνουν πλήρως μέσα σε 2 εβδομάδες χωρίς ειδική θεραπεία. Οι σοβαρές επιπλοκές είναι σπάνιες, αλλά οι επιπλοκές εμφανίζονται συχνότερα αν νοσήσεις ως έφηβος ή ενήλικας. Αν έχεις εμβολιαστεί και παρ’ όλα αυτά νοσήσεις, συνήθως τα συμπτώματα είναι ηπιότερα και οι επιπλοκές λιγότερο συχνές.

Συμπτώματα παρωτίτιδας

Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι το επώδυνο πρήξιμο στα μάγουλα και γύρω από τη γνάθο ή τον λαιμό. Μπορεί να προηγηθούν γενικά συμπτώματα.

• Πρήξιμο στο πρόσωπο Συνήθως αρχίζει από τη μία πλευρά και μπορεί να εμφανιστεί και στις δύο. Επιδεινώνεται μέσα σε λίγες ημέρες.
• Πόνος στο αυτί Μπορεί να συνοδεύει το πρήξιμο.
• Δυσκολία στο μάσημα Το πρήξιμο μπορεί επίσης να δυσκολεύει την κατάποση ή την ομιλία.
• Πυρετός
• Πονοκέφαλος
• Μυϊκοί πόνοι
• Κόπωση
• Μειωμένη όρεξη

Ο πυρετός, ο πονοκέφαλος, οι μυϊκοί πόνοι, η κόπωση και η μειωμένη όρεξη μπορεί να αρχίσουν λίγες ημέρες πριν από το πρήξιμο. Μπορεί να υπάρχει πρήξιμο μόνο στη μία πλευρά ή καθόλου. Μερικοί δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα. Οι περισσότεροι αναρρώνουν μέσα σε 2 εβδομάδες.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες παρωτίτιδας και παράγοντες κινδύνου

Η αιτία είναι ο ιός της παρωτίτιδας, ο οποίος μολύνει τους σιελογόνους αδένες. Το πρήξιμο των παρωτίδων κάτω από τα αυτιά προκαλεί τη χαρακτηριστική εικόνα με τα φουσκωμένα μάγουλα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Έλλειψη προστασίας απέναντι στην παρωτίτιδα.
• Συχνή στενή επαφή με άλλους, όπως σε σχολεία και χώρους σπουδών.
• Εργασία σε χώρο υγείας.
• Ταξίδι σε περιοχή όπου η παρωτίτιδα παραμένει συχνή.
• Παρουσία σε περιοχή με έξαρση κρουσμάτων.

Πώς μεταδίδεται η παρωτίτιδα

Ο ιός μεταδίδεται με άμεση επαφή με σάλιο ή με αναπνευστικά σταγονίδια από το στόμα, τη μύτη ή τον λαιμό. Η στενή επαφή διευκολύνει τη μετάδοση.

• Βήχας, φτέρνισμα ή ομιλία.
• Κοινή χρήση μπουκαλιών, ποτηριών ή άλλων αντικειμένων που έχουν σάλιο.
• Φιλιά.
• Δραστηριότητες με στενή επαφή, όπως αθλήματα ή χορός.

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα και για πόσο κολλάει

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν 2 έως 4 εβδομάδες μετά τη μόλυνση. Η μετάδοση μπορεί να αρχίσει λίγες ημέρες πριν πρηστούν οι σιελογόνοι αδένες και να συνεχιστεί έως 5 ημέρες μετά την έναρξη του πρηξίματος.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Αν υποψιάζεσαι παρωτίτιδα, ο γιατρός σου θα κανονίσει εξέταση για να επιβεβαιώσει τη λοίμωξη. Επικοινώνησε πριν επισκεφθείς το ιατρείο, ώστε να περιοριστεί η έκθεση άλλων.

Θεραπεία παρωτίτιδας

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για την παρωτίτιδα. Συνήθως υποχωρεί μόνη της μέσα σε 2 εβδομάδες και η φροντίδα στοχεύει στην ανακούφιση του πόνου και των άλλων συμπτωμάτων. Αφού μιλήσεις με τον γιατρό σου, μπορείς να βοηθήσεις την ανάρρωση με ξεκούραση, νερό και μια ζεστή πετσέτα στα σημεία που πονάνε.

• Ανακούφιση του πόνουΟ γιατρός σου μπορεί να σε καθοδηγήσει για τη χρήση παρακεταμόλης ή ιβουπροφαίνης για το πρήξιμο και τον πόνο. Μη δίνεις ασπιρίνη σε παιδιά κάτω των 16 ετών.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Ξεκουράσου.
• Πίνε αρκετό νερό για να αποφύγεις την αφυδάτωση.
• Ακούμπησε απαλά μια ζεστή πετσέτα στα μάγουλα και στον λαιμό για ανακούφιση.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Ο εμβολιασμός είναι ο καλύτερος τρόπος προστασίας από την παρωτίτιδα. Το συνδυασμένο εμβόλιο MMR προστατεύει από ιλαρά, παρωτίτιδα και ερυθρά, ενώ το MMRV προστατεύει επιπλέον από ανεμοβλογιά. Συζήτησε με τον γιατρό σου αν δεν είσαι βέβαιος για τον εμβολιασμό σου.

• Αν νοσείς, μείνε στο σπίτι και απόφυγε επαφές, εργασία, σχολείο, παιδικό σταθμό και κοινωνικές εκδηλώσεις για τουλάχιστον 5 ημέρες μετά την έναρξη του πρηξίματος.
• Πλένε συχνά τα χέρια σου με σαπούνι και ζεστό νερό.
• Χρησιμοποίησε χαρτομάντιλο όταν βήχεις ή φτερνίζεσαι και πέταξέ το στον κάδο.
• Μη μοιράζεσαι πετσέτες, κλινοσκεπάσματα, ρούχα, ποτήρια ή μαχαιροπίρουνα.
• Έλεγξε την εμβολιαστική σου προστασία με τον γιατρό σου, ιδιαίτερα πριν από ταξίδι στο εξωτερικό.

Επιπλοκές παρωτίτιδας

• Ορχίτιδα (φλεγμονή των όρχεων), που μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του μεγέθους τους ή προσωρινή μείωση της γονιμότητας.
• Φλεγμονή των ωοθηκών.
• Μαστίτιδα (φλεγμονή του ιστού του μαστού).
• Παγκρεατίτιδα (φλεγμονή του παγκρέατος).
• Μηνιγγίτιδα (φλεγμονή των υμένων που περιβάλλουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό).
• Εγκεφαλίτιδα (φλεγμονή του εγκεφάλου), που σπάνια μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη αναπηρία ή θάνατο.
• Απώλεια ακοής, που μπορεί να είναι προσωρινή ή μόνιμη.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Επικοινώνησε με τον γιατρό σου αν υποψιάζεσαι ότι εσύ ή το παιδί σου έχετε παρωτίτιδα. Ενημέρωσέ τον πριν πας στο ιατρείο.
• Μίλησε με τον γιατρό σου αν είχες στενή επαφή με άτομο με παρωτίτιδα και δεν έχεις κάνει 2 δόσεις MMR ούτε έχεις νοσήσει στο παρελθόν.
• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις παρωτίτιδα και εμφανίσεις πόνο στην κοιλιά ή στην πλάτη.
• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν εμφανίσεις πόνο ή πρήξιμο στους όρχεις.

Ποιος γιατρός: Παιδίατρος, Παθολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την παρωτίτιδα