ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
Η παγκρεατίτιδα είναι φλεγμονή του παγκρέατος, που μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά ή να προκαλεί μόνιμη βλάβη με τον χρόνο.
- Μεταδοτική;
- Δεν είναι μεταδοτική Δεν είναι μεταδοτική.
- Ποιους αφορά
- Η χρόνια παγκρεατίτιδα προσβάλλει κυρίως ενήλικες και είναι συχνότερη σε όσους πίνουν πολύ αλκοόλ ή καπνίζουν πολύ.
- Ποιος γιατρός
- Γαστρεντερολόγος, Χειρουργός
- Ομάδα
- Στομάχι, έντερο και ήπαρ
Τι είναι η παγκρεατίτιδα
Το πάγκρεας είναι ένας μεγάλος αδένας πίσω από το στομάχι, κοντά στην αρχή του λεπτού εντέρου. Παράγει πεπτικά υγρά που βοηθούν στη διάσπαση της τροφής και ορμόνες, όπως η ινσουλίνη και η γλυκαγόνη. Η παγκρεατίτιδα είναι φλεγμονή αυτού του οργάνου. Συμβαίνει όταν τα πεπτικά ένζυμα αρχίζουν να διασπούν το ίδιο το πάγκρεας, αντί να δρουν στην τροφή μέσα στο έντερο.
Η οξεία παγκρεατίτιδα εμφανίζεται ξαφνικά, με πόνο που μπορεί να είναι πολύ έντονος. Είναι σοβαρή κατάσταση και χρειάζεται άμεση νοσοκομειακή αντιμετώπιση. Οι περισσότεροι αναρρώνουν πλήρως, αλλά μπορεί να εμφανιστούν επικίνδυνες επιπλοκές. Οι πέτρες στη χολή και η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ είναι οι συχνότερες αιτίες της.
Στη χρόνια παγκρεατίτιδα, η φλεγμονή και οι ουλές προκαλούν μόνιμη βλάβη. Δεν υπάρχει οριστική ίαση, αλλά η θεραπεία βοηθά στον έλεγχο του πόνου και των προβλημάτων με την πέψη ή το σάκχαρο. Η αποχή από το αλκοόλ και το κάπνισμα μπορεί να επιβραδύνει την επιδείνωση.
Μορφές και τύποι
- Οξεία παγκρεατίτιδαΤο πάγκρεας φλεγμαίνει ξαφνικά. Χρειάζεται επείγουσα θεραπεία στο νοσοκομείο και συνήθως βελτιώνεται με την αντιμετώπιση.
- Χρόνια παγκρεατίτιδαΗ μακροχρόνια φλεγμονή προκαλεί ουλές και μόνιμη βλάβη στο πάγκρεας. Η βλάβη συνήθως επιδεινώνεται με τον χρόνο και δεν αναστρέφεται.
Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται
Οι περισσότεροι με οξεία παγκρεατίτιδα αναρρώνουν πλήρως, αρχίζουν να βελτιώνονται μέσα σε μία εβδομάδα και μπορούν να φύγουν από το νοσοκομείο σε 5 έως 10 ημέρες. Οι σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν μεγαλύτερη νοσηλεία και να απειλήσουν τη ζωή. Η χρόνια παγκρεατίτιδα δεν θεραπεύεται οριστικά και η βλάβη συνήθως επιδεινώνεται με τον χρόνο. Πολλοί ζουν με αυτή για πολλά χρόνια, αλλά μπορεί να επηρεάσει το προσδόκιμο ζωής διαφορετικά σε κάθε άνθρωπο.
Συμπτώματα παγκρεατίτιδας
Το κύριο σύμπτωμα είναι ο πόνος στην κοιλιά, συχνά στο πάνω μέρος της. Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με άλλες παθήσεις και δεν αρκούν από μόνα τους για διάγνωση.
- Πόνος στην κοιλιά Στην οξεία μορφή μπορεί να αρχίζει ξαφνικά, να είναι έντονος και επίμονος και να απλώνεται στα πλευρά και στην πλάτη.
- Ναυτία και έμετος Μπορεί να εμφανιστούν τόσο στην οξεία όσο και στη χρόνια μορφή.
- Πυρετός Μπορεί να συνοδεύει την οξεία παγκρεατίτιδα.
- Ταχυκαρδία Γρήγορος καρδιακός παλμός.
- Διάρροια Μπορεί να εμφανιστεί στη χρόνια μορφή.
- Λιπαρά, δύσοσμα κόπρανα Στη χρόνια μορφή τα κόπρανα μπορεί να επιπλέουν και να απομακρύνονται δύσκολα με το καζανάκι.
- Φούσκωμα και αέρια Μπορεί να εμφανίζονται στη χρόνια παγκρεατίτιδα.
- Δίψα και συχνοουρία Μπορεί να διψάς περισσότερο ή να χρειάζεται να ουρείς συχνά.
- Ακούσια απώλεια βάρους Μπορεί να χάνεις βάρος χωρίς να το προσπαθείς, ιδιαίτερα στη χρόνια μορφή.
Ο πόνος μπορεί να χειροτερεύει μετά το φαγητό και να ανακουφίζεται όταν γέρνεις μπροστά. Στην οξεία μορφή μπορεί επίσης να χειροτερεύει με την κίνηση ή όταν ξαπλώνεις. Στη χρόνια μορφή μπορεί να είναι συνεχής ή να έρχεται και να φεύγει, έντονος ή πιο αμβλύς.
Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.
Αιτίες παγκρεατίτιδας και παράγοντες κινδύνου
Οι συχνότερες αιτίες της οξείας παγκρεατίτιδας είναι οι πέτρες στη χολή, που μπορεί να φράξουν το άνοιγμα του παγκρέατος, και η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ. Λιγότερο συχνά συνδέεται με τραυματισμό του παγκρέατος, ορισμένα φάρμακα ή παθήσεις όπως ο λύκος, η παρωτίτιδα, ο καρκίνος του παγκρέατος και το υψηλό ασβέστιο στο αίμα. Η συχνότερη αιτία της χρόνιας μορφής είναι η κατανάλωση αλκοόλ. Συνδέεται επίσης με το κάπνισμα, κληρονομικές διαταραχές, υψηλά επίπεδα ασβεστίου ή λιπών στο αίμα, ορισμένα φάρμακα, προβλήματα στην ανάπτυξη του παγκρέατος και επίθεση του ανοσοποιητικού στο ίδιο το όργανο. Μερικές φορές η αιτία παραμένει άγνωστη.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
- Πέτρες στη χολή.
- Μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ.
- Κάπνισμα, ιδιαίτερα για τη χρόνια μορφή.
- Επαναλαμβανόμενα επεισόδια οξείας παγκρεατίτιδας.
- Κληρονομικές διαταραχές, όπως η κυστική ίνωση, που είναι η συχνότερη αιτία χρόνιας παγκρεατίτιδας στα παιδιά.
- Υψηλά επίπεδα ασβεστίου ή λιπών στο αίμα.
- Ορισμένα φάρμακα.
- Αυτοάνοσες καταστάσεις, όπου το ανοσοποιητικό επιτίθεται στο πάγκρεας.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Ο γιατρός σου αξιολογεί το ιστορικό, σε εξετάζει και χρησιμοποιεί εργαστηριακές και απεικονιστικές εξετάσεις για τη διάγνωση και την αναζήτηση της αιτίας. Η οξεία μορφή συνήθως διαγιγνώσκεται με εξετάσεις αίματος και μερικές φορές με αξονική τομογραφία. Για τη χρόνια μορφή δεν υπάρχει μία μοναδική εξέταση και μπορεί πρώτα να χρειαστεί να αποκλειστούν άλλες αιτίες.
- Κλινική εξέταση της κοιλιάς, έλεγχος βάρους και έλεγχος για κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών.
- Εξετάσεις αίματος.
- Εξετάσεις δείγματος κοπράνων.
- Αξονική τομογραφία.
- Υπερηχογράφημα.
- Γαστροσκόπηση, με λεπτό σωλήνα που έχει κάμερα και περνά από το στόμα στο στομάχι.
- Ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα.
- Ενδοσκοπική ανάστροφη χολαγγειοπαγκρεατογραφία, για έλεγχο των χοληφόρων και του παγκρεατικού πόρου.
Θεραπεία παγκρεατίτιδας
Η οξεία παγκρεατίτιδα χρειάζεται άμεση νοσοκομειακή θεραπεία και παρακολούθηση για επιπλοκές. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει υγρά, ανακούφιση του πόνου και, όταν χρειάζεται, διατροφική υποστήριξη. Αντιβιοτικά χορηγούνται όταν υπάρχει λοίμωξη. Μπορεί επίσης να χρειάζεται θεραπεία της αιτίας, όπως επέμβαση για πέτρες στη χολή ή υποστήριξη για διακοπή του αλκοόλ. Στη χρόνια μορφή, η θεραπεία στοχεύει στον πόνο, στη δυσκολία απορρόφησης θρεπτικών συστατικών και σε προβλήματα όπως ο διαβήτης. Η φροντίδα μπορεί να περιλαμβάνει τον γιατρό σου, ειδικούς γιατρούς και διαιτολόγο.
- Ενδοφλέβια υποστήριξηΣτο νοσοκομείο μπορεί να χορηγηθούν υγρά και θρεπτικά συστατικά μέσω φλέβας.
- ΠαυσίποναΧρησιμοποιούνται για την ανακούφιση του πόνου.
- ΑντιβιοτικάΜπορεί να χρειαστούν αν υπάρχει λοίμωξη.
- Πεπτικά ένζυμαΣτη χρόνια μορφή μπορούν να βοηθήσουν το σώμα να απορροφά θρεπτικά συστατικά από την τροφή.
- Αντιμετώπιση διαβήτηΑν εμφανιστεί διαβήτης, μπορεί να χρειαστούν φάρμακα όπως η ινσουλίνη.
- ΚορτικοστεροειδήΜπορεί να βοηθήσουν όταν η αιτία είναι επίθεση του ανοσοποιητικού στο πάγκρεας.
- Χειρουργική αντιμετώπισηΜπορεί να χρειαστεί για πέτρες στη χολή, κύστεις, νεκρωμένο ιστό ή αποφράξεις στο πάγκρεας και στους χοληφόρους πόρους.
Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.
Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου
- Αν έχεις χρόνια παγκρεατίτιδα, μην πίνεις αλκοόλ, ακόμη κι αν δεν ήταν η αιτία της.
- Αν καπνίζεις, η διακοπή μπορεί να επιβραδύνει τη βλάβη στο πάγκρεας.
- Ακολούθησε υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή. Ο γιατρός σου μπορεί να συστήσει διατροφή χαμηλή σε λιπαρά.
- Στη χρόνια μορφή, συνέχισε τους τακτικούς ελέγχους για προβλήματα όπως ο διαβήτης και η εξασθένηση των οστών.
Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι
Μετά από ένα επεισόδιο οξείας παγκρεατίτιδας μπορεί να υπάρξει νέο επεισόδιο. Ορισμένες αλλαγές βοηθούν να μειωθεί η πιθανότητα επανεμφάνισης και, στη χρόνια μορφή, να επιβραδυνθεί η βλάβη.
- Περιόρισε το αλκοόλ ή απόφυγέ το εντελώς μετά από οξεία παγκρεατίτιδα. Στη χρόνια μορφή, μην πίνεις αλκοόλ.
- Σταμάτησε το κάπνισμα.
- Ακολούθησε υγιεινή διατροφή χαμηλή σε λιπαρά για να βοηθήσεις στην πρόληψη νέων οξέων επεισοδίων.
Επιπλοκές παγκρεατίτιδας
- Κύστεις μέσα ή γύρω από το πάγκρεας, που μπορεί να μολυνθούν, να αιμορραγήσουν ή να πιέσουν γειτονικά όργανα.
- Παγκρεατική νέκρωση, δηλαδή θάνατος μέρους του ιστού του παγκρέατος, με κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης και σήψης.
- Χρόνια παγκρεατίτιδα μετά από επαναλαμβανόμενα οξέα επεισόδια.
- Δυσαπορρόφηση, δηλαδή δυσκολία απορρόφησης θρεπτικών συστατικών, με απώλεια βάρους και πιθανή οστεοπόρωση.
- Διαβήτης τύπου 3c, επειδή το πάγκρεας δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη.
- Απόφραξη στο πάγκρεας ή στους χοληφόρους πόρους, με πόνο ή φλεγμονή της χοληδόχου κύστης.
- Αυξημένος κίνδυνος καρκίνου του παγκρέατος στη χρόνια μορφή.
Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια
Κάλεσε το 166 ή το 112, ή πήγαινε στα επείγοντα (ΤΕΠ), αν:
- Κάλεσε αμέσως ασθενοφόρο ή πήγαινε στα επείγοντα (ΤΕΠ) αν έχεις ξαφνικό, έντονο πόνο στην κοιλιά που απλώνεται στην πλάτη.
- Ζήτησε άμεση επείγουσα βοήθεια αν ο ξαφνικός, έντονος πόνος συνοδεύεται από επίμονο ή επαναλαμβανόμενο φούσκωμα, ταχυκαρδία ή δυσκολία στην αναπνοή.
- Ζήτησε άμεση επείγουσα βοήθεια αν μαζί με τον ξαφνικό, έντονο πόνο εμφανιστεί μπλε χρώμα ή μελανιές γύρω από τον αφαλό, τη μέση ή το πάνω εξωτερικό μέρος του μηρού.
- Μην οδηγήσεις ο ίδιος προς τα επείγοντα. Ζήτησε να σε μεταφέρουν ή κάλεσε ασθενοφόρο και πάρε μαζί σου τα φάρμακα που λαμβάνεις.
Πότε να δεις γιατρό σύντομα
- Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις ξαφνικό, έντονο πόνο στην κοιλιά, ιδιαίτερα αν δεν υποχωρεί ή επανέρχεται.
- Ζήτησε επείγουσα εκτίμηση αν ο πόνος συνοδεύεται από πυρετό, ρίγος ή αίσθημα ζέστης και κρύου.
- Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό σου αν υποψιάζεσαι χρόνια παγκρεατίτιδα.
Ποιος γιατρός: Γαστρεντερολόγος, Χειρουργός. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα
Συχνές ερωτήσεις για την παγκρεατίτιδα
Μπορούν τα συμπτώματα της παγκρεατίτιδας να μοιάζουν με άλλη πάθηση;
Ναι. Η οξεία παγκρεατίτιδα μπορεί να μοιάζει με σκωληκοειδίτιδα ή έλκος στομάχου, ενώ η χρόνια με ευερέθιστο έντερο ή πέτρες στη χολή. Ο γιατρός σου μπορεί να χρειαστεί να αποκλείσει άλλες αιτίες.
Χρειάζεται αντιβίωση η παγκρεατίτιδα;
Στην οξεία παγκρεατίτιδα μπορεί να χορηγηθούν αντιβιοτικά όταν υπάρχει λοίμωξη. Η νοσοκομειακή αντιμετώπιση περιλαμβάνει επίσης υγρά, ανακούφιση του πόνου και παρακολούθηση για επιπλοκές.
Η χρόνια παγκρεατίτιδα προκαλείται πάντα από το αλκοόλ;
Όχι, παρότι το αλκοόλ είναι η συχνότερη αιτία. Μπορεί να σχετίζεται με κληρονομικές διαταραχές, το ανοσοποιητικό, ορισμένα φάρμακα ή προβλήματα ανάπτυξης του παγκρέατος, ενώ μερικές φορές η αιτία δεν είναι σαφής.
Η σελίδα είναι απλοποιημένη, δική μας σύνοψη επίσημων ιατρικών κειμένων δημόσιων φορέων υγείας για την παγκρεατίτιδα και δεν αντικαθιστά τον γιατρό σου. Δεν κάνει διάγνωση: για τα δικά σου συμπτώματα και τη θεραπεία συζήτησε με γιατρό.
Σε επείγον κάλεσε το 166 ή το 112.
Τελευταίος έλεγχος: 10/11/2026