Καρκίνος του παγκρέατος: τι να γνωρίζεις

Τι είναι ο καρκίνος του παγκρέατος

Ο καρκίνος του παγκρέατος μπορεί να αναπτυχθεί σε οποιοδήποτε σημείο του παγκρέατος. Το πάγκρεας βρίσκεται στο πάνω μέρος της κοιλιάς, πίσω από το στομάχι και μπροστά από τη σπονδυλική στήλη. Παράγει υγρά που βοηθούν στη διάσπαση των τροφών και ορμόνες, όπως η ινσουλίνη, που βοηθούν στον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα. Ο καρκίνος συνήθως ξεκινά από τα κύτταρα που παράγουν τα πεπτικά υγρά.

Η έγκαιρη ανίχνευση είναι δύσκολη, επειδή στην αρχή μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα ή να είναι ασαφή. Επίσης, το πάγκρεας βρίσκεται πίσω από άλλα όργανα και οι όγκοι δεν φαίνονται ούτε γίνονται αισθητοί με την ψηλάφηση στη συνηθισμένη εξέταση. Η νόσος συχνά εντοπίζεται αργά και μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα, κάτι που δυσκολεύει τη θεραπεία.

Αν εντοπιστεί νωρίς και δεν έχει εξαπλωθεί, μπορεί να είναι δυνατή η χειρουργική αφαίρεσή της. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον τύπο, το μέγεθος και τη θέση του όγκου, την εξάπλωσή του και τη γενική σου υγεία.

Μορφές και τύποι

• Εξωκρινής τύποςΞεκινά από τα κύτταρα που παράγουν πεπτικά υγρά. Είναι ο συχνότερος τύπος και συνήθως εντοπίζεται σε προχωρημένο στάδιο.
• Παγκρεατικός νευροενδοκρινικός όγκοςΞεκινά από τα ενδοκρινή κύτταρα, δηλαδή τα κύτταρα που παράγουν ορμόνες. Είναι λιγότερο συχνός και έχει καλύτερη πρόγνωση από τον εξωκρινή τύπο.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο καρκίνος του παγκρέατος συχνά εντοπίζεται αργά και εξαπλώνεται γρήγορα, γι’ αυτό μπορεί να είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Η σοβαρότητα εξαρτάται από τη θέση, το μέγεθος και την εξάπλωση του όγκου, καθώς και από τη γενική σου υγεία. Αν βρεθεί νωρίς και δεν έχει εξαπλωθεί, μπορεί να αφαιρεθεί χειρουργικά. Η ανάρρωση από την επέμβαση μπορεί να χρειαστεί πολύ χρόνο. Οι παγκρεατικοί νευροενδοκρινικοί όγκοι έχουν καλύτερη πρόγνωση από τον εξωκρινή τύπο.

Συμπτώματα καρκίνου του παγκρέατος

Μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα ή να είναι δύσκολο να τα προσέξεις. Πολλά από αυτά προκαλούνται και από άλλες παθήσεις, επομένως δεν σημαίνουν από μόνα τους ότι έχεις καρκίνο.

• Ίκτερος Κιτρίνισμα του δέρματος ή του λευκού των ματιών, που μπορεί να συνοδεύεται από φαγούρα, πιο σκούρα ούρα και πιο ανοιχτόχρωμα κόπρανα.
• Απώλεια όρεξης
• Απώλεια βάρους Χάνεις βάρος χωρίς να το επιδιώκεις.
• Κόπωση Αίσθημα κούρασης ή έλλειψης ενέργειας.
• Πυρετός ή ρίγος Μπορεί να νιώθεις ζέστη, κρύο ή τρέμουλο.
• Ναυτία ή έμετος
• Αλλαγές στις κενώσεις Διάρροια, δυσκοιλιότητα ή άλλες αλλαγές στα κόπρανα.
• Πόνος κοιλιάς και πλάτης Πόνος στο πάνω μέρος της κοιλιάς και στην πλάτη. Μπορεί να χειροτερεύει όταν τρως ή ξαπλώνεις και να βελτιώνεται όταν σκύβεις μπροστά.
• Δυσπεψία Μπορεί να περιλαμβάνει φούσκωμα.

Αν έχεις ήδη μια πάθηση που προκαλεί πεπτικά συμπτώματα, μην αγνοήσεις αλλαγές επειδή τα έχεις συνηθίσει. Ζήτησε έλεγχο αν αλλάζουν, χειροτερεύουν ή δεν είναι όπως συνήθως για εσένα.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες καρκίνου του παγκρέατος και παράγοντες κινδύνου

Δεν είναι πάντα σαφές τι προκαλεί τον καρκίνο του παγκρέατος. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε, αλλά ορισμένες παθήσεις, κληρονομικοί παράγοντες και συνήθειες ζωής συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Ηλικία άνω των 65 ετών.
• Κάπνισμα.
• Μακροχρόνιος διαβήτης.
• Χρόνια παγκρεατίτιδα, δηλαδή χρόνια φλεγμονή του παγκρέατος.
• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παγκρέατος.
• Ορισμένες κληρονομικές διαταραχές.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου μπορεί να εξετάσει την κοιλιά σου και να ζητήσει δείγμα ούρων ή εξετάσεις αίματος. Αν χρειάζεται, θα σε παραπέμψει σε ειδικό για απεικονιστικές εξετάσεις και πιθανή λήψη δείγματος κυττάρων. Δεν χρειάζονται όλες οι εξετάσεις σε κάθε περίπτωση, ενώ η παραπομπή δεν σημαίνει από μόνη της ότι έχεις καρκίνο.

• Κλινική εξέταση.
• Εξετάσεις αίματος.
• Έλεγχος δείγματος ούρων.
• Υπερηχογράφημα, ενδεχομένως με ενδοσκόπιο, έναν λεπτό εύκαμπτο σωλήνα που περνά μέσα στο σώμα.
• Αξονική τομογραφία.
• Τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET).
• Μαγνητική τομογραφία.
• Βιοψία: λήψη μικρού δείγματος κυττάρων για έλεγχο καρκίνου.
• Λαπαροσκόπηση: μικρή επέμβαση για να εξεταστεί το εσωτερικό της κοιλιάς.
• Ενδοσκοπική παλίνδρομη χολαγγειοπαγκρεατογραφία (ERCP): συνδυάζει ενδοσκόπηση και ακτινογραφίες για έλεγχο και αντιμετώπιση προβλημάτων στους χοληφόρους και παγκρεατικούς πόρους.

Θεραπεία καρκίνου του παγκρέατος

Η θεραπεία μπορεί να είναι δύσκολη και επιλέγεται ανάλογα με το μέγεθος, τον τύπο και τη θέση του καρκίνου, το αν έχει εξαπλωθεί και τη γενική σου υγεία. Η εξειδικευμένη ομάδα θα συζητήσει μαζί σου τα οφέλη και τις ανεπιθύμητες ενέργειες και θα σχεδιάσει την κατάλληλη αντιμετώπιση. Κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία θα γίνονται τακτικοί έλεγχοι, ενδεχομένως με εξετάσεις και απεικόνιση. Αν κάποιο σύμπτωμα ή ανεπιθύμητη ενέργεια σε ανησυχεί, επικοινώνησε με την ομάδα σου χωρίς να περιμένεις το επόμενο ραντεβού.

• Χειρουργική αφαίρεσηΜπορεί να γίνει αν ο καρκίνος εντοπιστεί νωρίς και δεν έχει εξαπλωθεί. Αφαιρείται μέρος ή, σε λίγες περιπτώσεις, όλο το πάγκρεας, ενώ μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση γειτονικών οργάνων ή τμημάτων τους.
• Επεμβάσεις για ανακούφισηΑν ο καρκίνος δεν μπορεί να αφαιρεθεί, μπορεί να γίνει επέμβαση για τον έλεγχο ορισμένων συμπτωμάτων.
• ΧημειοθεραπείαΑποτελεί μία από τις διαθέσιμες επιλογές θεραπείας.
• ΑκτινοθεραπείαΜπορεί να περιλαμβάνεται στο θεραπευτικό πλάνο.
• Στοχευμένη θεραπείαΧρησιμοποιεί φάρμακα ή άλλες ουσίες που επιτίθενται σε συγκεκριμένα καρκινικά κύτταρα, με μικρότερη βλάβη στα φυσιολογικά κύτταρα.
• Υποστηρικτική φροντίδαΠεριλαμβάνει βοήθεια για τη διαχείριση ανεπιθύμητων ενεργειών και αλλαγές στη διατροφή για να διευκολυνθεί η πέψη.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Συζήτησε με την ομάδα σου τις αλλαγές στη διατροφή που μπορούν να σε βοηθήσουν να χωνεύεις τις τροφές.
• Ενημέρωσε την ομάδα σου για συμπτώματα ή ανεπιθύμητες ενέργειες που σε ανησυχούν, χωρίς να περιμένεις τον επόμενο έλεγχο.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν μπορείς πάντα να προλάβεις τον καρκίνο του παγκρέατος. Ορισμένες αλλαγές στις συνήθειές σου μπορούν όμως να μειώσουν την πιθανότητα εμφάνισής του.

• Προσπάθησε να χάσεις βάρος αν είσαι υπέρβαρος.
• Περιόρισε το κόκκινο και το επεξεργασμένο κρέας, όπως ζαμπόν, μπέικον και σαλάμι.
• Περιόρισε το αλκοόλ.
• Προσπάθησε να διακόψεις το κάπνισμα.

Επιπλοκές καρκίνου του παγκρέατος

• Στένωση ή απόφραξη των χοληφόρων ή των παγκρεατικών πόρων.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε επείγουσα αξιολόγηση αν κιτρινίσει το δέρμα ή το λευκό των ματιών σου.
• Ζήτησε επείγουσα αξιολόγηση αν κάνεις εμετούς για περισσότερο από 2 ημέρες ή έχεις διάρροια για περισσότερο από 7 ημέρες.
• Μίλησε με γιατρό αν έχεις χάσει αισθητά βάρος χωρίς να το επιδιώκεις.
• Κλείσε ραντεβού αν άλλα πιθανά συμπτώματα χειροτερεύουν ή δεν βελτιώνονται μετά από 2 εβδομάδες.
• Ζήτησε έλεγχο αν έχεις πάθηση που προκαλεί πεπτικά συμπτώματα και αυτά δεν βελτιώνονται μετά από 2 εβδομάδες με τη συνηθισμένη σου αντιμετώπιση.
• Ζήτησε βοήθεια αν έχεις συμπτώματα που σε ανησυχούν, ακόμη κι αν δεν θεωρείς ότι ανήκεις σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

Ποιος γιατρός: Γαστρεντερολόγος, Ογκολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα