Καρκίνος παχέος εντέρου: τι να γνωρίζεις

Τι είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αναπτύσσεται όταν κύτταρα στο κόλον ή στο ορθό αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα. Το κόλον είναι το μεγαλύτερο τμήμα του παχέος εντέρου. Απορροφά νερό και ορισμένα θρεπτικά συστατικά από την τροφή και μετατρέπει τα υπολείμματα σε κόπρανα. Το ορθό είναι το κατώτερο τμήμα του, όπου αποθηκεύονται τα κόπρανα πριν αποβληθούν.

Συχνά η νόσος ξεκινά από έναν πολύποδα, δηλαδή μια μικρή ανάπτυξη ιστού μέσα στο έντερο. Δεν είναι όλοι οι πολύποδες καρκίνος, αλλά ορισμένοι μπορεί με τον χρόνο να εξελιχθούν σε καρκίνο. Τόσο οι πολύποδες όσο και ο καρκίνος μπορεί αρχικά να μην προκαλούν συμπτώματα. Ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να εντοπίσει πολύποδες ώστε να αφαιρεθούν, αλλά και καρκίνο σε πρώιμο στάδιο.

Η σοβαρότητα εξαρτάται από το μέγεθος του όγκου, το αν έχει εξαπλωθεί και τη γενική σου υγεία. Η θεραπεία είναι πιθανότερο να οδηγήσει σε ίαση όταν η διάγνωση γίνεται νωρίς. Μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργείο και άλλες θεραπείες, ενώ η τακτική παρακολούθηση μετά τη θεραπεία είναι απαραίτητη.

Μορφές και τύποι

• Καρκίνος του κόλουΞεκινά στο κόλον, το πρώτο και μεγαλύτερο τμήμα του παχέος εντέρου.
• Καρκίνος του ορθούΞεκινά στο ορθό, το κατώτερο τμήμα του παχέος εντέρου.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η πορεία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το στάδιο κατά τη διάγνωση, τα χαρακτηριστικά του όγκου και τη γενική σου υγεία. Όταν εντοπίζεται νωρίς, η θεραπεία είναι πιθανότερο να οδηγήσει σε ίαση και η επιβίωση είναι σημαντικά καλύτερη. Μετά τη θεραπεία χρειάζονται τακτικοί έλεγχοι για παρακολούθηση και πιθανή επανεμφάνιση της νόσου.

Συμπτώματα καρκίνου του παχέος εντέρου

Στην αρχή μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα ή να είναι ήπια. Τα παρακάτω μπορεί να οφείλονται και σε άλλες παθήσεις, αλλά χρειάζονται έλεγχο από τον γιατρό σου.

• Αλλαγές στις κενώσεις Διάρροια, δυσκοιλιότητα ή πιο μαλακά κόπρανα από ό,τι συνήθως.
• Διαφορετική συχνότητα κενώσεων Χρειάζεται να πηγαίνεις στην τουαλέτα συχνότερα ή αραιότερα από το συνηθισμένο.
• Στενότερα κόπρανα Τα κόπρανα μπορεί να είναι πιο λεπτά ή να έχουν διαφορετικό σχήμα.
• Αίμα στα κόπρανα Μπορεί να είναι ζωηρό κόκκινο, πολύ σκούρο ή μαύρο.
• Αιμορραγία από τον πρωκτό
• Αίσθημα ατελούς κένωσης Νιώθεις ότι χρειάζεται να ξαναπάς στην τουαλέτα, ακόμη και αμέσως μετά την κένωση.
• Πόνος στην κοιλιά Μπορεί να έχεις επίμονο πόνο ή κράμπες.
• Φούσκωμα Μπορεί να συνοδεύεται από αέρια ή αίσθημα πληρότητας.
• Μάζα στην κοιλιά Ένα εξόγκωμα που μπορεί να ψηλαφάται.
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους Χάνεις βάρος χωρίς να προσπαθείς.
• Έντονη κόπωση Μπορεί να επιμένει και να σχετίζεται με αναιμία.
• Δύσπνοια Μπορεί να είναι ένδειξη αναιμίας, την οποία μπορεί να προκαλέσει η νόσος.

Η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει τη νόσο. Μην περιμένεις να εμφανιστούν συμπτώματα για να συζητήσεις τον προληπτικό έλεγχο με τον γιατρό σου.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες καρκίνου του παχέος εντέρου και παράγοντες κινδύνου

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου σχετίζεται με αλλαγές στο DNA, δηλαδή στο γενετικό υλικό των κυττάρων. Συχνά αυτές συμβαίνουν στη διάρκεια της ζωής και η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Ορισμένες αλλαγές που αυξάνουν τον κίνδυνο κληρονομούνται. Ο τρόπος ζωής, περιβαλλοντικοί παράγοντες και ορισμένες παθήσεις επηρεάζουν επίσης τον κίνδυνο. Η ύπαρξη ενός παράγοντα κινδύνου δεν αποτελεί διάγνωση καρκίνου.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παχέος εντέρου.
• Ιστορικό πολυπόδων, ιδιαίτερα αδενωμάτων.
• Κληρονομικά σύνδρομα, όπως το σύνδρομο Lynch και η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση.
• Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, όπως η νόσος Crohn ή η ελκώδης κολίτιδα.
• Κάπνισμα ή άλλη χρήση καπνού.
• Υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία.
• Περιορισμένη σωματική δραστηριότητα.
• Κατανάλωση αλκοόλ.
• Διατροφή πλούσια σε επεξεργασμένο και κόκκινο κρέας και φτωχή σε φρούτα και λαχανικά.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα σε ρωτήσει για τα συμπτώματα, τη γενική σου υγεία και το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό σου. Μπορεί να εξετάσει την κοιλιά σου και να κάνει δακτυλική εξέταση του ορθού, δηλαδή έλεγχο με γαντοφορεμένο δάχτυλο για τυχόν μάζες. Η βασική εξέταση είναι η κολονοσκόπηση: ένας λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας με κάμερα επιτρέπει τον έλεγχο του εσωτερικού του εντέρου. Μπορεί να ληφθεί βιοψία, δηλαδή μικρό δείγμα ιστού για εξέταση. Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να χρειαστούν και άλλοι έλεγχοι.

• Κλινική εξέταση και δακτυλική εξέταση του ορθού.
• Εξετάσεις κοπράνων, όπως ο ανοσοχημικός έλεγχος κοπράνων (FIT), για ανίχνευση αίματος.
• Κολονοσκόπηση.
• Εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση, για έλεγχο μέρους του εντέρου.
• Βιοψία και ιστολογική εξέταση του δείγματος.
• Εξετάσεις αίματος και ιστών.
• Υπερηχογράφημα κοιλίας, αξονική ή μαγνητική τομογραφία.
• Μοριακός έλεγχος για γενετικές αλλαγές ή βιοδείκτες που βοηθούν στην επιλογή θεραπείας.

Θεραπεία καρκίνου του παχέος εντέρου

Η θεραπεία εξαρτάται από τη θέση και το μέγεθος του όγκου, το στάδιο, τυχόν εξάπλωση και γενετικές αλλαγές, καθώς και από την ηλικία και τη γενική σου υγεία. Μπορεί να χρειαστεί συνδυασμός θεραπειών. Η εξειδικευμένη ομάδα θα συζητήσει μαζί σου τα οφέλη και τις ανεπιθύμητες ενέργειες και θα οργανώσει το θεραπευτικό πλάνο. Η υποστηρικτική φροντίδα βοηθά στην αντιμετώπιση συμπτωμάτων, πόνου και παρενεργειών και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

• Χειρουργική επέμβασηΑφαιρείται ο όγκος και μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση τμήματος του εντέρου και κοντινών λεμφαδένων. Ορισμένες φορές χρειάζεται στομία, δηλαδή άνοιγμα στην κοιλιά για την αποβολή των κοπράνων, προσωρινά ή μόνιμα.
• ΧημειοθεραπείαΜπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με άλλες θεραπείες. Μετά το χειρουργείο μπορεί να προταθεί όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος επανεμφάνισης.
• ΑκτινοθεραπείαΧρησιμοποιείται ανάλογα με τη θέση και το στάδιο της νόσου. Στον καρκίνο του ορθού μπορεί να προηγηθεί του χειρουργείου για να μικρύνει ο όγκος.
• Στοχευμένη θεραπείαΔρα σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των καρκινικών κυττάρων. Η επιλογή της μπορεί να εξαρτάται από τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου.
• ΑνοσοθεραπείαΜπορεί να αποτελέσει επιλογή για ορισμένους όγκους με συγκεκριμένα μοριακά χαρακτηριστικά.
• Τοπική καταστροφή ιστούΣε ορισμένες περιπτώσεις καρκίνου του κόλου χρησιμοποιούνται ραδιοσυχνότητες για καταστροφή παθολογικών κυττάρων με θερμότητα ή κρυοχειρουργική με πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.
• Ενεργός παρακολούθησηΣε ορισμένες περιπτώσεις καρκίνου του ορθού γίνονται τακτικές εξετάσεις για τυχόν αλλαγές. Αν δείξουν ότι ο καρκίνος αρχίζει να μεγαλώνει, ακολουθεί θεραπεία.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Συζήτησε με την εξειδικευμένη ομάδα σου κάθε απορία ή ανησυχία για τη θεραπεία και τις παρενέργειες.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Μπορείς να μειώσεις τον κίνδυνο με προληπτικό έλεγχο και αλλαγές στον τρόπο ζωής. Ο έλεγχος μπορεί να εντοπίσει πολύποδες πριν εξελιχθούν σε καρκίνο, ώστε να αφαιρεθούν. Αν είσαι 45 ετών ή μεγαλύτερος, ή θεωρείς ότι έχεις αυξημένο κίνδυνο, συζήτησε με τον γιατρό σου ποιος έλεγχος και ποια συχνότητα είναι κατάλληλα για σένα.

• Κάνε τον προληπτικό έλεγχο που θα συμφωνήσεις με τον γιατρό σου.
• Απόφυγε τη χρήση καπνού.
• Περιόρισε το αλκοόλ ή μην πίνεις καθόλου.
• Διατήρησε υγιές σωματικό βάρος.
• Βάλε τακτική σωματική δραστηριότητα στη ζωή σου.
• Προτίμησε διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά.
• Αν έχεις οικογενειακό ιστορικό ή κληρονομικό σύνδρομο, συζήτησε τη γενετική συμβουλευτική και έναν εξατομικευμένο προληπτικό έλεγχο.

Επιπλοκές καρκίνου του παχέος εντέρου

• Σιδηροπενική αναιμία, δηλαδή αναιμία από έλλειψη σιδήρου, λόγω χρόνιας αιμορραγίας.
• Μεταστάσεις, δηλαδή εξάπλωση του καρκίνου σε άλλα μέρη του σώματος.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε επείγουσα ιατρική εκτίμηση αν τα κόπρανά σου είναι μαύρα ή σκούρα κόκκινα ή αν έχεις διάρροια με αίμα.
• Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό σου αν έχεις οποιοδήποτε από τα συμπτώματα της νόσου, ακόμη κι αν μπορεί να οφείλεται σε άλλη αιτία.

Ποιος γιατρός: Γαστρεντερολόγος, Ογκολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον καρκίνο του παχέος εντέρου