Κολικός νεφρού και πέτρες στα νεφρά

Τι είναι η νεφρολιθίαση

Οι πέτρες στα νεφρά είναι σκληρά κομμάτια υλικού που σχηματίζονται όταν ορισμένες ουσίες βρίσκονται σε υψηλή συγκέντρωση στα ούρα. Η πάθηση λέγεται νεφρολιθίαση. Οι πέτρες μπορεί να βρίσκονται στο ένα ή και στα δύο νεφρά και διαφέρουν σε μέγεθος και σχήμα. Μπορεί να είναι τόσο μικρές όσο ένας κόκκος άμμου ή πολύ μεγαλύτερες, με λεία ή ανώμαλη επιφάνεια.

Μια μικρή πέτρα μπορεί να περάσει από το ουροποιητικό και να αποβληθεί με τα ούρα χωρίς να προκαλέσει συμπτώματα. Μια μεγαλύτερη μπορεί να σφηνώσει και να εμποδίσει τη ροή των ούρων. Αυτό μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο ή αιμορραγία. Ο πόνος συχνά ξεκινά στο πλάι της κοιλιάς ή χαμηλά στην πλάτη και μπορεί να έρχεται και να φεύγει.

Πολλές πέτρες αποβάλλονται χωρίς επέμβαση, ενώ άλλες χρειάζονται θρυμματισμό ή αφαίρεση. Με ιατρική αντιμετώπιση σπάνια προκαλούν μόνιμη βλάβη. Ωστόσο, μπορούν να εμφανιστούν ξανά, γι’ αυτό η πρόληψη αποτελεί σημαντικό μέρος της φροντίδας.

Μορφές και τύποι

• Λίθοι ασβεστίουΕίναι οι συχνότεροι και περιλαμβάνουν λίθους οξαλικού ή φωσφορικού ασβεστίου. Το ασβέστιο των τροφών δεν αυξάνει την πιθανότητα σχηματισμού λίθων οξαλικού ασβεστίου.
• Λίθοι ουρικού οξέοςΜπορεί να σχηματιστούν όταν τα ούρα είναι πολύ όξινα. Η μεγάλη κατανάλωση ψαριών, οστρακοειδών και κρέατος, ιδιαίτερα εντοσθίων, μπορεί να αυξήσει το ουρικό οξύ στα ούρα.
• Λίθοι στρουβίτηΜπορεί να σχηματιστούν μετά από ουρολοίμωξη. Μπορούν να εμφανιστούν ξαφνικά και να μεγαλώσουν γρήγορα.
• Λίθοι κυστίνηςΣχετίζονται με την κυστινουρία, μια κληρονομική διαταραχή κατά την οποία η κυστίνη, ένα αμινοξύ, περνά σε αυξημένη ποσότητα στα ούρα.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Οι περισσότερες πέτρες αποβάλλονται χωρίς επέμβαση, αλλά μπορεί να χρειαστούν μερικές εβδομάδες και να προκαλούν πόνο μέχρι να φύγουν. Οι μεγαλύτερες ή όσες σφηνώνουν μπορεί να χρειαστούν παρέμβαση. Οι επιπλοκές και η μόνιμη βλάβη είναι σπάνιες όταν υπάρχει ιατρική αντιμετώπιση, όμως οι πέτρες μπορούν να εμφανιστούν ξανά.

Συμπτώματα νεφρολιθίασης

Οι μικρές πέτρες μπορεί να μην προκαλέσουν κανένα σύμπτωμα. Οι μεγαλύτερες μπορεί να προκαλέσουν πολύ έντονο πόνο και ενοχλήματα στην ούρηση.

• Έντονος πόνος Στο πλάι της κοιλιάς, χαμηλά στην πλάτη ή χαμηλά στην κοιλιά. Μπορεί να απλώνεται στη βουβωνική χώρα, στους όρχεις ή γύρω από το άνοιγμα του κόλπου.
• Αίμα στα ούρα Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
• Πυρετός ή ρίγος Μπορεί να νιώθεις έντονη ζέστη, κρύο ή τρέμουλο.
• Ναυτία ή έμετος Ανακατωσούρα ή εμετός.
• Συχνοουρία Χρειάζεται να ουρείς συχνότερα.
• Θολά ούρα Τα ούρα μπορεί επίσης να μυρίζουν άσχημα.
• Κάψιμο στην ούρηση

Ο πόνος μπορεί να έρχεται και να φεύγει, με διαστήματα πολύ έντονου πόνου και διαστήματα μικρότερου ή καθόλου πόνου.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες νεφρολιθίασης και παράγοντες κινδύνου

Οι πέτρες σχηματίζονται από τη συσσώρευση ουσιών που υπάρχουν στα ούρα. Όταν ορισμένα μέταλλα βρίσκονται σε υψηλές συγκεντρώσεις, μπορούν να σχηματίσουν σκληρούς λίθους στα νεφρά. Η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών, ορισμένες παθήσεις και κάποια φάρμακα αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης λίθων. Το προηγούμενο επεισόδιο νεφρολιθίασης και το οικογενειακό ιστορικό αυξάνουν επίσης την πιθανότητα να εμφανιστούν ξανά.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Ανεπαρκής κατανάλωση νερού και άλλων υγρών.
• Προηγούμενες πέτρες στα νεφρά ή στενός συγγενής με νεφρολιθίαση.
• Διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνες και φτωχή σε φυτικές ίνες.
• Ακινησία ή παραμονή στο κρεβάτι.
• Παχυσαρκία ή μεταβολικό σύνδρομο.
• Συχνές ουρολοιμώξεις ή λοιμώξεις των νεφρών.
• Απόφραξη του ουροποιητικού.
• Χρόνια φλεγμονή του εντέρου, πεπτικά προβλήματα ή προηγούμενη επέμβαση στο πεπτικό.
• Κυστικές παθήσεις των νεφρών, στις οποίες σχηματίζονται σάκοι με υγρό.
• Ουρική αρθρίτιδα.
• Κυστινουρία ή αυξημένη αποβολή ασβεστίου, οξαλικών ή ουρικού οξέος στα ούρα.
• Υπερπαραθυρεοειδισμός, δηλαδή υπερβολική παραγωγή παραθορμόνης που αυξάνει το ασβέστιο στο αίμα.
• Νεφρική σωληναριακή οξέωση, διαταραχή στην απομάκρυνση οξέων από τους νεφρούς.
• Μακροχρόνια λήψη ορισμένων φαρμάκων, όπως διουρητικά, αντιόξινα με ασβέστιο και ορισμένα αντιιικά ή αντιεπιληπτικά.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου αξιολογεί τα συμπτώματα, το ιστορικό σου και την κλινική εξέταση. Μπορεί να σε ρωτήσει για τη διατροφή, τα φάρμακα, άλλες παθήσεις και προηγούμενες πέτρες σε εσένα ή στην οικογένειά σου. Ανάλογα με την περίπτωση, χρειάζονται εξετάσεις ούρων, αίματος ή απεικόνιση.

• Εξετάσεις ούρων.
• Εξετάσεις αίματος.
• Αξονική τομογραφία, σε ενήλικες με έντονο πόνο.
• Υπερηχογράφημα, στην εγκυμοσύνη και σε παιδιά κάτω των 16 ετών.

Θεραπεία νεφρολιθίασης

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση και τη σύσταση της πέτρας. Πολλές πέτρες αντιμετωπίζονται στο σπίτι με καθοδήγηση γιατρού, υγρά και φάρμακα για τα συμπτώματα ή για να διευκολυνθεί η αποβολή τους. Αν η πέτρα είναι μεγάλη ή δεν αποβάλλεται μόνη της, μπορεί να χρειαστεί θρυμματισμός ή αφαίρεση στο νοσοκομείο.

• Φάρμακα για τα συμπτώματαΟ γιατρός μπορεί να χορηγήσει παυσίπονα και φάρμακα κατά της ναυτίας και του εμέτου.
• Φάρμακα για την αποβολήΜπορεί να χορηγηθούν φάρμακα που βοηθούν την πέτρα να αποβληθεί με τα ούρα.
• Εξωσωματική λιθοτριψίαΚρουστικά κύματα από έξω από το σώμα σπάνε την πέτρα σε μικρότερα κομμάτια, ώστε να αποβληθούν ευκολότερα. Η μέθοδος αυτή δεν απαιτεί αναισθησία.
• Ενδοσκοπική ή χειρουργική αφαίρεσηΈνας λεπτός σωλήνας περνά από την ουρήθρα, το σημείο εξόδου των ούρων, ή από μικρή τομή στην πλάτη για την αντιμετώπιση της πέτρας. Η διαδικασία γίνεται με γενική αναισθησία.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Πίνε αρκετό νερό, εκτός αν ο γιατρός σου έχει δώσει διαφορετικές οδηγίες.
• Αν σου ζητηθεί, προσπάθησε να συλλέξεις την πέτρα όταν αποβληθεί με τα ούρα, ακολουθώντας τις οδηγίες που θα σου δοθούν, ώστε να εξεταστεί.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η επαρκής κατανάλωση νερού και οι κατάλληλες διατροφικές αλλαγές μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη νέων λίθων. Συζήτησε τις αλλαγές με τον γιατρό σου, γιατί μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή στην πρόσληψη αλατιού, ζωικής πρωτεΐνης, ασβεστίου ή οξαλικών.

• Για ενήλικες, προτείνονται 2,5 έως 3 λίτρα νερό την ημέρα, εκτός αν υπάρχει διαφορετική ιατρική οδηγία.
• Μπορείς να προσθέτεις φρέσκο χυμό λεμονιού στο νερό.
• Απόφυγε τις μεγάλες ποσότητες ανθρακούχων, καφεϊνούχων ή αλκοολούχων ποτών.
• Φρόντισε να λαμβάνεις αρκετό ασβέστιο από τη διατροφή.
• Περιόρισε το αλάτι στη διατροφή σου.
• Έλεγχε το χρώμα των ούρων: τα σκούρα ούρα δείχνουν αφυδάτωση και ανάγκη για περισσότερα υγρά.
• Μην κάνεις διατροφικές αλλαγές χωρίς να μιλήσεις με τον γιατρό σου.

Επιπλοκές νεφρολιθίασης

• Απόφραξη της ροής των ούρων.
• Αίμα στα ούρα.
• Έντονος πόνος.
• Ουρολοιμώξεις, συμπεριλαμβανομένων λοιμώξεων των νεφρών.
• Απώλεια νεφρικής λειτουργίας.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε άμεση ιατρική βοήθεια αν υποψιάζεσαι πέτρα και έχεις έντονο πόνο, ιδιαίτερα αν επιμένει.
• Ζήτησε άμεση αξιολόγηση αν έχεις πυρετό, ρίγος ή έντονο αίσθημα ζέστης ή κρύου.
• Ζήτησε άμεση αξιολόγηση αν έχεις αίμα στα ούρα.
• Επικοινώνησε με γιατρό αν έχεις εμετό, κάψιμο στην ούρηση ή θολά ή δύσοσμα ούρα.

Ποιος γιατρός: Ουρολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη νεφρολιθίαση