Υπερπαραθυρεοειδισμός: συμπτώματα και έλεγχος

Τι είναι ο υπερπαραθυρεοειδισμός

Ο υπερπαραθυρεοειδισμός εμφανίζεται όταν οι παραθυρεοειδείς αδένες παράγουν υπερβολική παραθορμόνη, γνωστή και ως PTH. Οι μικροί αυτοί αδένες βρίσκονται στον λαιμό, πάνω ή κοντά στον θυρεοειδή, αλλά είναι διαφορετικοί από αυτόν. Η παραθορμόνη βοηθά στη ρύθμιση του ασβεστίου. Επιδρά στα οστά, στο έντερο και στους νεφρούς, ώστε το ασβέστιο στο αίμα να διατηρείται στη σωστή ισορροπία.

Στην πρωτοπαθή μορφή, το πρόβλημα ξεκινά στους ίδιους τους παραθυρεοειδείς αδένες. Η περίσσεια ορμόνης μπορεί να αυξήσει το ασβέστιο στο αίμα και να αποδυναμώσει τα οστά ή να προκαλέσει πέτρες στους νεφρούς. Στη δευτεροπαθή μορφή, η αυξημένη παραγωγή ορμόνης συνδέεται με άλλες διαταραχές, όπως χαμηλό ασβέστιο ή χαμηλή βιταμίνη D.

Μπορεί να μην έχεις συμπτώματα και η πάθηση να εντοπιστεί σε εξετάσεις για άλλο λόγο. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργείο, φάρμακα ή παρακολούθηση. Στην πρωτοπαθή μορφή, η αφαίρεση των υπερδραστήριων αδένων είναι ο μόνος βέβαιος τρόπος ίασης.

Μορφές και τύποι

• Πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμόςΤο πρόβλημα ξεκινά σε έναν ή περισσότερους παραθυρεοειδείς αδένες που παράγουν υπερβολική παραθορμόνη. Συχνή αιτία είναι ένα αδένωμα, δηλαδή μια καλοήθης ανάπτυξη.
• Δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμόςΗ αυξημένη παραγωγή παραθορμόνης συνδέεται με χαμηλό ασβέστιο ή βιταμίνη D ή με αυξημένα φωσφορικά στο αίμα. Μπορεί να υπάρχει υποκείμενη πάθηση.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός συχνά εντοπίζεται με εξετάσεις πριν προκύψουν σοβαρά προβλήματα. Η επέμβαση από έμπειρο χειρουργό σχεδόν πάντα τον θεραπεύει. Ορισμένες ήπιες περιπτώσεις μπορούν να παρακολουθούνται χωρίς άμεσο χειρουργείο, αλλά η επιδείνωση μπορεί να αλλάξει το θεραπευτικό πλάνο. Η δευτεροπαθής μορφή που οφείλεται σε πολύ χαμηλή βιταμίνη D μπορεί να υποχωρήσει όταν αποκατασταθούν τα επίπεδά της.

Συμπτώματα υπερπαραθυρεοειδισμού

Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν συμπτώματα ή έχουν μόνο ήπιες ενοχλήσεις. Όταν εμφανίζονται, μπορεί να μοιάζουν με συμπτώματα άλλων παθήσεων.

• Κόπωση Αίσθημα κούρασης.
• Κακός ύπνος
• Πόνοι στα οστά Μπορεί να πονάνε και οι αρθρώσεις.
• Μυϊκή αδυναμία Μπορεί να συνυπάρχουν μυϊκοί σπασμοί ή τρέμουλο.
• Ναυτία και έμετοι
• Απώλεια όρεξης
• Δυσκοιλιότητα
• Πόνος στην κοιλιά
• Έντονη δίψα Μπορεί να νιώθεις συνεχώς διψασμένος.
• Αυξημένη ούρηση Ουρείς περισσότερο από το συνηθισμένο.
• Πεσμένη διάθεση Μπορεί να εμφανιστεί κατάθλιψη.
• Δυσκολία συγκέντρωσης Μπορεί να υπάρχουν προβλήματα μνήμης ή, σε πιο σοβαρή πρωτοπαθή νόσο, σύγχυση.

Στην πρωτοπαθή μορφή, τα συμπτώματα είναι συχνά ήπια. Σε πιο σοβαρή νόσο μπορεί να εμφανιστούν απώλεια όρεξης, ναυτία, έμετοι, δυσκοιλιότητα, σύγχυση, αυξημένη δίψα και ούρηση.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες υπερπαραθυρεοειδισμού και παράγοντες κινδύνου

Η πάθηση οφείλεται σε υπερβολική παραγωγή παραθορμόνης. Στον πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό, συχνή αιτία είναι ένα αδένωμα, δηλαδή ένας μη καρκινικός όγκος σε παραθυρεοειδή αδένα. Άλλες αιτίες είναι περισσότερα αδενώματα ή υπερπλασία, δηλαδή διόγκωση των παραθυρεοειδών αδένων. Πολύ σπάνια ευθύνεται καρκίνος. Ο δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός μπορεί να σχετίζεται με χαμηλό ασβέστιο, χαμηλή βιταμίνη D ή αυξημένα φωσφορικά στο αίμα. Αυτές οι διαταραχές μπορεί να οφείλονται σε άλλη πάθηση, όπως νεφρική ανεπάρκεια.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Ηλικία 50 έως 60 ετών για την πρωτοπαθή μορφή.
• Γυναικείο φύλο για την πρωτοπαθή μορφή.
• Σπάνιες κληρονομικές παθήσεις που επηρεάζουν τους παραθυρεοειδείς, όπως η πολλαπλή ενδοκρινική νεοπλασία τύπου 1.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο έλεγχος περιλαμβάνει εξετάσεις αίματος και ούρων. Στην πρωτοπαθή μορφή, ο γιατρός αξιολογεί μαζί το ασβέστιο και την παραθορμόνη: η PTH μπορεί να είναι αυξημένη ή να μην έχει μειωθεί όσο θα αναμενόταν όταν το ασβέστιο είναι υψηλό. Μερικές φορές η PTH είναι αυξημένη πριν αυξηθεί το ασβέστιο. Η συλλογή ούρων 24ώρου βοηθά στη διερεύνηση της αιτίας και στη διάκριση από άλλες καταστάσεις. Πρόσθετες εξετάσεις ελέγχουν τα οστά, τους νεφρούς και τη βιταμίνη D. Πριν από χειρουργείο μπορεί να χρειαστεί απεικόνιση για τον εντοπισμό των υπερδραστήριων αδένων.

• Μέτρηση ασβεστίου αίματος.
• Μέτρηση παραθορμόνης (PTH).
• Συλλογή ούρων 24ώρου με μέτρηση ασβεστίου και κρεατινίνης.
• Εξέταση αίματος για βιταμίνη D.
• Μέτρηση οστικής πυκνότητας με DXA ή DEXA.
• Υπερηχογράφημα νεφρών για πέτρες.
• Ακτινογραφία κοιλίας ή αξονική τομογραφία για πέτρες στους νεφρούς.
• Υπερηχογράφημα, αξονική τομογραφία ή σπινθηρογράφημα με σεσταμίμπι για εντοπισμό των αδένων πριν από επέμβαση.

Θεραπεία υπερπαραθυρεοειδισμού

Αν διαγνωστείς με υπερπαραθυρεοειδισμό, η αντιμετώπιση καθορίζεται από ειδικό γιατρό ανάλογα με την αιτία, τα επίπεδα ασβεστίου και την κατάσταση των οστών και των νεφρών σου. Στον πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό, το χειρουργείο μπορεί να θεραπεύσει την πάθηση. Αν δεν επιλεγεί επέμβαση ή δεν είναι κατάλληλη για σένα, μπορεί να χρησιμοποιηθούν φάρμακα ή να οργανωθεί παρακολούθηση. Στη δευτεροπαθή μορφή που σχετίζεται με χαμηλό ασβέστιο ή βιταμίνη D, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει φάρμακα και συμπληρώματα με ιατρική καθοδήγηση.

• Χειρουργική επέμβασηΑφαιρούνται οι υπερδραστήριοι παραθυρεοειδείς αδένες. Στην πρωτοπαθή μορφή, η επέμβαση μπορεί να βελτιώσει την οστική πυκνότητα και να μειώσει την πιθανότητα σχηματισμού λίθων στους νεφρούς.
• Φαρμακευτική αντιμετώπισηΟ ειδικός μπορεί να χορηγήσει φάρμακα για τον έλεγχο του υψηλού ασβεστίου ή τη βελτίωση της οστικής πυκνότητας όταν δεν γίνει χειρουργείο.
• Διόρθωση ελλείψεωνΌταν η αιτία είναι χαμηλό ασβέστιο ή χαμηλή βιταμίνη D, μπορεί να χρειαστούν φάρμακα και συμπληρώματα.
• Τακτική παρακολούθησηΣε επιλεγμένες ήπιες περιπτώσεις πρωτοπαθούς νόσου μπορεί να μη χρειάζεται άμεσα χειρουργείο. Η παρακολούθηση περιλαμβάνει τακτικές επισκέψεις, ετήσιο έλεγχο ασβεστίου και νεφρικής λειτουργίας και μέτρηση οστικής πυκνότητας κάθε 1 έως 2 χρόνια.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Μην αλλάζεις τη συνηθισμένη διατροφή σου για να μειώσεις το ασβέστιο χωρίς οδηγία του ειδικού γιατρού σου.
• Αν έχει επιλεγεί παρακολούθηση, τήρησε τις προγραμματισμένες επισκέψεις και εξετάσεις.

Επιπλοκές υπερπαραθυρεοειδισμού

• Οστεοπόρωση: αποδυνάμωση των οστών με μεγαλύτερη πιθανότητα κατάγματος.
• Πέτρες στους νεφρούς.
• Υψηλή αρτηριακή πίεση.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό σου αν έχεις συμπτώματα που σε κάνουν να υποψιάζεσαι υπερπαραθυρεοειδισμό. Η έγκαιρη αντιμετώπιση μπορεί να αποτρέψει επιδείνωση και επιπλοκές.

Ποιος γιατρός: Ενδοκρινολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα