Σκολίωση: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η σκολίωση

Η σκολίωση αλλάζει το σχήμα της σπονδυλικής στήλης: αντί να φαίνεται ευθεία όταν την κοιτάζεις από πίσω, παρουσιάζει πλάγια καμπύλη, συχνά σαν S ή C. Μπορεί επίσης να υπάρχει συστροφή της. Η καμπύλη μπορεί να βρίσκεται σε διαφορετικά σημεία και να στρέφεται προς οποιαδήποτε πλευρά. Μπορεί να εμφανιστεί από τη βρεφική ηλικία μέχρι την ενήλικη ζωή, αλλά συχνότερα γίνεται αντιληπτή όσο τα παιδιά μεγαλώνουν γρήγορα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η αιτία δεν είναι γνωστή. Η ήπια σκολίωση συχνά δεν προκαλεί πόνο ή άλλα συμπτώματα και δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία, αλλά μπορεί να χρειάζεται παρακολούθηση. Η αντιμετώπιση μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση ή να περιορίσει την επιδείνωση της καμπύλης. Επιλέγεται ανάλογα με την ηλικία, το μέγεθος και τη θέση της καμπύλης και το αν συνεχίζεται η ανάπτυξη. Οι περισσότεροι άνθρωποι με σκολίωση μπορούν να ζουν φυσιολογικά και να συμμετέχουν στις περισσότερες δραστηριότητες, ακόμη και σε αθλήματα.

Μορφές και τύποι

• Ιδιοπαθής σκολίωσηΕίναι η συχνότερη μορφή. «Ιδιοπαθής» σημαίνει ότι η αιτία της δεν είναι γνωστή.
• Συγγενής σκολίωσηΥπάρχει από τη γέννηση και σχετίζεται με ατελή σχηματισμό των οστών της σπονδυλικής στήλης μέσα στη μήτρα.
• Νευρομυϊκή σκολίωσηΣχετίζεται με παθήσεις των νεύρων ή των μυών, όπως η εγκεφαλική παράλυση ή η μυϊκή δυστροφία.
• Εκφυλιστική σκολίωσηΟφείλεται στη φθορά της σπονδυλικής στήλης με την ηλικία και αφορά μεγαλύτερους ενήλικες.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Οι περισσότεροι άνθρωποι με σκολίωση ζουν φυσιολογικά και μπορούν να ασκούνται. Σε βρέφη και πολύ μικρά παιδιά η καμπύλη μπορεί να βελτιωθεί καθώς μεγαλώνουν. Μετά το τέλος της ανάπτυξης συχνά παραμένει σταθερή, αλλά αν χειροτερεύει χρειάζεται επανεκτίμηση. Η θεραπεία και η παρακολούθηση προσαρμόζονται στην πορεία της καμπύλης και στα συμπτώματα.

Συμπτώματα σκολίωσης

Η σκολίωση δεν είναι πάντα εύκολο να φανεί. Τα περισσότερα παιδιά και οι έφηβοι με ήπια καμπύλη δεν έχουν συμπτώματα ή πόνο.

• Ορατή καμπύλη Η σπονδυλική στήλη φαίνεται να καμπυλώνει προς το πλάι.
• Κλίση του κορμού Το σώμα γέρνει προς τη μία πλευρά.
• Άνισοι ώμοι Οι ώμοι δεν βρίσκονται στο ίδιο ύψος.
• Ωμοπλάτη που προεξέχει Η μία ωμοπλάτη φαίνεται πιο έντονα από την άλλη.
• Ασύμμετρα ισχία Το ένα ισχίο φαίνεται ψηλότερο ή προεξέχει περισσότερο.
• Πλευρά που προεξέχουν Η μία πλευρά του θώρακα μπορεί να φαίνεται ψηλότερη όταν σκύβεις μπροστά.
• Άνιση εφαρμογή ρούχων Τα ρούχα μπορεί να μην εφαρμόζουν καλά στο σώμα.
• Πόνος στην πλάτη Είναι συχνότερος στους ενήλικες και μπορεί να εμφανιστεί όταν η καμπύλη γίνεται πιο σοβαρή.
• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα Σε ενήλικες, η πίεση στα νεύρα μπορεί να προκαλέσει ενοχλήματα από τη μέση μέχρι τα πόδια.

Σε σοβαρή καμπύλη, σπάνια κάποια παιδιά μπορεί να εμφανίσουν δυσκολία στην αναπνοή.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες σκολίωσης και παράγοντες κινδύνου

Στις περισσότερες περιπτώσεις η αιτία είναι άγνωστη. Για την ιδιοπαθή σκολίωση εξετάζεται η πιθανή συμβολή συνδυασμού παραγόντων, όπως τα γονίδια, οι ορμόνες και αλλαγές στη δομή των κυττάρων. Δεν θεωρείται ότι συνδέεται με την κακή στάση του σώματος, την άσκηση ή τη διατροφή. Λιγότερο συχνά, η καμπύλη σχετίζεται με προβλήματα σχηματισμού της σπονδυλικής στήλης πριν από τη γέννηση, γενετικές ή νευρομυϊκές παθήσεις, τραυματισμό ή όγκο. Στους μεγαλύτερους ενήλικες μπορεί να οφείλεται στη φθορά της σπονδυλικής στήλης.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Οικογενειακό ιστορικό, ιδιαίτερα σε γονέα, αδελφό ή αδελφή.
• Παιδική και πρώιμη εφηβική ηλικία, όταν η ανάπτυξη είναι γρήγορη.
• Γυναικείο φύλο, για την ιδιοπαθή σκολίωση.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου εξετάζει το ιατρικό και οικογενειακό ιστορικό και ελέγχει τη στάση και τη συμμετρία του σώματος. Μπορεί να ζητήσει να σκύψεις μπροστά, ώστε να δει αν η μία πλευρά του θώρακα προεξέχει. Η ακτινογραφία δείχνει τη θέση και το μέγεθος της καμπύλης και βοηθά στον σχεδιασμό της αντιμετώπισης.

• Λήψη ιατρικού και οικογενειακού ιστορικού.
• Κλινική εξέταση της στάσης, των ώμων και του κορμού.
• Ακτινογραφία της σπονδυλικής στήλης.

Θεραπεία σκολίωσης

Η θεραπεία εξαρτάται από τη θέση και τη βαρύτητα της καμπύλης, τα συμπτώματα και το αν συνεχίζεται η ανάπτυξη. Πολλά παιδιά χρειάζονται μόνο παρακολούθηση. Όταν χρειάζεται παρέμβαση, στόχος είναι να περιοριστεί η επιδείνωση, να μειωθεί ο πόνος και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής. Στους ενήλικες η αντιμετώπιση στοχεύει κυρίως στην ανακούφιση του πόνου. Οι περισσότεροι δεν χρειάζονται χειρουργείο. Η επέμβαση εξετάζεται όταν η καμπύλη είναι σοβαρή ή χειροτερεύει σημαντικά, όταν άλλες θεραπείες δεν βοηθούν στον έντονο πόνο ή όταν πιέζονται νεύρα.

• ΠαρακολούθησηΠεριλαμβάνει τακτικές εξετάσεις και, όταν χρειάζεται, ακτινογραφίες για να φανεί αν η καμπύλη αλλάζει.
• Γύψινος κορσέςΜπορεί να χρησιμοποιηθεί σε βρέφη και μικρά παιδιά για να βοηθήσει τη σπονδυλική στήλη καθώς αναπτύσσεται.
• ΚηδεμόναςΕίναι ένας ειδικός κορσές που μπορεί να βοηθήσει να μην αυξηθεί η καμπύλη όσο το παιδί μεγαλώνει, χωρίς να διορθώνει την ήδη υπάρχουσα καμπύλη. Στους ενήλικες χρησιμοποιείται λιγότερο συχνά, κυρίως για στήριξη και ανακούφιση του πόνου.
• ΠαυσίποναΟ γιατρός μπορεί να συστήσει φάρμακα για τον πόνο, όπως μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, στα οποία ανήκει η ιβουπροφαίνη. Δεν είναι κατάλληλα για όλους, γι’ αυτό συζήτησε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου.
• Άσκηση και φυσικοθεραπείαΜπορούν να ενισχύσουν τους μυς και να βοηθήσουν στον πόνο. Δεν είναι ξεκάθαρο ότι οι ειδικές ασκήσεις διορθώνουν την καμπύλη.
• Ενέσεις στη σπονδυλική στήληΕνέσεις κορτικοστεροειδών και τοπικού αναισθητικού μπορεί να βοηθήσουν όταν ερεθίζονται ή πιέζονται νεύρα. Η ανακούφιση συνήθως δεν αποτελεί μακροχρόνια λύση.
• Χειρουργική αντιμετώπισηΜπορεί να περιλαμβάνει ράβδους που προσαρμόζονται στην ανάπτυξη ή σπονδυλοδεσία, δηλαδή ένωση σπονδύλων για σταθεροποίηση και ευθυγράμμιση. Σε ενήλικες μπορεί να γίνει επέμβαση για αποσυμπίεση των νεύρων.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Διατήρησε τη σωματική δραστηριότητα, εκτός αν ο γιατρός σου συστήσει συγκεκριμένους περιορισμούς.
• Πριν αρχίσεις νέο πρόγραμμα άσκησης, συζήτησε με τον γιατρό ή τον φυσικοθεραπευτή σου αν είναι ασφαλές.
• Αν σου έχει δοθεί κηδεμόνας, φόρεσέ τον σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.
• Αν το παιδί σου δυσκολεύεται να δεχτεί τον κηδεμόνα, συζήτησε με τον γιατρό άλλες επιλογές.
• Μια ομάδα υποστήριξης μπορεί να βοηθήσει εσένα ή το παιδί σου να αντιμετωπίσετε τις συναισθηματικές δυσκολίες.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η ιδιοπαθής σκολίωση δεν μπορεί να προληφθεί. Δεν θεωρείται ότι προκαλείται από κακή στάση σώματος, άσκηση ή διατροφή.

Επιπλοκές σκολίωσης

• Ερεθισμός ή πίεση νεύρων, με πόνο, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα.
• Σπάνια, δυσκολία στην αναπνοή σε παιδιά με σοβαρή καμπύλη.
• Σε πολύ μικρά παιδιά με καμπύλη που δεν διορθώνεται, μικρός κίνδυνος να περιοριστεί ο χώρος ανάπτυξης των οργάνων.
• Δυσκολίες με την εικόνα του σώματος και την αυτοεκτίμηση, ιδιαίτερα σε παιδιά και εφήβους.
• Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία, λοίμωξη, θρόμβωση, προβλήματα με τα υλικά ή την πώρωση και, σπάνια, βλάβη νεύρων.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν πιστεύεις ότι εσύ ή το παιδί σου μπορεί να έχετε σκολίωση.
• Αν μια ήδη γνωστή σκολίωση φαίνεται να χειροτερεύει.
• Αν ο πόνος δεν ανακουφίζεται με την αντιμετώπιση που ακολουθείς.

Ποιος γιατρός: Ορθοπαιδικός. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη σκολίωση