Τικ και σύνδρομο Tourette: συμπτώματα

Τι είναι το σύνδρομο Tourette

Το σύνδρομο Tourette είναι μια πάθηση του νευρικού συστήματος. Προκαλεί τικ: ξαφνικές κινήσεις ή ήχους που επαναλαμβάνονται, χωρίς να επιλέγεις να τους κάνεις. Μπορεί, για παράδειγμα, να ανοιγοκλείνεις τα μάτια, να ανασηκώνεις τους ώμους ή να καθαρίζεις τον λαιμό σου. Μερικές φορές μπορείς να συγκρατήσεις ένα τικ για λίγο, αλλά αυτό είναι δύσκολο και τελικά η ανάγκη να το κάνεις επιστρέφει. Τα τικ δεν σημαίνουν πάντα ότι υπάρχει σύνδρομο Tourette, καθώς πολλά παιδιά εμφανίζουν τικ κάποια στιγμή.

Δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει οριστικά το σύνδρομο, αλλά υπάρχουν τρόποι να περιοριστούν τα τικ όταν δημιουργούν προβλήματα. Η μορφή και η συχνότητά τους μπορεί να αλλάζουν με τον χρόνο. Μπορεί να υποχωρούν και αργότερα να επανέρχονται. Στις περισσότερες περιπτώσεις μειώνονται στην εφηβεία και στην αρχή της ενήλικης ζωής, ενώ σε ορισμένους εξαφανίζονται. Σε άλλους παραμένουν και στην ενήλικη ζωή. Αν δεν δυσκολεύουν την καθημερινότητά σου, μπορεί να μη χρειάζεται θεραπεία.

Μορφές και τύποι

• Κινητικά τικΕίναι κινήσεις του σώματος, όπως το ανοιγοκλείσιμο των ματιών, το ανασήκωμα των ώμων ή ένα απότομο τίναγμα του χεριού.
• Φωνητικά τικΕίναι ήχοι, όπως το μουρμούρισμα, το καθάρισμα του λαιμού ή η εκφώνηση μιας λέξης ή φράσης.
• Απλά τικΠεριλαμβάνουν λίγα μόνο μέρη του σώματος, όπως το σφίξιμο των ματιών ή το ρούφηγμα της μύτης.
• Σύνθετα τικΣυνήθως περιλαμβάνουν διαφορετικά μέρη του σώματος και μπορεί να ακολουθούν συγκεκριμένο μοτίβο, όπως κίνηση του κεφαλιού μαζί με τίναγμα του χεριού και άλμα.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Το σύνδρομο Tourette είναι χρόνια πάθηση, ακόμη κι αν τα τικ υποχωρούν και επανέρχονται. Δεν υπάρχει οριστική ίαση, αλλά η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη διαχείρισή τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα τικ μειώνονται στην εφηβεία και στην αρχή της ενήλικης ζωής, ενώ μερικές φορές εξαφανίζονται. Σε πολλούς παραμένουν στην ενήλικη ζωή και σε ορισμένους μπορεί να επιδεινωθούν.

Συμπτώματα συνδρόμου Tourette

Το βασικό σύμπτωμα είναι τα τικ, δηλαδή κινήσεις ή ήχοι που δεν κάνεις σκόπιμα και δύσκολα ελέγχεις. Δεν εμφανίζουν όλοι τα ίδια τικ.

• Ανοιγοκλείσιμο ματιών Μπορεί επίσης να στρέφεις επανειλημμένα τα μάτια.
• Ανασήκωμα ώμων Επαναλαμβανόμενη κίνηση των ώμων.
• Απότομα τινάγματα Ξαφνικές κινήσεις ή συσπάσεις, όπως τίναγμα ενός χεριού.
• Σφίξιμο κοιλιάς Επαναλαμβανόμενο σφίξιμο των κοιλιακών μυών.
• Άλματα Μπορεί να αποτελούν μέρος των κινητικών τικ.
• Καθάρισμα λαιμού Συχνό καθάρισμα του λαιμού ή ρούφηγμα της μύτης.
• Σφυρίγματα ή μουρμούρισμα Μπορεί επίσης να εμφανίζονται ήχοι που θυμίζουν ζώα.
• Επανάληψη λέξεων Επανάληψη ενός ήχου, μιας λέξης ή μιας φράσης.
• Ακούσιες βρισιές Είναι σπάνιες και δεν είναι απαραίτητες για τη διάγνωση.

Τα συμπτώματα αρχίζουν συνήθως στην παιδική ηλικία. Τα πρώτα είναι συχνά κινητικά τικ στο κεφάλι και στον λαιμό. Η μορφή και η συχνότητά τους αλλάζουν με τον χρόνο. Το στρες, ο ενθουσιασμός ή η κούραση μπορεί να τα πυροδοτούν ή να τα εντείνουν.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες συνδρόμου Tourette και παράγοντες κινδύνου

Η ακριβής αιτία του συνδρόμου Tourette δεν είναι γνωστή. Η έρευνα δείχνει ότι έχει κληρονομική γενετική βάση, δηλαδή μπορεί να μεταβιβάζεται από γονέα σε παιδί μέσω των γονιδίων. Μελετώνται επίσης περιβαλλοντικοί παράγοντες. Ορισμένες μελέτες έχουν βρει πιθανές συσχετίσεις με το κάπνισμα στην εγκυμοσύνη, επιπλοκές της εγκυμοσύνης, χαμηλό βάρος γέννησης και λοιμώξεις. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διευκρινιστούν αυτές οι σχέσεις.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Κληρονομική γενετική προδιάθεση.
• Είναι συχνότερο στα αγόρια από ό,τι στα κορίτσια.
• Κάπνισμα στην εγκυμοσύνη: πιθανή συσχέτιση που χρειάζεται περισσότερη έρευνα.
• Επιπλοκές της εγκυμοσύνης: πιθανή συσχέτιση που χρειάζεται περισσότερη έρευνα.
• Χαμηλό βάρος γέννησης: πιθανή συσχέτιση που χρειάζεται περισσότερη έρευνα.
• Λοιμώξεις: πιθανή συσχέτιση που χρειάζεται περισσότερη έρευνα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Δεν υπάρχει μία εξέταση που να επιβεβαιώνει από μόνη της το σύνδρομο Tourette. Ο γιατρός αξιολογεί τα συμπτώματα, πότε άρχισαν, πόσο συχνά συμβαίνουν, το οικογενειακό ιστορικό και τυχόν άλλες δυσκολίες. Για τη διάγνωση εξετάζεται αν υπάρχουν τουλάχιστον 2 κινητικά τικ και τουλάχιστον 1 φωνητικό τικ, αν τα συμπτώματα διαρκούν τουλάχιστον 1 χρόνο και αν άρχισαν πριν από την ηλικία των 18 ετών. Ελέγχεται επίσης αν εξηγούνται από φάρμακα, άλλες ουσίες ή άλλη πάθηση. Μπορεί να χρειαστεί αξιολόγηση από νευρολόγο ή παιδίατρο. Εξετάσεις μπορεί να ζητηθούν για να διερευνηθούν άλλες αιτίες των συμπτωμάτων, όχι ως μοναδικός τρόπος επιβεβαίωσης του συνδρόμου.

• Κλινική αξιολόγηση των τικ και του ιστορικού.
• Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, που καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου.
• Μαγνητική τομογραφία.
• Εξέταση αίματος, αν κριθεί απαραίτητη.

Θεραπεία συνδρόμου Tourette

Η θεραπεία στοχεύει στη διαχείριση των τικ, όχι στην οριστική ίαση. Συνήθως χρειάζεται όταν τα τικ προκαλούν πόνο ή τραυματισμό, δυσκολεύουν το σχολείο, την εργασία ή την κοινωνική ζωή, ή προκαλούν στρες. Ο γιατρός μπορεί να προτείνει συμπεριφορική θεραπεία και, αν αυτή δεν βοηθήσει, φαρμακευτική αγωγή. Η επιλογή της αγωγής επηρεάζεται και από το αν συνυπάρχουν άλλες παθήσεις. Τα φάρμακα μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες, τις οποίες ο γιατρός πρέπει να συζητήσει μαζί σου.

• Συμπεριφορική θεραπείαΣε βοηθά να μάθεις διαφορετικούς τρόπους διαχείρισης των τικ.
• Φαρμακευτική αγωγήΜπορεί να προταθεί αν η συμπεριφορική θεραπεία δεν έχει βοηθήσει. Ο γιατρός επιλέγει την αγωγή λαμβάνοντας υπόψη και τυχόν συνυπάρχουσες παθήσεις.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Δοκίμασε ήρεμες δραστηριότητες που απαιτούν συγκέντρωση, καθώς μπορεί να μειώνουν τα τικ.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου απορίες για τα τικ αλλά και συμπτώματα πέρα από αυτά.
• Αν είσαι γονέας παιδιού με το σύνδρομο, η συζήτηση με άλλους γονείς που έχουν παρόμοια εμπειρία μπορεί να βοηθήσει.
• Αν είσαι ενήλικας με το σύνδρομο, μπορεί να βοηθήσει η επικοινωνία με άλλους ενήλικες με Tourette.

Επιπλοκές συνδρόμου Tourette

• Πόνος ή τραυματισμός από τα τικ.
• Δυσκολίες στο σχολείο, στην εργασία ή στην κοινωνική ζωή.
• Στρες που σχετίζεται με τα τικ.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν πιστεύεις ότι εσύ ή το παιδί σου μπορεί να έχετε σύνδρομο Tourette.
• Αν το παιδί σου εμφανίζει ξαφνικές, επαναλαμβανόμενες κινήσεις ή ήχους, ιδιαίτερα αν εμφανίστηκαν απότομα ή επιδεινώθηκαν ξαφνικά.
• Αν τα τικ προκαλούν πόνο, τραυματισμό, στρες ή δυσκολεύουν το σχολείο, την εργασία ή την κοινωνική ζωή.
• Αν υπάρχουν και άλλες δυσκολίες, όπως προβλήματα προσοχής, άγχος, καταναγκασμοί ή μαθησιακές δυσκολίες.

Ποιος γιατρός: Παιδονευρολόγος, Παιδοψυχίατρος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για το σύνδρομο Tourette