Υπερθυρεοειδισμός: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι ο υπερθυρεοειδισμός

Ο θυρεοειδής είναι ένας μικρός αδένας με σχήμα πεταλούδας, στο μπροστινό μέρος του λαιμού. Παράγει ορμόνες που ρυθμίζουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα χρησιμοποιεί την ενέργεια. Οι ορμόνες αυτές επηρεάζουν σχεδόν κάθε όργανο, καθώς και τους παλμούς της καρδιάς, τη θερμοκρασία, την πέψη, το βάρος και τη διάθεση. Στον υπερθυρεοειδισμό υπάρχουν περισσότερες θυρεοειδικές ορμόνες από όσες χρειάζεται το σώμα και πολλές λειτουργίες του επιταχύνονται.

Μπορεί να παρατηρήσεις ταχυκαρδία, απώλεια βάρους, τρέμουλο ή δυσκολία να ανεχτείς τη ζέστη. Αυτά τα συμπτώματα δεν αρκούν για διάγνωση, επειδή εμφανίζονται και σε άλλες παθήσεις. Ο υπερθυρεοειδισμός συνήθως αντιμετωπίζεται με φάρμακα, ραδιενεργό ιώδιο ή χειρουργείο. Η επιλογή εξαρτάται από την αιτία, τη βαρύτητα και τη γενικότερη υγεία σου. Χωρίς κατάλληλο έλεγχο μπορεί να επηρεάσει την καρδιά, τα οστά και τη γονιμότητα. Μετά από ορισμένες θεραπείες μπορεί να εμφανιστεί υποθυρεοειδισμός, δηλαδή ανεπαρκής παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο υπερθυρεοειδισμός συνήθως αντιμετωπίζεται, αλλά η πορεία εξαρτάται από την αιτία και τη θεραπεία. Τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα μπορεί να επιτρέψουν ύφεση στη νόσο Graves, χωρίς να εξασφαλίζουν μόνιμη ίαση, και τα συμπτώματα μπορεί να επανέλθουν. Το ραδιενεργό ιώδιο μπορεί να θεραπεύσει τον υπερθυρεοειδισμό, αλλά συχνά οδηγεί σε υποθυρεοειδισμό. Μετά την ολική αφαίρεση του θυρεοειδούς χρειάζεται ισόβια υποκατάσταση ορμονών. Σε ορισμένες θυρεοειδίτιδες, μια περίοδος υπερλειτουργίας μπορεί να ακολουθηθεί από υπολειτουργία.

Συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και δεν εμφανίζονται απαραίτητα όλα. Μπορεί να είναι ήπια ή να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητά σου.

• Γρήγοροι ή ακανόνιστοι παλμοί Μπορεί να αισθάνεσαι την καρδιά σου να χτυπά ασυνήθιστα γρήγορα ή ακανόνιστα.
• Απώλεια βάρους Μπορεί να χάνεις βάρος ακόμη κι αν έχεις αυξημένη όρεξη.
• Νευρικότητα και ευερεθιστότητα Μπορεί να συνυπάρχουν άγχος, υπερκινητικότητα και μεταπτώσεις της διάθεσης.
• Δυσκολία στον ύπνο
• Επίμονη κόπωση Αίσθημα κούρασης που επιμένει.
• Μυϊκή αδυναμία
• Τρέμουλο Συχνά γίνεται αισθητό στα χέρια.
• Δυσανεξία στη ζέστη Μπορεί να συνοδεύεται από ζεστό δέρμα και έντονη εφίδρωση.
• Συχνές κενώσεις Μπορεί να εμφανιστεί και διάρροια.
• Πρήξιμο στον λαιμό Οφείλεται στη διόγκωση του θυρεοειδούς, που ονομάζεται βρογχοκήλη, και μερικές φορές δυσκολεύει την κατάποση ή την αναπνοή.
• Ενοχλήσεις στα μάτια Κοκκίνισμα, ξηρότητα ή προβλήματα στην όραση.
• Αλλαγές δέρματος και μαλλιών Μπορεί να εμφανιστούν φαγούρα, κνίδωση (υπερυψωμένο εξάνθημα με φαγούρα) ή αραίωση των μαλλιών.

Τα συμπτώματα μπορεί να αρχίσουν σταδιακά ή ξαφνικά. Σε ενήλικες άνω των 60 ετών μπορεί να επικρατούν η μειωμένη όρεξη και η απομάκρυνση από άλλους ανθρώπους, με αποτέλεσμα η εικόνα να συγχέεται με κατάθλιψη ή άνοια.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες υπερθυρεοειδισμού και παράγοντες κινδύνου

Η συχνότερη αιτία είναι η νόσος Graves, μια αυτοάνοση πάθηση: το ανοσοποιητικό παράγει αντισώματα που διεγείρουν τον θυρεοειδή να παράγει υπερβολικές ορμόνες. Άλλη αιτία είναι οι υπερλειτουργικοί όζοι, δηλαδή ογκίδια στον θυρεοειδή που συνήθως δεν είναι καρκινικά. Η θυρεοειδίτιδα (φλεγμονή του θυρεοειδούς) μπορεί επίσης να προκαλέσει διαρροή αποθηκευμένων ορμονών στο αίμα. Η υπερβολική πρόσληψη ιωδίου ή θυρεοειδικών ορμονών από φάρμακα μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα των ορμονών. Ιώδιο περιέχεται σε ορισμένα φάρμακα, όπως η αμιοδαρόνη, και σε φύκια ή συμπληρώματα με φύκια. Σπανιότερα, αιτία είναι ένας καλοήθης όγκος της υπόφυσης, ενός αδένα στη βάση του εγκεφάλου. Μην αλλάξεις μόνος σου φάρμακα· συζήτησε με τον γιατρό σου αν μπορεί να σχετίζονται με το πρόβλημα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Γυναικείο φύλο.
• Οικογενειακό ιστορικό παθήσεων του θυρεοειδούς.
• Εγκυμοσύνη μέσα στους τελευταίους 6 μήνες.
• Προηγούμενο πρόβλημα ή χειρουργική επέμβαση στον θυρεοειδή.
• Κακοήθης αναιμία, μια πάθηση που συνδέεται με έλλειψη βιταμίνης Β12.
• Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 ή τύπου 2.
• Πρωτοπαθής επινεφριδιακή ανεπάρκεια, μια ορμονική διαταραχή.
• Υπερβολική πρόσληψη ιωδίου από τροφές, φάρμακα ή συμπληρώματα.
• Χρήση προϊόντων νικοτίνης.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα συζητήσει τα συμπτώματα και το ιστορικό σου και θα σε εξετάσει. Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στα συμπτώματα. Οι εξετάσεις αίματος ελέγχουν τη λειτουργία του θυρεοειδούς: χαμηλή TSH μαζί με αυξημένη Τ3 ή/και Τ4 συνήθως υποδηλώνει υπερθυρεοειδισμό, αλλά τα αποτελέσματα αξιολογούνται με βάση την ηλικία και τη μέθοδο του εργαστηρίου. Μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις για την αιτία.

• TSH (θυρεοτρόπος ορμόνη).
• Τ3 και Τ4, που μπορεί να μετρώνται ως ελεύθερες ορμόνες FT3 και FT4.
• Αντισώματα κατά του θυρεοειδούς.
• Ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ), για έλεγχο φλεγμονής.
• Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς.
• Σπινθηρογράφημα θυρεοειδούς.
• Δοκιμασία πρόσληψης ραδιενεργού ιωδίου.

Θεραπεία υπερθυρεοειδισμού

Η θεραπεία σχεδιάζεται συνήθως από ενδοκρινολόγο, δηλαδή γιατρό που ειδικεύεται στις ορμονικές παθήσεις. Στόχος είναι να επανέλθουν οι ορμόνες σε φυσιολογικά επίπεδα, να μειωθούν τα συμπτώματα και να προληφθούν μακροχρόνια προβλήματα. Δεν υπάρχει μία επιλογή κατάλληλη για όλους. Η αιτία, η βαρύτητα, η ηλικία, η εγκυμοσύνη και τυχόν καρδιοπάθεια επηρεάζουν την επιλογή. Τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα δεν χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση υπερθυρεοειδισμού που οφείλεται σε θυρεοειδίτιδα. Το ραδιενεργό ιώδιο δεν είναι κατάλληλο στην εγκυμοσύνη ή στον θηλασμό, ούτε όταν υπάρχουν σοβαρά οφθαλμικά προβλήματα από την πάθηση.

• Αντιθυρεοειδικά φάρμακαΗ καρβιμαζόλη, η μεθιμαζόλη και η προπυλοθειουρακίλη μειώνουν την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών. Μπορούν να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως εξάνθημα, μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων και, σπάνια, σοβαρή ηπατική βλάβη.
• Β-αναστολείςΜειώνουν συμπτώματα όπως το τρέμουλο, τους γρήγορους παλμούς και τη νευρικότητα, μέχρι να δράσουν άλλες θεραπείες. Δεν σταματούν την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών.
• Ραδιενεργό ιώδιοΚαταστρέφει σταδιακά κύτταρα του θυρεοειδούς που παράγουν ορμόνες. Είναι αποτελεσματική θεραπεία, αλλά συχνά ακολουθεί υποθυρεοειδισμός που χρειάζεται θεραπεία υποκατάστασης.
• Χειρουργική επέμβασηΑφαιρείται μέρος ή ολόκληρος ο θυρεοειδής, για παράδειγμα όταν υπάρχει μεγάλη βρογχοκήλη ή άλλες θεραπείες δεν είναι κατάλληλες. Μετά την ολική αφαίρεση χρειάζεται ισόβια υποκατάσταση θυρεοειδικών ορμονών, όπως με λεβοθυροξίνη.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Κατάγραψε τα συμπτώματά σου για να τα συζητήσεις με τον γιατρό σου.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου ποιες τροφές με πολύ ιώδιο, όπως τα φύκια, χρειάζεται να περιορίσεις ή να αποφύγεις.
• Ενημέρωσε τον γιατρό σου για συμπληρώματα ιωδίου, πολυβιταμίνες και σιρόπια για τον βήχα που χρησιμοποιείς.
• Αν παίρνεις καρβιμαζόλη, χρησιμοποίησε αποτελεσματική αντισύλληψη και ενημέρωσε αμέσως τον γιατρό σου αν μείνεις έγκυος.
• Μετά από θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο, ακολούθησε τις ειδικές προφυλάξεις που θα σου δοθούν για την επαφή με παιδιά και εγκύους και για τον προγραμματισμό εγκυμοσύνης.

Επιπλοκές υπερθυρεοειδισμού

• Κολπική μαρμαρυγή, δηλαδή ακανόνιστος και συχνά γρήγορος καρδιακός ρυθμός.
• Θρόμβοι αίματος και εγκεφαλικό επεισόδιο που μπορεί να συνδέονται με τις διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.
• Καρδιακή ανεπάρκεια, όταν η καρδιά δεν αντλεί αποτελεσματικά το αίμα.
• Οστεοπόρωση, δηλαδή εξασθένηση των οστών που τα κάνει πιο ευάλωτα σε κατάγματα.
• Μυϊκά προβλήματα.
• Οφθαλμοπάθεια Graves, με ξηρότητα, διπλωπία ή προπέτεια των ματιών και, σε σοβαρές περιπτώσεις, απώλεια όρασης.
• Διαταραχές περιόδου και γονιμότητας.
• Επιπλοκές εγκυμοσύνης, όπως προεκλαμψία, αποβολή, πρόωρος τοκετός και χαμηλό βάρος γέννησης.
• Θυρεοτοξική κρίση, μια ξαφνική και απειλητική για τη ζωή επιδείνωση.
• Υποθυρεοειδισμός μετά από θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο ή χειρουργείο.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Κλείσε ραντεβού αν έχεις συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με υπερθυρεοειδισμό.
• Αν παίρνεις αντιθυρεοειδικά φάρμακα και εμφανίσεις πυρετό, ρίγος, επίμονο πονόλαιμο ή επίμονο βήχα, επικοινώνησε αμέσως με τον γιατρό σου, επειδή μπορεί να έχει μειωθεί ο αριθμός των λευκών αιμοσφαιρίων.
• Κατά τη λήψη αντιθυρεοειδικών φαρμάκων, ζήτησε άμεσα ιατρική αξιολόγηση για κιτρίνισμα δέρματος ή ματιών, κοιλιακό πόνο, απώλεια όρεξης, κόπωση ή αδυναμία, εξάνθημα, φαγούρα ή εύκολες μελανιές.
• Ενημέρωσε αμέσως τον γιατρό σου αν σχεδιάζεις εγκυμοσύνη ή μείνεις έγκυος ενώ παίρνεις καρβιμαζόλη ή έχεις κάνει θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο μέσα στους τελευταίους 6 μήνες.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου αν εμφανίσεις προβλήματα στα μάτια, καθώς μπορεί να χρειαστεί εξέταση από οφθαλμίατρο.

Ποιος γιατρός: Ενδοκρινολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα