Το άγχος προκαλεί ψυχικές και σωματικές αντιδράσεις σε στρεσογόνες καταστάσεις, μεταξύ των οποίων και ταχυπαλμίες. Όταν κάποιος νιώθει άγχος, ενεργοποιείται η αντίδραση «μάχης ή φυγής», με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο καρδιακός ρυθμός.
Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης άγχους, το άτομο μπορεί να αισθάνεται ότι η καρδιά του χτυπά γρήγορα ή δυνατά. Σύμφωνα με την Εθνική Συμμαχία για την Ψυχική Ασθένεια (NAMI), αυτό είναι ένα από τα κύρια συμπτώματα της διαταραχής πανικού, ενός τύπου αγχώδους διαταραχής.
Πώς συνδέονται το άγχος και οι ταχυπαλμίες
Το Γραφείο για την Υγεία των Γυναικών (OWH) εξηγεί ότι το άγχος αποτελεί φυσιολογική αντίδραση στο στρες. Είναι ένας μηχανισμός αντιμετώπισης που βοηθά το σώμα να παραμένει σε εγρήγορση σε δύσκολες συνθήκες.
Στις αγχώδεις διαταραχές, το σώμα αντιδρά υπερβολικά στο στρες. Έτσι, κάποιος μπορεί να αισθάνεται διαρκή ανησυχία ή φόβο ή να βιώνει ξαφνικές κρίσεις άγχους χωρίς προειδοποίηση.
Το άγχος ενεργοποιεί το αυτόνομο νευρικό σύστημα (ΑΝΣ), το οποίο λειτουργεί χωρίς τη θέλησή μας και ρυθμίζει λειτουργίες όπως ο καρδιακός ρυθμός, η αναπνοή και η πέψη.
Το ΑΝΣ αποτελείται από το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα. Το συμπαθητικό είναι υπεύθυνο για την αντίδραση «μάχης ή φυγής» και ελέγχει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα αντιδρά σε καταστάσεις που αντιλαμβάνεται ως στρεσογόνες ή επικίνδυνες.
Όταν ενεργοποιείται το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, λειτουργίες όπως η πέψη σταματούν προσωρινά και αυξάνονται ο καρδιακός ρυθμός και η αρτηριακή πίεση.
Το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, γνωστό και ως σύστημα «ανάπαυσης και πέψης», διατηρεί λειτουργίες όπως η πέψη όταν το άτομο ξεκουράζεται. Μετά την αντίδραση «μάχης ή φυγής», συμβάλλει επίσης στη μείωση του καρδιακού ρυθμού και της αρτηριακής πίεσης.
Το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό σύστημα συνεργάζονται για να διατηρούν την ομοιόσταση, δηλαδή την ισορροπία του οργανισμού.
Οι αντιδράσεις διαφέρουν από άτομο σε άτομο
Τα ερεθίσματα και οι αντιδράσεις στις αγχώδεις διαταραχές εξαρτώνται από τις εμπειρίες του κάθε ατόμου και από τον τύπο της διαταραχής.
Σύμφωνα με τη NAMI, οι αγχώδεις διαταραχές περιλαμβάνουν:
- τη γενικευμένη αγχώδη διαταραχή
- τη διαταραχή πανικού
- την κοινωνική αγχώδη διαταραχή
- τις φοβίες
- τη διαταραχή άγχους αποχωρισμού
- την αγοραφοβία
Για παράδειγμα, η κοινωνική αγχώδης διαταραχή προκαλεί περισσότερο ψυχολογικά συμπτώματα, όπως έντονη ανησυχία και παράλογες σκέψεις. Αντίθετα, η διαταραχή πανικού συνδέεται συχνότερα με σωματικά συμπτώματα, όπως οι ταχυπαλμίες.
Άλλα συμπτώματα του άγχους
Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι αγχωδών διαταραχών και τα συμπτώματα εξαρτώνται από το άτομο και το είδος του άγχους. Ωστόσο, όλες οι μορφές άγχους παρουσιάζουν ορισμένα βασικά συμπτώματα.
Τα συναισθηματικά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- ανησυχία για το τι μπορεί να συμβεί
- ένταση
- ευερεθιστότητα
- φόβο ή έντονη ανησυχία
Τα σωματικά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- πονοκέφαλο
- κόπωση
- εφίδρωση
- διαταραχές στη λειτουργία του στομάχου
- ταχυπαλμίες
Πώς γίνεται η διάγνωση
Οι ταχυπαλμίες μπορεί να οφείλονται στο άγχος και να μην αποτελούν σοβαρό λόγο ανησυχίας, εφόσον το άτομο γνωρίζει τι τις πυροδοτεί και υποχωρούν όταν μειώνεται το άγχος.
Άρθρο στο περιοδικό American Family Physician αναφέρει ότι οι ταχυπαλμίες λόγω άγχους είναι συχνότερες σε άτομα που βιώνουν καθημερινά έντονο εκνευρισμό και σε όσους είναι ευαίσθητοι στις σωματικές τους αισθήσεις.
Οι γιατροί ταξινομούν τις πιθανές αιτίες των ταχυπαλμιών σε πέντε κατηγορίες:
- καρδιακές αρρυθμίες, όπως η βραδυκαρδία
- ψυχιατρικές αιτίες, που σχετίζονται με αγχώδεις διαταραχές και κρίσεις πανικού
- φάρμακα και ουσίες
- μη αρρυθμικές καρδιακές αιτίες, όπως η βαλβιδοπάθεια
- εξωκαρδιακές αιτίες, δηλαδή αιτίες που δεν προέρχονται από την καρδιά
Για να διερευνήσει αν οι ταχυπαλμίες σχετίζονται με το άγχος, ο γιατρός μπορεί αρχικά να χρησιμοποιήσει ένα ερωτηματολόγιο διαλογής. Αυτό βοηθά να εντοπιστούν τα άτομα που είναι πιθανό να εμφανίζουν ταχυπαλμίες λόγω άγχους. Αν η βαθμολογία ξεπερνά ένα συγκεκριμένο όριο, ο γιατρός μπορεί να προτείνει παρακολούθηση.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί Holter ή διατρανσφωνικός καταγραφέας συμβάντων. Το Holter ενδέχεται να προταθεί όταν οι ταχυπαλμίες εμφανίζονται καθημερινά. Πρόκειται για συσκευή ηλεκτροκαρδιογραφήματος που καταγράφει συνεχώς τον καρδιακό παλμό για 24–48 ώρες. Το άτομο τη φορά σε όλη τη διάρκεια της εξέτασης και σημειώνει τυχόν συμπτώματα.
Ο διατρανσφωνικός καταγραφέας συμβάντων είναι μικρότερος από το Holter και δεν λειτουργεί συνεχώς σε όλη τη διάρκεια της παρακολούθησης. Το άτομο τον φορά, αλλά τον ενεργοποιεί χειροκίνητα.
Σε ορισμένους τύπους καταγραφέων, το άτομο πρέπει να τοποθετήσει τη συσκευή στο στήθος μόνο όταν πιστεύει ότι έχει ταχυπαλμία.
Πριν αποδώσει ο γιατρός τις ταχυπαλμίες στο άγχος, οι εξετάσεις πρέπει να αποκλείσουν άλλες πιθανές αιτίες.
Αντιμετώπιση των ταχυπαλμιών που σχετίζονται με το άγχος
Αν ο γιατρός επιβεβαιώσει ότι οι ταχυπαλμίες οφείλονται σε αγχώδη διαταραχή, μπορεί να παραπέμψει το άτομο σε θεραπευτή. Το σχέδιο αντιμετώπισης διαμορφώνεται λαμβάνοντας υπόψη τις προσωπικές προτιμήσεις του.
Σύμφωνα με το OWH, οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν:
- ψυχοθεραπεία
- φαρμακευτική αγωγή
- συμπληρωματικές προσεγγίσεις
Το θεραπευτικό πλάνο μπορεί να συνδυάζει διαφορετικές στρατηγικές για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του άγχους, συμπεριλαμβανομένων των ταχυπαλμιών.
Ψυχοθεραπεία
Σύμφωνα με τη NAMI, ο θεραπευτής βοηθά το άτομο να εντοπίσει τις αιτίες των κρίσεων άγχους και να βρει τρόπους να τις αντιμετωπίσει.
Η θεραπεία έκθεσης και πρόληψης της αντίδρασης είναι μια συγκεκριμένη μορφή ψυχοθεραπείας, η οποία στοχεύει στη μείωση των κρίσεων με την ανάπτυξη θετικής αντίδρασης στα ερεθίσματα. Το άτομο εκτίθεται σταδιακά σε όσα φοβάται, ώστε να αναπτύξει τρόπους αντιμετώπισης.
Ο θεραπευτής μπορεί επίσης να προτείνει τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT). Αυτή εστιάζει στα μοτίβα σκέψης, όπως στις μη βοηθητικές σκέψεις που ενισχύουν το άγχος.
Φαρμακευτική αγωγή
Τα φάρμακα μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των αγχωδών διαταραχών και ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει την κατάλληλη επιλογή.
Ορισμένα φάρμακα προορίζονται ειδικά για το άγχος. Οι γιατροί μπορεί, ωστόσο, να συνταγογραφήσουν και αντικαταθλιπτικά, όπως εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI).
Αν το φάρμακο δεν έχει αποτέλεσμα ή προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες, το άτομο πρέπει να μιλήσει με τον γιατρό του.
Συμπληρωματικές προσεγγίσεις
Υπάρχουν τεχνικές που μπορεί να εφαρμόσει κάποιος στο σπίτι για να μειώσει το άγχος. Η NAMI επισημαίνει ότι η αυτοδιαχείριση μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχό του, μέσα από την ενημέρωση για την κατάσταση και την καθημερινή αφιέρωση χρόνου στη διαχείρισή της.
Η γιόγκα και άλλες δραστηριότητες χαλάρωσης μπορούν να ηρεμήσουν το μυαλό. Άλλες μορφές άσκησης, όπως το τρέξιμο, μπορεί επίσης να ανακουφίσουν από το στρες και το άγχος.
Ωστόσο, αυτές οι τεχνικές δεν είναι πάντοτε εφικτές ή πρακτικές. Είναι σημαντικό να συζητάτε με τον γιατρό σας τις διαθέσιμες επιλογές αντιμετώπισης.
Ταχυπαλμίες από άγχος ή κολπική μαρμαρυγή;
Σύμφωνα με την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (AHA), η κολπική μαρμαρυγή (A-fib) είναι ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Η κολπική μαρμαρυγή μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα παρόμοια με τις ταχυπαλμίες λόγω άγχους, καθώς ο καρδιακός παλμός γίνεται γρήγορος και μπορεί να εμφανιστεί πόνος στο στήθος.
Άλλες αιτίες ταχυπαλμιών
Το άγχος δεν είναι η μόνη αιτία ταχυπαλμιών. Μεταβολή στον καρδιακό ρυθμό μπορεί να προκληθεί από:
- παράγοντες του τρόπου ζωής
- πυρετό
- αναιμία
- φάρμακα
- ορμόνες
- καρδιακά προβλήματα
Το πρώτο που θα ελέγξει ο γιατρός είναι αν οι ταχυπαλμίες οφείλονται σε καρδιακό πρόβλημα.
Πότε χρειάζεται να δείτε γιατρό
Όποιος εμφανίζει ταχυπαλμίες πρέπει να απευθυνθεί σε γιατρό, ώστε να αρχίσει έγκαιρα η κατάλληλη αντιμετώπιση.
Ζητήστε άμεσα ιατρική συμβουλή αν οι ταχυπαλμίες:
- εμφανίζονται συχνά
- διαρκούν πολλή ώρα
- δεν έχουν γνωστή αιτία ή ερέθισμα
Πορεία και πρόληψη
Οι περισσότεροι άνθρωποι με αγχώδεις διαταραχές εμφανίζουν συμπτώματα πριν από την ηλικία των 21 ετών, αν και το άγχος μπορεί να εμφανιστεί και σε μεγαλύτερη ηλικία. Όταν αρχίζει η θεραπεία, οι ταχυπαλμίες θα πρέπει να υποχωρούν. Αν αυτό δεν συμβεί, χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό για να συζητηθούν άλλες επιλογές.
Δεν είναι πάντα δυνατό να προληφθούν πλήρως οι ταχυπαλμίες που σχετίζονται με το άγχος. Μπορεί, όμως, να μειωθεί η έντασή τους αν το άτομο αναγνωρίσει τι πυροδοτεί τις κρίσεις και αναπτύξει τρόπους αντιμετώπισης.
Είναι σημαντικό να εντοπιστεί η αιτία των ταχυπαλμιών, καθώς μπορεί να υπάρχει σοβαρότερο υποκείμενο πρόβλημα.
Τι να θυμάστε
Οι αγχώδεις διαταραχές επηρεάζουν το 19,1% των ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθιστώντας το άγχος το συχνότερο πρόβλημα ψυχικής υγείας στη χώρα.
Ορισμένοι τύποι άγχους προκαλούν κυρίως σωματικά συμπτώματα, ενώ άλλοι συνδέονται περισσότερο με ψυχολογικά συμπτώματα. Οι ταχυπαλμίες είναι σωματικό σύμπτωμα και εμφανίζονται ιδιαίτερα συχνά στη διαταραχή πανικού.
Η αντιμετώπιση του άγχους μπορεί να μειώσει τη συχνότητα των κρίσεων πανικού και, ως αποτέλεσμα, των ταχυπαλμιών. Οι αποφάσεις για τη διάγνωση και τη θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/agchos-kai-tachypalmies-aitia-symptomata-diagnosi-kai-antimetopisi/30390



