Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Psychological Medicine διαπίστωσε ότι η πολλή σκέψη και η επανεξέταση της απόδοσης ενδέχεται να εντείνουν την αυτοαμφισβήτηση σε άτομα με άγχος. Όσοι συμμετέχοντες εξέταζαν για περισσότερο χρόνο την επίδοσή τους εμφάνιζαν χαμηλότερη αυτοπεποίθηση, ενώ μεγάλωνε η απόσταση ανάμεσα στα επίπεδα αυτοπεποίθησης των ατόμων με υψηλό και χαμηλό άγχος.
Στις γυναίκες, οι οποίες κατά κανόνα αναφέρουν χαμηλότερη αυτοπεποίθηση, ο επιπλέον χρόνος για σκέψη συνδέθηκε με βελτίωση. Τα ευρήματα δείχνουν ότι για όσους έχουν άγχος, οι «δεύτερες σκέψεις» δεν αποδεικνύονται πάντοτε χρήσιμες: είναι δυνατό να τροφοδοτήσουν έναν φαύλο κύκλο αρνητικών σκέψεων και αμφιβολιών για τον εαυτό τους.
Το να περιμένει κανείς λίγο προτού αξιολογήσει την απόδοσή του μοιάζει με χρήσιμη συμβουλή. Η εικόνα, όμως, αλλάζει όταν υπάρχει άγχος ή όταν ο χρόνος της αναμονής παρατείνεται. Σύμφωνα με νέα μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Medicine, η παύση για «δεύτερες σκέψεις» μπορεί να δυναμώσει την αυτοαμφισβήτηση σε ανθρώπους με συμπτώματα άγχους.
Άγχος και ο μηχανισμός της «χιονοστιβάδας»
Η αυτοπεποίθηση των συμμετεχόντων με πιο έντονο άγχος μειωνόταν όσο περισσότερο χρόνο χρειάζονταν για να κρίνουν την απόδοσή τους, παρατήρησαν οι ερευνητές. Κάθε επιπλέον δευτερόλεπτο σκέψης διεύρυνε την απόσταση ανάμεσα σε όσους είχαν χαμηλά και υψηλά επίπεδα άγχους. Το μοτίβο επαναλήφθηκε σε αρκετά πειράματα και διαφορετικές εργασίες, ένδειξη ότι δεν εξηγείται από μια τυχαία επίδραση μίας μόνο δοκιμασίας.
Πώς επηρεάζεται η αυτοπεποίθηση των γυναικών;
Η επίδραση ήταν διαφορετική από τη συχνά καταγεγραμμένη διαφορά στην αυτοπεποίθηση ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες. Αμέσως μετά την απόφαση, οι γυναίκες δήλωναν κατά μέσο όρο λιγότερη αυτοπεποίθηση. Με περισσότερο χρόνο για σκέψη, ωστόσο, η απόσταση αυτή περιοριζόταν και σχεδόν μηδενιζόταν στα μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
Για την ανάλυση, οι ερευνητές εφάρμοσαν μια προσέγγιση που περιγράφει τη λήψη αποφάσεων ως συγκέντρωση στοιχείων, η οποία συνεχίζεται μέχρι να επιτευχθεί το όριο για μια επιλογή. Το μοντέλο ανέδειξε δύο ξεχωριστούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να υποχωρεί η αυτοπεποίθηση:
- Μικρότερη αυτοπεποίθηση εξαρχής
- Αρνητική επίδραση που συσσωρεύεται σταδιακά όσο συνεχίζεται η σκέψη
Τα άτομα με άγχος άρχιζαν επίσης με χαμηλότερη αυτοπεποίθηση, ενώ η παρατεταμένη σκέψη συσσώρευε αρνητικές εκτιμήσεις για την επίδοσή τους. Η διαφορά ανάμεσα στα φύλα, αντίθετα, συνδεόταν αποκλειστικά με χαμηλότερη αυτοπεποίθηση στην αρχή και όχι με διαρκή συσσώρευση αρνητικών σκέψεων.
Πιθανές προεκτάσεις των ευρημάτων
Μια εξήγηση είναι πως η επιπλέον σκέψη αφήνει στα άτομα με άγχος περισσότερο χρόνο να ανακαλέσουν στο μυαλό πιθανά λάθη ή να υποθέσουν ότι έσφαλαν, χωρίς να έχει μεταβληθεί η πραγματική τους απόδοση. Αυτό ίσως φωτίζει τη συχνή σύνδεση του άγχους με τον μηρυκασμό: την επίμονη επανάληψη αρνητικών σκέψεων που μπορεί να συντηρεί την αυτοαμφισβήτηση. Όσο παρατείνεται η σκέψη, τόσο χειρότερη μπορεί να γίνεται η εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους, εντείνοντας τις αμφιβολίες.
Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι οι «δεύτερες σκέψεις» ενδέχεται να μην ωφελούν πάντοτε τα άτομα με άγχος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερανάλυση μπορεί να περιορίσει την αυτοπεποίθηση αντί να την ενισχύσει.
Τα βασικά σημεία
- Μελέτη στο Psychological Medicine συνδέει την υπερβολική σκέψη γύρω από την απόδοση με εντονότερη αυτοαμφισβήτηση σε άτομα με άγχος.
- Όσο περισσότερο χρόνο αφιέρωναν στην αξιολόγηση της επίδοσής τους, τόσο χαμηλότερη ήταν η αυτοπεποίθηση των συμμετεχόντων με υψηλότερο άγχος.
- Για τις γυναίκες, αντίθετα, ο επιπλέον χρόνος σκέψης συνδέθηκε με άνοδο της αυτοπεποίθησης.
- Τα ευρήματα υποδεικνύουν πως οι «δεύτερες σκέψεις» δεν είναι πάντα ωφέλιμες για όσους έχουν άγχος, καθώς ενδέχεται να συντηρούν έναν φαύλο κύκλο αρνητικών σκέψεων.
- Η αυτοαμφισβήτηση συνδέθηκε με χαμηλότερη αυτοπεποίθηση εξαρχής και με αρνητικές σκέψεις που συσσωρεύονται όσο διαρκεί η σκέψη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/echeis-amfivolies-anatheorise-to-tora/20471
