Το κείμενο παρουσιάζει τις ιδέες των αρχαίων Στωικών για την ευτυχία και εισηγείται να την προσεγγίζουμε με μεγαλύτερη απόσταση. Η διαρκής προσπάθεια να γίνουμε ευτυχισμένοι, υποστηρίζει, ενδέχεται να προκαλέσει απογοήτευση και συναισθηματική απομόνωση. Αντί γι’ αυτό, ο Στωικισμός προκρίνει την αποδοχή του «εδώ και τώρα» και την προσοχή σε όσα περνούν από τον έλεγχό μας.
Για τον Σενέκα, η αληθινή ευτυχία πηγάζει από την ψυχική ηρεμία και τις μικρές, καθημερινές χαρές, όχι από την επιδίωξη εξωτερικών σκοπών. Η αποστασιοποίηση, τέλος, προτείνεται ως τρόπος να βρούμε περισσότερη ισορροπία και γαλήνη.
Η αρχή μιας νέας χρονιάς είναι αφορμή για καινούργιους στόχους και πιο συνειδητές αποφάσεις. Καθώς επιδιώκουμε να προχωρήσουμε και να φροντίσουμε τον εαυτό μας, η φιλοσοφία μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά. Η επίμονη αναζήτηση της ευτυχίας, ωστόσο, συχνά φέρνει απογοήτευση· ίσως, λοιπόν, χρειάζεται να ξανασκεφτούμε πώς αντιλαμβανόμαστε τη ζωή και την ευτυχία. Θα μπορούσε μια πιο αποστασιοποιημένη στάση, με έμπνευση από τον Στωικισμό, να μας βοηθήσει να ζούμε με περισσότερη γαλήνη και αποδοχή;
Ευτυχία: Μήπως η διαρκής αναζήτησή της κρύβει μια παγίδα;
Η επιθυμία να είμαστε ευτυχισμένοι είναι φυσική, όμως η διαρκής απαίτηση να νιώθουμε «ευτυχισμένοι» μπορεί να λειτουργήσει αντίστροφα. Έρευνες δείχνουν ότι η αδιάκοπη προσπάθεια για ευτυχία ενδέχεται να μας αφήσει με μεγαλύτερη απογοήτευση και να δυναμώσει το αίσθημα συναισθηματικής απομόνωσης.
Ειδικότερα, μελέτη που έγινε στην Αυστραλία αναφέρει ότι, όταν αναγορεύουμε την ευτυχία σε υπέρτατο σκοπό, η υπερβολική επιδίωξή της μπορεί να οδηγήσει σε απογοήτευση, να εντείνει συμπτώματα κατάθλιψης και να περιορίσει την ευημερία μας.
Στωικισμός: Πώς καλλιεργείται η ήπια αποδοχή
Πώς μπορούμε να ξεφύγουμε από την προσπάθεια για απόλυτη ευτυχία; Ο Στωικισμός προσφέρει μια πιθανή οδό προς την ηρεμία. Αυτό το φιλοσοφικό ρεύμα δεν έχει στο επίκεντρο την αναζήτηση εξωτερικής ευτυχίας, αλλά την εσωτερική γαλήνη και την αποδοχή του «εδώ και τώρα». Όταν δεχόμαστε τα πράγματα όπως έχουν, χωρίς να ζητάμε διαρκώς κάτι καλύτερο ή περισσότερο, μπορούμε να πλησιάσουμε περισσότερο την ουσιαστική ευτυχία.
Ο Σενέκας, ένας από τους γνωστότερους εκπροσώπους του Στωικισμού, συνδέει τη δυστυχία με την αγωνία για όσα δεν εξαρτώνται από εμάς, όπως η τύχη. Αντί να αναλωνόμαστε σε εξωτερικά συμβάντα, προτείνει να στρέφουμε την προσοχή μας σε όσα μπορούμε να επηρεάσουμε: τη δική μας στάση και τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε.
Η ευτυχία δεν μετριέται με βαθμολογία
Σύμφωνα με τη στωική σκέψη, η ευτυχία αποτελεί εσωτερική εμπειρία και δεν καθορίζεται από τις εξωτερικές συνθήκες. Αντί να προσβλέπουμε αδιάκοπα στην επόμενη επιτυχία ή στον επόμενο σκοπό, μπορούμε να τη συναντήσουμε στις απλές, καθημερινές πλευρές της ζωής.
Αυτό δεν συνεπάγεται ότι εγκαταλείπουμε τις επιδιώξεις μας ή σταματάμε να προσπαθούμε για το καλύτερο. Χρειάζεται, όμως, να προσαρμόσουμε τις προσδοκίες μας και να αναγνωρίσουμε πως η ευτυχία μπορεί να υπάρχει στην αποδοχή του «παρόντος», χωρίς να πιέζουμε τον εαυτό μας να φτάσει σε μια ανέφικτη τελειότητα.
Αποστασιοποίηση: Δεν είναι πάντα απαραίτητο να δράσουμε
Κεντρικό μάθημα του Στωικισμού είναι πως δεν απαιτείται διαρκής δράση για να νιώσουμε ευτυχισμένοι. Υπάρχουν φορές που η καλύτερη επιλογή είναι να κρατήσουμε απόσταση, να ηρεμήσουμε και να παρατηρήσουμε όσα συμβαίνουν γύρω μας. Η ευτυχία δεν προϋποθέτει ότι πρέπει κάθε φορά να κατακτούμε τον κόσμο.
Μπορούμε, αντίθετα, να καλλιεργήσουμε ηρεμία και ισορροπία βιώνοντας τη στιγμή, χαίροντας τις απλές απολαύσεις και δεχόμενοι τις δυσκολίες χωρίς να τις αφήνουμε να καθορίζουν την ταυτότητά μας.
Για να δοκιμάσετε αυτή την οπτική στην καθημερινότητά σας:
- Μην αναβάλλετε τη χαρά για την «τέλεια στιγμή». Ζήστε και απολαύστε όσα υπάρχουν τώρα, χωρίς να επιδιώκετε αδιάκοπα να τα αλλάξετε προς το καλύτερο.
- Μην αφήνετε την ανησυχία για όσα δεν αλλάζουν να σας καταβάλλει· στρέψτε την προσοχή σε όσα ελέγχετε, όπως οι σκέψεις και οι αντιδράσεις σας.
- Βάλτε όρια στις πιέσεις και στο άγχος της καθημερινότητας, μαθαίνοντας να λέτε «όχι». Δεν είναι αναγκαίο να αναλαμβάνετε κάθε πρόκληση που παρουσιάζεται.
Συνοπτικά
- Για τους αρχαίους Στωικούς φιλοσόφους, η ευτυχία προσεγγίζεται με αποστασιοποίηση, αποδοχή του «εδώ και τώρα» και καλλιέργεια της εσωτερικής γαλήνης.
- Έρευνες δείχνουν ότι η αδιάκοπη προσπάθεια για την κατάκτηση της ευτυχίας ενδέχεται να φέρει απογοήτευση και συναισθηματική απομόνωση.
- Ο Σενέκας αποδίδει τη δυστυχία στην αγωνία για όσα δεν βρίσκονται στον έλεγχό μας και προτρέπει να στρέφουμε την προσοχή μας σε όσα μπορούμε να ελέγξουμε.
- Η ευτυχία νοείται ως εσωτερική κατάσταση, όχι ως κάτι που εξαρτάται από εξωτερικές συνθήκες ή επιτυχίες.
- Η αποστασιοποιημένη παρατήρηση του κόσμου γύρω μας μπορεί να συμβάλει στην ηρεμία και την ισορροπία, χωρίς να απαιτείται διαρκής δράση.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/mystika-eytychias-apo-toys-archaioys-stoikoys-filosofoys/17677
