Νέες μελέτες εξετάζουν τις κρυφές αντιφάσεις που συνδέονται με την ευτυχία. Δείχνουν ότι ο πόνος μπορεί να δυναμώσει την ικανότητά μας να νιώθουμε χαρά, καθώς οι δυσκολίες ενδέχεται να μας κάνουν ανθεκτικότερους και πιο ικανοποιημένους από τη ζωή.
Παράλληλα, φαίνεται πως μεγαλύτερη σημασία έχει η ποιότητα του χρόνου που περνάμε σε δραστηριότητες οι οποίες απαιτούν αφοσίωση, παρά ο χρόνος που αφιερώνουμε στη χαλάρωση. Επιπλέον, όταν η ευτυχία γίνεται υπερβολικά έντονη επιδίωξη, μπορεί τελικά να υπονομευτεί.
Τέλος, οι άνθρωποι φαίνεται να προτιμούν όχι τα υψηλότερα δυνατά επίπεδα ευτυχίας, αλλά πιο μετριοπαθείς επιλογές. Αυτό δείχνει ότι η ισορροπία ίσως αποτελεί την προτιμότερη στάση.
Πού βρίσκεται, λοιπόν, η χαρά; Νεότερες μελέτες φέρνουν στο φως αλήθειες που μοιάζουν αντιφατικές σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να φτάσουμε στην ευτυχία:
Πώς συνδέονται ο πόνος και η χαρά
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση για την Ευτυχία του 2024, ορισμένες μορφές πόνου μπορούν τελικά να ενισχύσουν την ικανότητά μας να βιώνουμε χαρά, ενώ μας βοηθούν να αποκτήσουμε ανθεκτικότητα και να αναζητήσουμε νόημα. Στην έρευνα, όσοι αντιμετώπισαν και επεξεργάστηκαν κάποιες προκλήσεις δήλωσαν ικανοποίηση από τη ζωή κατά 40% υψηλότερη από εκείνους που απέφυγαν τις δύσκολες εμπειρίες.
Όταν δεν απομακρυνόμαστε βιαστικά από τη δυσφορία για να… γλιτώσουμε, αλλά μένουμε μαζί της, φαίνεται πως εξασκούμε τους συναισθηματικούς μας μυς. Έτσι, αναπτύσσουμε βαθύτερη δυνατότητα να απολαμβάνουμε τις στιγμές της ζωής.
Χρήματα, χρόνος και ευτυχία
Ένα ακόμη απρόσμενο συμπέρασμα της ίδιας έκθεσης αφορά τον χρόνο: η επίδραση του εισοδήματος στην ευτυχία φτάνει σε κορεσμό όταν καλυφθούν οι βασικές ανάγκες, ενώ ο τρόπος με τον οποίο διαθέτουμε τον χρόνο μας αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία. Η αναψυχή, ωστόσο, δεν είναι ο καθοριστικός παράγοντας. Όσοι συμμετείχαν σε δραστηριότητες με πλήρη εμπλοκή ανέφεραν ικανοποίηση από τη ζωή κατά 31% υψηλότερη από όσους επέλεγαν να χαλαρώνουν.
Αυτό που θεωρούμε ότι θα μας ευχαριστήσει δεν είναι πάντα εκείνο που τελικά μας δίνει χαρά. Για παράδειγμα, μπορεί αρχικά να πιστεύουμε ότι οι περισσότερες ημέρες διακοπών θα λύσουν το πρόβλημα, αλλά στη συνέχεια να διαπιστώσουμε ότι μια πρόκληση μάς ικανοποιεί περισσότερο. Μήπως, τελικά, οι δραστηριότητες που μας κάνουν πραγματικά ευτυχισμένους δεν είναι οι εύκολες, αλλά όσες απαιτούν να είμαστε πλήρως παρόντες και να «τεστάρουν» τις ικανότητές μας;
Η παγίδα του να κυνηγάμε την ευτυχία…
Ένα ακόμη εύρημα της έρευνας ήταν ότι η υπερβολική προσήλωση στην ευτυχία μπορεί στην πράξη να την περιορίσει. Οι άνθρωποι που την παρακολουθούσαν και την επιδίωκαν ενεργά ανέφεραν σημαντικά χαμηλότερη ευημερία από όσους δεν είχαν εστιάσει σε αυτή. Όσο πιο επίμονα την κυνηγάμε, φαίνεται πως τόσο περισσότερο μας διαφεύγει. Ίσως τα πράγματα να αλλάξουν αν, αντί να αναρωτιόμαστε: «Είμαι ευτυχισμένος/η τώρα;», αρχίσουμε να ρωτάμε: «Τι είναι σημαντικό αυτή τη στιγμή;»
Πόση ευτυχία αρκεί σε έναν ιδανικό κόσμο…;
Σε έναν τέλειο κόσμο, θα επιλέγαμε όλοι να είμαστε όσο γίνεται πιο ευτυχισμένοι, υγιείς και ελεύθεροι. Αυτό, όμως, δεν είναι ακριβώς το συμπέρασμα μελέτης που διεξήγαγε διεθνής ομάδα ερευνητών, με επικεφαλής τον Αυστραλό ψυχολόγο Μάθιου Χόρνσεϊ.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις για το πώς φαντάζονταν τη «ζωή των ονείρων τους», όπως:
- Αν είχατε τη δυνατότητα να διαλέξετε πόση ευτυχία θα βιώνετε, ποιο επίπεδο θα προτιμούσατε;
- Ποιον βαθμό ελευθερίας θα επιλέγατε για τη ζωή σας;
- Αν ορίζατε εσείς το επίπεδο της ευφυΐας σας, ποιο θα θέλατε να είναι;
- Ποιο επίπεδο υγείας θα διαλέγατε;
Με βάση την αρχή της μεγιστοποίησης —την ιδέα ότι οι άνθρωποι θέλουν όσο το δυνατόν περισσότερο από καθετί που θεωρούν θετικό—, θα περιμέναμε οι περισσότεροι να επιλέξουν τα ανώτατα επίπεδα ευτυχίας, ελευθερίας και άλλων αγαθών.
Τα αποτελέσματα, ωστόσο, έδειξαν ότι οι περισσότεροι δεν διάλεξαν το μέγιστο. Προτίμησαν επίπεδα που αντιστοιχούσαν στο 70% ή στο 80% της ανώτατης δυνατής τιμής.
Οι περισσότεροι ήθελαν να είναι πολύ έξυπνοι, όχι όμως «ιδιοφυΐες», και να νιώθουν μεγάλη ευτυχία, αλλά όχι διαρκώς. Όπως φαίνεται, η πλειονότητα κινήθηκε με βάση την αρχή της μετριοπάθειας: «Οι άνθρωποι θέτουν ενσυνείδητα όρια στο πόσο από κάτι καλό θα ήθελαν να έχουν σε έναν τέλειο κόσμο», είπε χαρακτηριστικά ο Αυστραλός ψυχολόγος.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν ένα ακόμη ασυνήθιστο εύρημα: οι συμμετέχοντες σε κάποιες χώρες ακολούθησαν την αρχή της μετριοπάθειας πιο πιστά απ’ ό,τι σε άλλες.
Πόση ευτυχία θα αρκούσε, άραγε, σε έναν ιδανικό κόσμο;
Μάλλον λιγότερη από όση φανταζόμαστε και, ασφαλώς, λιγότερη σε κάποιες κουλτούρες σε σχέση με άλλες…
Συνοπτικά
- Οι δυσκολίες μπορούν να αυξήσουν την ικανότητά μας να νιώθουμε χαρά: οι προκλήσεις ενισχύουν την ανθεκτικότητα και την ικανοποίηση από τη ζωή. Ο πόνος ενδέχεται έτσι να συμβάλει σε αυτή τη διαδικασία.
- Για την ευτυχία, μεγαλύτερη σημασία έχει η ποιότητα του χρόνου που περνάμε σε δραστηριότητες στις οποίες είμαστε πλήρως αφοσιωμένοι, παρά ο χρόνος που αφιερώνουμε στη χαλάρωση.
- Όταν επικεντρωνόμαστε υπερβολικά στην ευτυχία, μπορεί να προκύψει το αντίθετο αποτέλεσμα και να περιοριστεί η ευημερία μας.
- Συχνά οι άνθρωποι προτιμούν ένα μέτριο επίπεδο ευτυχίας αντί να επιδιώκουν το μέγιστο, κάτι που δείχνει ότι δίνουν προτεραιότητα στην ισορροπία στη ζωή.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/oi-krymmenes-antifaseis-poy-xekleidonoyn-tin-eytychia/7739
