Κολπικό pH: Φυσιολογικές τιμές, αιτίες διαταραχής και τρόποι διατήρησης

Το κολπικό pH δείχνει πόσο όξινο ή αλκαλικό είναι το εσωτερικό του κόλπου. Συνήθως κυμαίνεται από 3,8 έως 4,5. Αυτό το ελαφρώς όξινο περιβάλλον βοηθά τα «καλά» βακτήρια να διατηρούνται, περιορίζει την ανάπτυξη επιβλαβών μικροβίων και προστατεύει από λοιμώξεις. Λοιμώξεις, ορμονικές αλλαγές ή η σεξουαλική επαφή μπορούν να μεταβάλουν το κολπικό pH.

Τι είναι το κολπικό pH

Το κολπικό pH δείχνει πόσο όξινο ή αλκαλικό είναι το εσωτερικό του κόλπου. Η ισορροπία του είναι σημαντική για την υγεία του κόλπου και την προστασία από λοιμώξεις, καθώς βοηθά τα «καλά» βακτήρια και εμποδίζει τα «κακά» να αναπτυχθούν ανεξέλεγκτα. Πολλά μέρη του σώματος διατηρούν συγκεκριμένο επίπεδο pH για να λειτουργούν σωστά. Για παράδειγμα, το οξύ του στομάχου είναι πολύ ισχυρό, ώστε να διασπά την τροφή.

Το pH μπορεί κάποιες φορές να απορρυθμιστεί λόγω λοίμωξης, ορμονικών αλλαγών ή σεξουαλικής επαφής. Συχνά γίνεται αντιληπτό όταν εμφανίζονται συμπτώματα λοίμωξης, όπως δυσάρεστη οσμή από τον κόλπο ή κνησμός γύρω από το αιδοίο. Ο κόλπος μπορεί συχνά να επαναφέρει μόνος του την ισορροπία του pH. Αν, όμως, τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο από λίγες ημέρες, απευθυνθείτε σε γιατρό.

Ποιο είναι το φυσιολογικό κολπικό pH;

Το φυσιολογικό κολπικό pH κυμαίνεται συνήθως από 3,8 έως 4,5. Η κλίμακα pH εκτείνεται από το 0 έως το 14: το 0 είναι το πιο όξινο και το 14 το πιο αλκαλικό. Επομένως, το κολπικό pH είναι συνήθως όξινο, κάτι που βοηθά να περιορίζεται η ανάπτυξη επιβλαβών βακτηρίων.

Το pH μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με τις ορμόνες. Τιμή πάνω από 4,5, δηλαδή λιγότερο όξινη, μπορεί να είναι φυσιολογική λίγο πριν από την περίοδο και μετά την εμμηνόπαυση.

Τι προκαλεί διαταραχή του κολπικού pH;

Η ισορροπία του κολπικού pH μπορεί να διαταραχθεί για διάφορους λόγους. Μερικοί από τους συνηθέστερους είναι:

• Αντιβιοτικά: Μπορούν να σκοτώσουν τόσο τα «καλά» όσο και τα «κακά» βακτήρια στον κόλπο.
• Ορμονικές αλλαγές: Τα επίπεδα των ορμονών μεταβάλλονται στην εγκυμοσύνη, την εμμηνόπαυση και κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου. Τα αντισυλληπτικά χάπια μπορούν επίσης να επηρεάσουν τις ορμόνες και να προκαλέσουν ανισορροπία.
• Κολπικές πλύσεις και προϊόντα υγιεινής: Για τον καθαρισμό του κόλπου χρησιμοποιείτε μόνο χλιαρό νερό. Τα προϊόντα μπορεί να περιέχουν ερεθιστικές χημικές ουσίες ή αρώματα που μεταβάλλουν το κολπικό pH.

Ποια είναι τα συμπτώματα της διαταραχής του κολπικού pH;

• Δυσάρεστη, «ψαρίσια» οσμή από τον κόλπο.
• Αφρώδεις, σβολώδεις, γκρι ή πράσινες κολπικές εκκρίσεις.
• Κνησμός, πρήξιμο ή ερεθισμός γύρω από το αιδοίο.
• Πόνος ή κάψιμο κατά τη σεξουαλική επαφή ή την ούρηση.

Αν υποψιάζεστε ότι το pH σας έχει διαταραχθεί ή έχετε συμπτώματα, απευθυνθείτε σε γιατρό για να διερευνηθεί η αιτία.

Οι λοιμώξεις είναι μία από τις βασικές αιτίες διαταραχής του κολπικού pH. Αν δεν αντιμετωπιστούν, μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρότερα προβλήματα. Για παράδειγμα, μια λοίμωξη του κόλπου που δεν θεραπεύεται μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για φλεγμονώδη νόσο της πυέλου (PID) ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις (ΣΜΝ). Παράλληλα, συμπτώματα όπως ο κνησμός και ο πόνος μπορεί να επιδεινωθούν και να προκαλέσουν έντονη ενόχληση.

Πώς αποκαθίσταται η ισορροπία του κολπικού pH;

Κάποιες φορές, ο οργανισμός μπορεί να αποκαταστήσει μόνος του την ισορροπία. Τα «καλά» βακτήρια καταπολεμούν τα επιβλαβή και βοηθούν στη διατήρηση όξινου περιβάλλοντος στον κόλπο.

Αν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται μέσα σε λίγες ημέρες ή επιδεινώνονται, απευθυνθείτε στον γυναικολόγο σας. Μπορεί να ελέγξει αν υπάρχει λοίμωξη και να προτείνει την κατάλληλη θεραπεία, όπως αντιβιοτικά ή αντιμυκητιασικό φάρμακο.

Υπάρχουν τεστ για το σπίτι που ελέγχουν το κολπικό pH με χαρτί που αλλάζει χρώμα. Τοποθετείτε το χαρτί στον κόλπο, περιμένετε να αλλάξει χρώμα και το συγκρίνετε με έναν χρωματικό πίνακα. Τα τεστ αυτά μπορεί να είναι χρήσιμα, αλλά δεν δείχνουν γιατί έχει διαταραχθεί το pH ούτε ποια λοίμωξη μπορεί να υπάρχει.

Πώς διατηρείται υγιές το κολπικό pH;

Μπορείτε να ακολουθήσετε ορισμένα απλά μέτρα για να διατηρείτε την ισορροπία του κολπικού pH:

• Αποφύγετε τις κολπικές πλύσεις και τα σκληρά σαπούνια. Καθαρίζετε το αιδοίο με χλιαρό νερό. Δεν χρειάζεται να βάζετε σαπούνι ή άλλα προϊόντα μέσα στον κόλπο.
• Αποφύγετε αρωματικά σπρέι, σαπούνια, σερβιέτες ή ταμπόν. Τα αρωματισμένα προϊόντα μπορεί να μεταβάλουν το κολπικό pH.
• Αλλάζετε τα ταμπόν και τις σερβιέτες κάθε λίγες ώρες.
• Ακολουθείτε πρακτικές ασφαλούς σεξ, χρησιμοποιώντας προφυλακτικό ή στοματικό φραγμό (dental dam). Έτσι περιορίζεται η επίδραση των σωματικών υγρών του συντρόφου στο pH.
• Αλλάζετε βρεγμένα ή ιδρωμένα ρούχα και εσώρουχα το συντομότερο δυνατό.

Το κολπικό pH είναι σημαντικό για την υγεία του κόλπου. Αν διαταραχθεί, μπορεί να παρατηρήσετε αλλαγή στην οσμή ή σβολώδεις κολπικές εκκρίσεις. Λοιμώξεις, ορμονικές μεταβολές και η σεξουαλική επαφή μπορούν να επηρεάσουν το pH. Συχνά ο οργανισμός αποκαθιστά την ισορροπία μόνος του, αλλά αν κάτι σας ανησυχεί και δεν βελτιώνεται, απευθυνθείτε σε γιατρό για αξιολόγηση. Οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.

Επιστημονικές αναφορές

• France M, Alizadeh M, Brown S, Ma B, Ravel J. Towards a deeper understanding of the vaginal microbiota. Nature Microbiology. 2022;7(3):367-378.
• Lin YP, Chen WC, Cheng CM, Shen CJ. Vaginal pH Value for Clinical Diagnosis and Treatment of Common Vaginitis. Diagnostics (Basel). 2021;11(11):1996. Δημοσιεύτηκε στις 27 Οκτωβρίου 2021.
• Lykke MR, Becher N, Haahr T, Boedtkjer E, Jensen JS, Uldbjerg N. Vaginal, Cervical and Uterine pH in Women with Normal and Abnormal Vaginal Microbiota. Pathogens. 2021;10(2):90. Δημοσιεύτηκε στις 20 Ιανουαρίου 2021.
• U.S. Food & Drug Administration. Vaginal pH. Τελευταία ενημέρωση: Σεπτέμβριος 2018.
• Verstraelen H, Vieira-Baptista P, De Seta F, Ventolini G, Lonnee-Hoffmann R, Lev-Sagie A. The Vaginal Microbiome: I. Research Development, Lexicon, Defining “Normal” and the Dynamics Throughout Women’s Lives. Journal of Lower Genital Tract Disease. 2022;26(1):73-78.