Σεξουαλική αυτοεκτίμηση: τι σημαίνει και πώς μπορείτε να την ενισχύσετε

Το να νιώθετε αυτοπεποίθηση στο κρεβάτι και το να αισθάνεστε καλά με τον εαυτό σας ως σεξουαλικό άτομο δεν είναι απαραίτητα το ίδιο πράγμα.

Μπορεί να τα πηγαίνετε καλά στη δουλειά, να έχετε καλούς φίλους και γενικά να νιώθετε καλά με τον εαυτό σας, αλλά μόλις βγάλετε τα ρούχα σας να αναρωτιέστε αν η κοιλιά σας φαίνεται περίεργη, αν αργείτε να ολοκληρώσετε ή αν ο σύντροφός σας κρίνει κρυφά κάποια αντίδραση του σώματός σας. Ακόμη και η υψηλή αυτοεκτίμηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχετε και υψηλή σεξουαλική αυτοεκτίμηση.

Η χαμηλή σεξουαλική αυτοεκτίμηση δεν εκδηλώνεται πάντα ως ανασφάλεια, εξηγεί η Blair Ibarra, υπεύθυνη κλινικών συμβουλευτικών υπηρεσιών στην Octave Mental Health. Μπορεί να σημαίνει ότι βάζετε διαρκώς την ευχαρίστηση του συντρόφου σας πάνω από τη δική σας, δυσκολεύεστε να ζητήσετε αυτό που θέλετε ή αισθάνεστε ότι πρέπει να «αποδώσετε» αντί να απολαμβάνετε την εμπειρία.

Τι είναι, λοιπόν, η σεξουαλική αυτοεκτίμηση, τι μπορεί να την επηρεάσει και πώς μπορείτε να την ενισχύσετε; Ειδικοί εξηγούν τα σημάδια που αξίζει να προσέξετε και προτείνουν τρόπους για να αισθάνεστε καλύτερα με τον εαυτό σας, μέσα και έξω από το κρεβάτι.

Τι είναι η σεξουαλική αυτοεκτίμηση;

Με απλά λόγια, σεξουαλική αυτοεκτίμηση είναι το πώς αισθάνεστε για τον εαυτό σας ως σεξουαλικό άτομο. Αφορά το αν νιώθετε άνετα με τη σεξουαλικότητά σας, αν πιστεύετε ότι οι ανάγκες και οι επιθυμίες σας έχουν σημασία και αν θεωρείτε ότι αξίζετε ευχαρίστηση, σεβασμό και ικανοποιητικές σεξουαλικές εμπειρίες.

Η σεξουαλική αυτοεκτίμηση και η σεξουαλική αυτοπεποίθηση μπορεί να μοιάζουν ίδιες, αλλά υπάρχει διαφορά.

«Η σεξουαλική αυτοπεποίθηση αφορά γενικά το τι πιστεύετε ότι μπορείτε να κάνετε, δηλαδή τις σεξουαλικές σας ικανότητες. Η σεξουαλική αυτοεκτίμηση αφορά το πώς αισθάνεστε για τον εαυτό σας ως σεξουαλικό άτομο», λέει η Valerie Poppel, PhD, κλινική σεξολόγος και διευθύντρια εκπαίδευσης στο Bliss Cruise. Με λίγα λόγια, «η σεξουαλική αυτοπεποίθηση είναι εξωτερική, ενώ η σεξουαλική αυτοεκτίμηση εσωτερική», εξηγεί η Ibarra.

Μπορεί, δηλαδή, να γνωρίζετε ακριβώς τι κάνετε στο κρεβάτι και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεστε ότι δεν είστε αρκετά καλοί. Η επιστήμονας σχέσεων και ιδρύτρια του Bonding Biology, Shay Levister, τονίζει επίσης τη σημασία του να εμπιστεύεστε τις επιλογές σας, να αναγνωρίζετε τις επιθυμίες σας και να πιστεύετε ότι η ευχαρίστησή σας αξίζει φροντίδα.

Η σεξουαλική σας αξία δεν καθορίζεται από την εμφάνισή σας γυμνοί, από τον αριθμό των ατόμων με τα οποία έχετε κάνει σεξ ή από το αν μπορείτε να προσφέρετε σε κάποιον έναν έντονο οργασμό. Υγιής σεξουαλική αυτοεκτίμηση σημαίνει να αναγνωρίζετε ότι αξίζετε ικανοποιητικές σεξουαλικές εμπειρίες, ανεξάρτητα από το πόση εμπειρία έχετε ή δεν έχετε.

Τι μπορεί να προκαλέσει χαμηλή σεξουαλική αυτοεκτίμηση;

Δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία για τη χαμηλή σεξουαλική αυτοεκτίμηση. Μπορεί να οφείλεται σε χρόνια σύγκρισης του σώματός σας με μη ρεαλιστικά πρότυπα ομορφιάς ή σε ένα περιβάλλον όπου το σεξ παρουσιαζόταν ως κάτι ντροπιαστικό ή «βρόμικο» ή δεν συζητιόταν καθόλου. Μερικές φορές, μπορεί να συμβάλλουν πολλοί παράγοντες που δεν είχατε καν συνειδητοποιήσει ότι σας επηρεάζουν.

«Τα κοινωνικά πρότυπα ομορφιάς δημιουργούν ένα πρίσμα μέσα από το οποίο οι άνθρωποι αξιολογούν τη δική τους σεξουαλική ελκυστικότητα», εξηγεί η Ibarra. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες για το πώς πρέπει να είναι το σεξ και η πίεση να είστε πάντα αβίαστα σέξι μπορούν επίσης να ενισχύσουν τις ανασφάλειες.

Ρόλο μπορεί να παίξουν και οι προηγούμενες σχέσεις. Σύμφωνα με τη Levister, η επαναλαμβανόμενη κριτική, η προδοσία ή οι εμπειρίες στις οποίες δεν έγιναν σεβαστά τα όρια κάποιου μπορεί να επηρεάσουν το πόσο ασφαλής αισθάνεται όταν εκφράζεται σεξουαλικά.

Το σώμα και η ζωή μας αλλάζουν. Η εγκυμοσύνη, η ανάρρωση μετά τον τοκετό, η γήρανση, η εμμηνόπαυση και άλλες σωματικές ή ορμονικές αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο κάποιος βιώνει τη σεξουαλικότητά του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οδηγούν απαραίτητα σε χαμηλή σεξουαλική αυτοεκτίμηση.

Χρειάζεται, επίσης, μια σημαντική διάκριση: οι αντιδράσεις στο τραύμα, όπως η αίσθηση αποσύνδεσης από το σώμα ή το άγχος κατά την οικειότητα, δεν αποτελούν απαραίτητα σημάδια χαμηλής αυτοεκτίμησης. Όπως τονίζει η Levister, το σεξουαλικό τραύμα δεν μειώνει την αξία ή τον αυτοσεβασμό ενός ανθρώπου.

Ποια είναι τα σημάδια χαμηλής σεξουαλικής αυτοεκτίμησης;

Η χαμηλή σεξουαλική αυτοεκτίμηση δεν σημαίνει πάντα ότι αποφεύγετε το σεξ ή ότι νιώθετε ανασφάλεια για το σώμα σας. Η δυσκολία να θέσετε όρια, το να ζητάτε συγγνώμη για απολύτως φυσιολογικές λειτουργίες του σώματος, η αποφυγή της οικειότητας από φόβο μήπως σας κρίνουν και η συστηματική προτεραιότητα στην ευχαρίστηση του συντρόφου σας μπορεί να είναι ενδείξεις, εξηγεί η Ibarra, ακόμη κι αν κάνετε συχνά σεξ.

«Ένας γενναιόδωρος εραστής μπορεί μερικές φορές απλώς να είναι κάποιος που κρύβει πολύ καλά τη χαμηλή αυτοεκτίμησή του», λέει η Ibarra. Το ότι είστε εξαιρετικοί στο κρεβάτι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αισθάνεστε έτσι και μέσα σας.

Η υπερανάλυση μπορεί, επίσης, να επηρεάσει τη σεξουαλική ζωή. Η Poppel αναφέρεται στο φαινόμενο που ονομάζεται «spectatoring»: όταν κάποιος είναι τόσο απασχολημένος με το να αξιολογεί νοητικά τη σεξουαλική του «επίδοση», ώστε δεν είναι πλήρως παρών στην εμπειρία. Αυτό μπορεί να δυσκολέψει τη διέγερση, την απόλαυση ή την επίτευξη οργασμού.

Το να νιώθετε περιστασιακά αμηχανία ή να αποσπάται η προσοχή σας κατά τη διάρκεια του σεξ δεν σημαίνει αυτόματα ότι έχετε χαμηλή σεξουαλική αυτοεκτίμηση. Αξίζει να δώσετε σημασία όταν οι ανασφάλειες επηρεάζουν σταθερά την άνεση, την ευχαρίστηση ή την ικανότητά σας να εκφράζετε αυτό που θέλετε.

Πώς να ενισχύσετε τη σεξουαλική αυτοεκτίμησή σας

Η ενίσχυση της σεξουαλικής αυτοεκτίμησης δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνετε εντελώς διαφορετικός άνθρωπος στο κρεβάτι. Σημαίνει περισσότερο να εξοικειωθείτε με τη σεξουαλικότητά σας, να ανακαλύψετε τι σας ευχαριστεί και να μάθετε να υποστηρίζετε τις ανάγκες σας χωρίς ενοχές.

Αμφισβητήστε την εσωτερική επικριτική φωνή

Αν κατά τη διάρκεια του σεξ η εσωτερική σας σκέψη είναι μια συνεχής λίστα με όσα υποτίθεται ότι δεν πάνε καλά πάνω σας, ίσως αξίζει να αναρωτηθείτε από πού προέρχονται αυτές οι σκέψεις.

Η Poppel προτείνει ερωτήσεις όπως: «Πού έμαθα τι κάνει έναν άνθρωπο σεξουαλικά ελκυστικό;» και «Πιστεύω ότι το σώμα μου πρέπει να έχει μια συγκεκριμένη εμφάνιση για να δικαιούμαι να απολαμβάνω την ευχαρίστηση;».

Στόχος δεν είναι να εξαφανιστεί μαγικά κάθε ανασφάλεια, αλλά να αναγνωρίσετε ότι κάποιες πεποιθήσεις που έχετε υιοθετήσει μπορεί να μην είναι αληθινές.

Εστιάστε στο πώς αισθάνεται το σώμα σας και όχι στο πώς φαίνεται

Δεν χρειάζεται να αγαπάτε κάθε σημείο του σώματός σας για να απολαμβάνετε όσα μπορεί να κάνει. Η Ibarra προτείνει να εξασκηθείτε στην ουδετερότητα προς το σώμα (body neutrality): να στρέφετε την προσοχή σας από την εμφάνισή του σε όσα σας επιτρέπει να βιώνετε.

Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι παρατηρείτε πόσο ευχάριστο είναι ένα ζεστό ντους, εστιάζετε στις σωματικές αισθήσεις κατά την οικειότητα ή απλώς εντοπίζετε πότε αρχίζετε να επικρίνετε νοητικά την εμφάνισή σας.

Αν πιάνετε τον εαυτό σας να αγχώνεται για την εμφάνισή του κατά τη διάρκεια του σεξ, δοκιμάστε να στρέψετε ξανά την προσοχή σας σε ό,τι σας ευχαριστεί πραγματικά.

Ανακαλύψτε τι σας προσφέρει ευχαρίστηση

Είναι πιο εύκολο να ανακαλύψετε τι σας αρέσει όταν δεν ανησυχείτε για το αν αρέσει και σε κάποιον άλλον.

Ο αυνανισμός και η σεξουαλική εξερεύνηση χωρίς σύντροφο μπορούν να σας βοηθήσουν να γνωρίσετε το σώμα, τις επιθυμίες και όσα σας ευχαριστούν, χωρίς την πρόσθετη πίεση των προσδοκιών ενός άλλου ατόμου. Όπως εξηγεί η Levister, η αυτοεξερεύνηση μπορεί να βοηθήσει κάποιον να «ανακαλύψει πώς είναι η ευχαρίστηση όταν δεν οργανώνει την εμπειρία γύρω από την αποδοχή κάποιου άλλου».

Δεν υπάρχει, όμως, υποχρεωτική τεχνική, συγκεκριμένος αριθμός οργασμών που πρέπει να πετύχετε ή προσδοκία ότι θα πρέπει οπωσδήποτε να αυνανίζεστε. Στόχος είναι η περιέργεια, όχι να προσθέσετε ακόμη ένα πράγμα στο οποίο πρέπει να είστε καλοί.

Εξασκηθείτε στο να ζητάτε αυτό που θέλετε

Ένα σημαντικό στοιχείο της υγιούς σεξουαλικής αυτοεκτίμησης είναι να πιστεύετε ότι δικαιούστε να έχετε προτιμήσεις.

Ξεκινήστε με κάτι απλό: ζητήστε από τον σύντροφό σας να κινηθεί πιο αργά, εξηγήστε τι είδους άγγιγμα σας αρέσει ή πείτε όχι σε κάτι με το οποίο δεν αισθάνεστε άνετα.

Η Levister προτείνει να εξασκηθείτε σε απλές φράσεις όπως «Μείνε εδώ λίγο ακόμη», «Θα ήθελα κάτι διαφορετικό» ή «Θέλω να σταματήσουμε».

Θυμηθείτε ότι έχει σημασία και η αντίδραση του συντρόφου σας στα αιτήματά σας. Δεν θα πρέπει να θυσιάζετε τη δική σας άνεση για να προστατεύσετε τα συναισθήματα κάποιου άλλου.

Αν η σεξουαλική ντροπή, το άγχος, ένα παλαιότερο τραύμα ή οι ανησυχίες για την εικόνα του σώματος κάνουν την οικειότητα σταθερά δυσάρεστη, μπορεί να βοηθήσει η συνεργασία με έναν εξειδικευμένο σεξοθεραπευτή ή επαγγελματία ψυχικής υγείας. Δεν χρειάζεται να τα αντιμετωπίσετε όλα μόνοι σας.

Πώς μπορεί ο σύντροφός σας να στηρίξει τη σεξουαλική αυτοεκτίμησή σας;

Η οικοδόμηση της σεξουαλικής αυτοεκτίμησης είναι προσωπική υπόθεση, αλλά ένας υποστηρικτικός σύντροφος μπορεί σίγουρα να βοηθήσει. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σας λέει διαρκώς πόσο ελκυστικοί είστε, αν και ένα κομπλιμέντο την κατάλληλη στιγμή είναι πάντα ευπρόσδεκτο.

Σύμφωνα με την Ibarra, ένας υποστηρικτικός σύντροφος δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου μπορείτε να εκφράζετε τις ανάγκες σας χωρίς να φοβάστε την κριτική ή την απόρριψη. Αυτό σημαίνει να σας ακούει χωρίς να σας κρίνει, να κάνει κομπλιμέντα όχι μόνο για την εμφάνιση ή τη σεξουαλική σας επίδοση και να σέβεται τα όριά σας χωρίς να σας κάνει να νιώθετε ενοχές.

Όπως λέει η Levister, «Η αντίδραση ενός συντρόφου σε ένα όριο μου λέει περισσότερα από ένα κομπλιμέντο για το σώμα της». Με άλλα λόγια, κάποιος που σέβεται το «όχι απόψε» χωρίς να δυσανασχετεί ή να σας πιέζει κάνει πολύ περισσότερα για τη σεξουαλική αυτοεκτίμησή σας από κάποιον που σας λέει συνεχώς πόσο σέξι είστε.

Ακόμη και ο πιο υποστηρικτικός σύντροφος, βέβαια, δεν μπορεί να διορθώσει μόνος του τη χαμηλή σεξουαλική αυτοεκτίμηση. Το να αισθάνεστε ότι αξίζετε ευχαρίστηση δεν είναι κάτι που κερδίζετε επειδή είστε ελκυστικοί για κάποιον άλλον. Είναι κάτι που αξίζετε, τελεία.