Το άρθρο εξετάζει πώς λειτουργεί η ανθρώπινη μνήμη και τις δυσκολίες που προκύπτουν στην εποχή της υπερπληροφόρησης.
Παρότι ο τεράστιος όγκος πληροφοριών που δεχόμαστε κάθε μέρα κάνει φυσιολογικό το να ξεχνάμε ακόμη και βασικά πράγματα, υπάρχουν τρόποι να δυναμώσουμε τη μνήμη μας. Ανάμεσά τους είναι η οργάνωση των πληροφοριών σε ομάδες και η σύνδεσή τους με προσωπικά νοήματα.
Για να συγκρατούμε όσα έχουν σημασία, καθοριστικό ρόλο παίζει η προσοχή, ενώ υπάρχουν πρακτικές που βοηθούν να διατηρούμε τη μνήμη σε καλή κατάσταση.
Δεν είναι δυνατόν να θυμόμαστε τα πάντα, αφού οι άνθρωποι δεν είμαστε φτιαγμένοι γι’ αυτό. Μπορούμε, όμως, να προσπαθούμε να κρατάμε στη μνήμη μας όσα έχουν μεγαλύτερη σημασία. Μερικές απλές συμβουλές μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της μνήμης.
Μνήμη σε συνθήκες υπερπληροφόρησης
Πώς μπορούμε να αποφεύγουμε τη λήθη όταν πληροφορίες φτάνουν σε εμάς από παντού; Σε όλη τη διάρκεια της ημέρας, στην καθημερινότητά μας, στη δουλειά και στις σχέσεις, αλλά και στον ψηφιακό κόσμο, ο εγκέφαλός μας δέχεται δεδομένα μαζικά και με ταχύτητα. Είναι αναμενόμενο να απορρίπτουμε τα περισσότερα.
Η καθημερινότητα έχει γεμίσει με smartphones, τηλεοράσεις και λάπτοπ. Μέσα σε αυτή την υπερφόρτωση πληροφοριών δυσκολευόμαστε να ξεχωρίσουμε και να θυμηθούμε όσα είναι σημαντικά.
Έρευνα του Παγκόσμιου Κέντρου Βιομηχανίας Πληροφορίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στο Σαν Ντιέγκο, υπολόγισε ότι ο μέσος Αμερικανός δέχεται κάθε ημέρα περίπου 34 gigabytes δεδομένων, ποσότητα που ισοδυναμεί με 11,8 ώρες πληροφορίας!
Για ποιους λόγους ξεχνάμε ακόμη και τα βασικά;
Μπορεί να χάσουμε τον ειρμό της σκέψης μας ή να μην μπορούμε να βρούμε μια λέξη που «δεν μας έρχεται». Συμβαίνει επίσης να ψάχνουμε τα γυαλιά μας, να φύγουμε χωρίς τα κλειδιά ή να ξεχάσουμε τι λέγαμε πριν από λίγο — ακόμη και τον λόγο που μπήκαμε σε ένα δωμάτιο!
Είναι κάτι φυσιολογικό; Ναι. Όταν το μυαλό μας κατακλύζεται από σκέψεις και άγχος, δυσκολεύεται να παραμείνει στο παρόν και μπορεί εύκολα να χάσει τον προσανατολισμό του μακριά από όσα έχουν σημασία.
Μπορούμε, ωστόσο, να αξιοποιήσουμε καλύτερα τη μνήμη μας ώστε να συγκρατούμε όσα είναι σημαντικά. Η επιστήμη της μνήμης εξηγεί ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει σχεδιαστεί για να ξεχνά και όχι για να αποθηκεύει τα πάντα. Το 1956, ο Αμερικανός ψυχολόγος Τζορτζ Μίλερ συμπέρανε ότι κάθε φορά μπορούμε να κρατήσουμε στο μυαλό μας περίπου επτά στοιχεία.
Αντίθετα με ό,τι μπορεί να πιστεύουμε ή να ελπίζουμε, ο εγκέφαλος δεν καταγράφει καθετί γύρω μας. Λειτουργεί οικονομικά: προσλαμβάνει όσο το δυνατόν λιγότερες πληροφορίες και αξιοποιεί όσο καλύτερα μπορεί εκείνες που έχει.
Η προσοχή είναι το «κλειδί»: λειτουργεί ως φίλτρο, κατευθύνοντας τη σκέψη μας σε όσα ξεχωρίζουν ως σημαντικά. Μπορεί να πρόκειται για κάτι που περιμέναμε ή, αντίθετα, για κάτι απρόσμενο, το οποίο ίσως έχει μεγαλύτερο νόημα. Αυτό σημαίνει, όμως, πως είναι δυνατόν να μας διαφύγουν σημαντικά στοιχεία όταν η προσοχή μας βρίσκεται αλλού τη λάθος στιγμή.
Μνήμη: Τρόποι για να την ενισχύσουμε
Πώς θα κατευθύνουμε την προσοχή μας σε όσα αξίζουν και θα θυμόμαστε τα ουσιώδη; Η μνήμη χρειάζεται εξάσκηση και φροντίδα. Ακολουθούν μερικές στρατηγικές που μπορούμε να δοκιμάσουμε:
- Στόχος δεν είναι να συγκρατείτε περισσότερα, αλλά να θυμάστε καλύτερα.
- Βάλτε τις πληροφορίες σε ομάδες. Η ομαδοποίηση αποτελεί μία από τις μεθόδους ενίσχυσης της μνήμης.
- Δώστε σε αυτό που θέλετε να θυμάστε σύνδεση με κάτι που έχει προσωπικό νόημα.
- Ελέγξτε όσα θυμάστε, ακόμη κι αν κάνετε λάθη.
- Κάντε αυτό που θέλετε να συγκρατήσετε να ξεχωρίζει.
- Στρέψτε την προσοχή σας σε όσα είναι σημαντικά για εσάς.
- Αξιοποιήστε τις αισθήσεις σας για να ανακαλέσετε στιγμές του παρελθόντος.
- Μην προσπαθείτε να απομνημονεύσετε τα πάντα.
Τα βασικά συμπεράσματα
- Η ανθρώπινη μνήμη καλείται να λειτουργήσει μέσα σε συνθήκες υπερπληροφόρησης, κάτι που δυσκολεύει την αποθήκευση των σημαντικών στοιχείων.
- Η προσοχή είναι καθοριστική για τη μνήμη, επειδή μας βοηθά να εστιάζουμε σε όσα έχουν μεγαλύτερη σημασία.
- Το φορτωμένο μυαλό και το άγχος μπορούν να οδηγήσουν σε φυσιολογική λήθη ακόμη και απλών, βασικών πραγμάτων.
- Για να ενισχύσουμε τη μνήμη, μπορούμε να ομαδοποιούμε πληροφορίες και να τις συνδέουμε με προσωπικά νοήματα.
- Η μνήμη χρειάζεται εξάσκηση και φροντίδα, ώστε να παραμένει σε καλή κατάσταση.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/mnimi-poy-exafanistikan-ta-gyalia-moy/10646
