Η ψηφιακή τεχνολογία φαίνεται να ωφελεί σημαντικά τη μνήμη και τη γνωστική υγεία, σύμφωνα με νέα μελέτη στο *Nature Human Behaviour*. Μετα-ανάλυση στοιχείων για περισσότερους από 411.000 ενήλικες άνω των 50 ετών διαπίστωσε ότι η χρήση της συνδέεται με 58% μικρότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, καθώς και με βραδύτερη γήρανση του εγκεφάλου.
Η ενεργή ενασχόληση με ψηφιακά μέσα, όπως οι υπολογιστές και τα smartphones, μπορεί να προσφέρει ουσιαστική γνωστική άσκηση και να διατηρεί το μυαλό σε εγρήγορση, τονίζουν οι ειδικοί. Προτρέπουν τους ηλικιωμένους να προσεγγίζουν την τεχνολογία με ενδιαφέρον και αυτοπεποίθηση, να παρακολουθούν διαδικτυακά μαθήματα και να διαλέγουν δραστηριότητες που ενισχύουν την κοινωνική επαφή και τη συμμετοχή.
Καθώς μεγαλώνουμε, είναι σημαντικό να διατηρούμε το μυαλό μας ενεργό και να το προφυλάσσουμε από την άνοια και την ευρύτερη γνωστική εξασθένηση. Συνήθως, σε αυτό το πλαίσιο προτείνονται χόμπι όπως τα σταυρόλεξα και το Sudoku. Μια νέα έρευνα, ωστόσο, αμφισβητεί όσα θεωρούνται δεδομένα και αναδεικνύει μια λιγότερο προφανή δραστηριότητα που ήδη υπάρχει στην καθημερινότητά μας και ενδέχεται να περιορίζει σημαντικά τον κίνδυνο άνοιας: τη χρήση ψηφιακής τεχνολογίας.
Δημοσιευμένη τον Απρίλιο του 2025 στο Nature Human Behaviour, μια εκτενής μετα-ανάλυση εξέτασε 136 μελέτες και πάνω από 411.000 άτομα ηλικίας 50 ετών και άνω. Τα ευρήματά της έδειξαν ότι η χρήση ψηφιακής τεχνολογίας σχετίζεται με 58% χαμηλότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και με 26% βραδύτερη γνωστική εξασθένηση όσο περνούν τα χρόνια.
Πώς μπορεί η τεχνολογία να συμβάλει στην προστασία από την άνοια;
Η χρήση υπολογιστών, smartphones και άλλων ψηφιακών μέσων κινητοποιεί συγχρόνως διαφορετικές γνωστικές λειτουργίες, όπως την προσοχή, τη μνήμη, την επίλυση προβλημάτων και τη λήψη αποφάσεων, εξηγούν οι νευρολόγοι. Αυτή η ουσιαστική «γνωστική προπόνηση» συμβάλλει στη διατήρηση των νευρωνικών διαδρομών και της λειτουργίας του εγκεφάλου.
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η τεχνολογία δεν μεταβάλλει τα βιολογικά χαρακτηριστικά της γήρανσης. Ωστόσο, όταν κάποιος έχει αναπτύξει ψηφιακές δεξιότητες, μπορεί να διατηρήσει τη λειτουργικότητα και την ανεξαρτησία του για περισσότερο καιρό.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου Στάνφορντ επισημαίνουν, επίσης, ότι η ψηφιακή τεχνολογία επιστρατεύει ταυτόχρονα πολλούς γνωστικούς τομείς, προσφέροντας έτσι ουσιαστική πνευματική εξάσκηση.
Τι ισχύει για τον όρο «ψηφιακή άνοια»;
Ίσως έχετε συναντήσει τον όρο «ψηφιακή άνοια» και να αναρωτηθήκατε αν η τεχνολογία έχει αρνητική επίδραση στον εγκέφαλο. Οι ειδικοί, όμως, ξεκαθαρίζουν ότι πρόκειται για μύθο. Αντίθετα, η εκμάθηση και η χρήση ψηφιακών δεξιοτήτων μπορεί να κρατήσει το μυαλό σε καλή κατάσταση.
Ακόμη και άνθρωποι με άνοια συχνά εξακολουθούν να μπορούν να εκτελούν απλές καθημερινές εργασίες, ένδειξη ότι ορισμένες δεξιότητες παραμένουν στον εγκέφαλο για μεγάλο διάστημα. Οι σχετικοί φόβοι συναντώνται περισσότερο σε γενιές χωρίς εξοικείωση με την ψηφιακή τεχνολογία, παρότι τα στοιχεία καταδεικνύουν σαφώς τα οφέλη της.
Πώς να αξιοποιείτε την τεχνολογία προς όφελος του εγκεφάλου;
- Προχωρήστε σταδιακά και με σιγουριά: Αντί να επιχειρήσετε να μάθετε τα πάντα ταυτόχρονα, διαλέξτε μία συσκευή ή εφαρμογή και εξοικειωθείτε μαζί της βήμα βήμα.
- Επιλέξτε όσα ταιριάζουν στα ενδιαφέροντά σας: Για παράδειγμα, αν σας αρέσει το διάβασμα, μπορείτε να δοκιμάσετε ηλεκτρονικά βιβλία, ενώ για να επικοινωνείτε με την οικογένεια, να ξεκινήσετε με βιντεοκλήσεις.
- Συνδυάστε τη μάθηση με την κοινωνική επαφή: Τα διαδικτυακά μαθήματα για μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους δίνουν τη δυνατότητα να αποκτήσετε νέες δεξιότητες και να γνωρίσετε άλλους, κάτι που μειώνει τον κίνδυνο άνοιας. Εξετάστε το ενδεχόμενο να παρακολουθήσετε ειδικά σχεδιασμένα μαθήματα ψηφιακών δεξιοτήτων για ηλικιωμένους. Μελέτη του 2024 συνδέει τη μοναξιά και την απουσία κοινωνικών δεσμών με 31% αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
- Ασχοληθείτε ενεργά αντί να καταναλώνετε παθητικά περιεχόμενο: Προτιμήστε δραστηριότητες που απαιτούν σκέψη, επίλυση προβλημάτων ή επικοινωνία με άλλους, αντί για ατελείωτη κύλιση χωρίς συγκεκριμένο σκοπό.
- Διατηρήστε την περιέργεια και τη διάθεσή σας για νέες εμπειρίες: Δοκιμάστε χωρίς φόβο νέα ψηφιακά εργαλεία και ζητήστε υποστήριξη όποτε τη χρειάζεστε.
Καταληκτικά, αξίζει να αντιμετωπίζουμε την τεχνολογία με ενδιαφέρον και όχι με φόβο. Καθώς μεγαλώνουμε, μπορεί να λειτουργήσει ως πολύτιμο μέσο υποστήριξης της εγκεφαλικής υγείας, εφόσον η χρήση της ενεργοποιεί τις γνωστικές μας δεξιότητες και βοηθά να διατηρούμε την κοινωνική μας ζωή.
Συνοπτικά
- Η αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας ενδέχεται να περιορίσει κατά 58% τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, ενώ μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση του εγκεφάλου.
- Όταν οι άνθρωποι χρησιμοποιούν ενεργά τα ψηφιακά μέσα, εξασκούν γνωστικές λειτουργίες και ενδυναμώνουν τη μνήμη και την προσοχή.
- Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι μπορούν να προσεγγίζουν με σιγουριά την τεχνολογία και να παρακολουθούν διαδικτυακά μαθήματα, ώστε να έχουν ευκαιρίες κοινωνικοποίησης.
- Παρά τον μύθο της «ψηφιακής άνοιας», η απόκτηση ψηφιακών δεξιοτήτων μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της πνευματικής εγρήγορσης.
- Στις βασικές συστάσεις συγκαταλέγονται η ενεργός συμμετοχή και η αποφυγή της παθητικής κατανάλωσης περιεχομένου.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/xechnate-eykola-to-magiko-chompi-poy-thorakizei-ti-mnimi-sas/11985
