Μια νέα μελέτη, που παρουσιάστηκε στο συνέδριο SLEEP 2025, διαπίστωσε ότι ο τακτικός μεσημεριανός ύπνος ενδέχεται να συνδέεται με αύξηση κατά 20% στον κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Η ομάδα με επικεφαλής την καθηγήτρια Τσένλου Γκάο, από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, επισήμανε ότι η υπνηλία την ημέρα μπορεί να αποτελεί ένδειξη πως ο νυχτερινός ύπνος δεν είναι ποιοτικός ή πως υπάρχουν προβλήματα υγείας.
Στην έρευνα συμμετείχαν 86.000 άτομα, ενώ οι επιστήμονες εξέτασαν πόσο διαρκούσε ο μεσημεριανός ύπνος και πόσο σταθερό ήταν το μοτίβο του. Τα ευρήματα έδειξαν συσχέτιση των ακανόνιστων ύπνων με μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου. Οι ειδικοί τονίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες, προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι βιολογικές διεργασίες που ενδέχεται να εξηγούν τις συσχετίσεις.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που παρουσιάστηκε στο διεθνές επιστημονικό συνέδριο SLEEP 2025, έως και 20% υψηλότερος ήταν ο κίνδυνος πρόωρου θανάτου για όσους συνήθιζαν να κοιμούνται μέσα στην ημέρα, ιδίως όταν αυτό συνέβαινε νωρίς.
Οι ειδικοί σημείωσαν ότι η νύστα κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να προειδοποιεί για διαταραγμένο ή μη ποιοτικό νυχτερινό ύπνο. Ενδέχεται, επίσης, να σχετίζεται με προβλήματα υγείας που δεν έχουν εντοπιστεί, όπως η καρδιακή ανεπάρκεια.
Μεσημεριανός ύπνος: Σημασία έχουν η διάρκεια, η ώρα και η σταθερότητα
Η έρευνα αφορούσε ενήλικες μέσης ηλικίας, οι οποίοι δεν εργάζονταν σε νυχτερινές βάρδιες και δεν αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα υγείας όταν ξεκίνησε η μελέτη.
Για μία εβδομάδα καταγράφηκε ο ύπνος των 86.000 συμμετεχόντων, μέσω μεθόδου που παρακολουθεί τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης. Σε αυτή χρησιμοποιήθηκε μια μικρή συσκευή, παρόμοια με ρολόι, γνωστή ως «actigraph».
Στην έρευνα, ως μεσημεριανός ύπνος λογαριάστηκε οποιοσδήποτε ύπνος γινόταν από τις 9 π.μ. έως τις 7 μ.μ.
Η μέση διάρκεια του ύπνου ήταν 24 λεπτά. Περίπου το ένα τρίτο των περιόδων ανάπαυσης σημειώθηκε το πρωί, από τις 9 έως τις 11 π.μ.
Στα 11 χρόνια παρακολούθησης καταγράφηκαν 5.189 θάνατοι μεταξύ των συμμετεχόντων. Οι επιστήμονες παρατήρησαν συνολικά ότι όσο μεγάλωναν οι άνθρωποι, τόσο περισσότερο κοιμούνταν καθώς προχωρούσε η ημέρα. Αφού συνυπολόγισαν μεταβλητές όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ και τη διάρκεια του νυχτερινού ύπνου, διαπίστωσαν ότι η αστάθεια στη συνήθεια του ημερήσιου ύπνου συνδεόταν με 14% μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου.
Ο κίνδυνος θανάτου ήταν υψηλότερος για όσους κοιμούνταν περισσότερο στη διάρκεια της ημέρας. Ειδικότερα, όσοι έπαιρναν ύπνο από τις 11 π.μ. έως τη 1 μ.μ. εμφάνιζαν αύξηση του κινδύνου κατά 7%.
Η επικεφαλής της έρευνας, καθηγήτρια Τσένλου Γκάο από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, ανέφερε:
«Αν και πολλές μελέτες έχουν εξετάσει τη σύνδεση μεταξύ ύπνου και θνησιμότητας, έχουν επικεντρωθεί κυρίως στον νυχτερινό ύπνο. Ωστόσο, ο μεσημεριανός ύπνος αποτελεί σημαντικό κομμάτι του 24ώρου κύκλου ύπνου-αφύπνισης και ενδέχεται να έχει τις δικές του επιπτώσεις στην υγεία. Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι ορισμένα μοτίβα ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να λειτουργούν ως πρώιμοι δείκτες επιδείνωσης της υγείας.
Η μελέτη μας καλύπτει ένα κενό στη γνώση, δείχνοντας ότι δεν έχει σημασία μόνο αν κάποιος κοιμάται το μεσημέρι, αλλά και για πόση ώρα, πόσο συχνά αλλάζει το μοτίβο αυτό και πότε ακριβώς κοιμάται – όλα αυτά μπορεί να είναι σημαντικοί δείκτες μελλοντικού κινδύνου για την υγεία».
Οι ερευνητές υπογράμμισαν πως απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διευκρινιστούν οι βιολογικοί μηχανισμοί που ενδέχεται να βρίσκονται πίσω από τις συγκεκριμένες συσχετίσεις. Παράλληλα, ανέφεραν ότι ο πολύωρος ή ασταθής ύπνος μέσα στην ημέρα μπορεί να αντανακλά υποκείμενες παθήσεις, όπως καρδιοπάθεια, διαβήτη τύπου 2, κατάθλιψη και άνοια.
Ευρήματα άλλων ερευνών στρέφουν την προσοχή στις πιθανές επιδράσεις στον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή στον φυσικό κύκλο ύπνου και αφύπνισης που ελέγχει πολλές λειτουργίες του οργανισμού.
Ειδικοί του Ινστιτούτου Karolinska στη Στοκχόλμη ανέφεραν ακόμη ότι ο ημερήσιος ύπνος ίσως επηρεάζει τη δυνατότητα του εγκεφάλου να απομακρύνει τα απόβλητα που συγκεντρώνονται στη διάρκεια της ημέρας.
Συνοπτικά
- Νέα μελέτη συνδέει τον τακτικό μεσημεριανό ύπνο με πιθανή αύξηση 20% στον κίνδυνο πρόωρου θανάτου.
- Η υπνηλία την ημέρα ενδέχεται να υποδηλώνει ότι ο νυχτερινός ύπνος είναι κακής ποιότητας ή ότι υπάρχουν προβλήματα υγείας.
- Στην έρευνα μετείχαν 86.000 άτομα και εξετάστηκαν η διάρκεια και η σταθερότητα του μεσημεριανού ύπνου.
- Η αστάθεια στους ημερήσιους ύπνους συσχετίστηκε με 14% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου, ενώ η μεγαλύτερη διάρκεια του μεσημεριανού ύπνου συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο.
- Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χρειάζονται περισσότερες έρευνες για τους βιολογικούς μηχανισμούς πίσω από τις συσχετίσεις.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/kryvei-kindynoys-telika-o-mesimerianos-ypnos/12058
