Το άρθρο εξετάζει πώς σχετίζεται ο μεσημεριανός ύπνος με την υγεία: οι υπνάκοι μπορεί να προσφέρουν ενέργεια και να μειώνουν την κούραση, όμως νεότερα ευρήματα δείχνουν ότι η διάρκειά τους και η ώρα που γίνονται ενδέχεται να συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο θνησιμότητας, ιδίως στους μεγαλύτερους ενήλικες.
Ανάλυση στοιχείων από 86.565 συμμετέχοντες έδειξε ότι οι παρατεταμένοι και ασταθείς ως προς τη διάρκεια μεσημεριανοί ύπνοι μπορεί να αποτελούν ένδειξη για προβλήματα υγείας που δεν έχουν εντοπιστεί.
Για τη διατήρηση της καλής υγείας, οι ειδικοί εισηγούνται να μην παρατείνονται οι υπνάκοι και να επιλέγονται σύντομοι ύπνοι νωρίς μέσα στην ημέρα.
Οι συνήθειες του ύπνου μας έχουν μεγάλη σημασία για την υγεία, τόσο ως προς την ώρα και τη διάρκειά του όσο και ως προς τον τρόπο που κοιμόμαστε. Σημαντικό ρόλο έχει και ο ύπνος την ημέρα: ένας υπνάκος μπορεί να προσφέρει ενέργεια ή να καλύψει ώρες ύπνου που χάθηκαν, αλλά δεν έχει μόνο οφέλη, καθώς νέα έρευνα υποδεικνύει πιθανή αρνητική σχέση με τη μακροζωία.
Τα ευρήματα της μελέτης, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Sleep, προκαλούν ανησυχία: η χρονική στιγμή και η διάρκεια του ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας ενδέχεται να σχετίζονται ακόμη και με τον κίνδυνο θανάτου.
Με βάση τις καταγραφές από συσκευές παρακολούθησης δραστηριότητας που φορούσαν οι συμμετέχοντες, οι ερευνητές εντόπισαν σύνδεση ανάμεσα στον μεσημεριανό ύπνο υπό ορισμένες συνθήκες και την αυξημένη θνησιμότητα σε μεγαλύτερους ενήλικες.
Παρότι η μελέτη δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από άλλους ειδικούς, η καταγραφή των συνηθειών ύπνου με αντικειμενικό τρόπο αποτελεί σημαντική βελτίωση σε σύγκριση με παλαιότερες έρευνες που στηρίζονταν στις αναφορές των ίδιων των συμμετεχόντων. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν αρκεί να εξεταστεί αν κάποιος κοιμάται την ημέρα: σημασία έχουν επίσης η διάρκεια, οι μεταβολές της από μέρα σε μέρα και η ακριβής ώρα του ύπνου.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για τον μεσημεριανό ύπνο
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε στοιχεία από επίσημη βρετανική βάση δεδομένων για 86.565 ενήλικες που δεν εργάζονταν σε νυχτερινές βάρδιες. Οι ηλικίες τους κυμαίνονταν από 43 έως 79 ετών, το 57% ήταν γυναίκες και όλοι φορούσαν συσκευές καταγραφής των κύκλων ύπνου και δραστηριότητας επί 7 ημέρες. Ως μεσημεριανός ύπνος ορίστηκε εκείνος που γινόταν από τις 9 π.μ. έως τις 7 μ.μ. Στα 11 χρόνια παρακολούθησης πέθαναν 5.819 συμμετέχοντες.
Τρεις βασικοί παράγοντες συνδέθηκαν από τους ερευνητές με υψηλότερο κίνδυνο θανάτου:
- Μεγαλύτερη διάρκεια στους μεσημεριανούς ύπνους
- Έντονες καθημερινές μεταβολές στη διάρκεια του ύπνου την ημέρα
- Ύπνος τόσο κοντά στο μεσημέρι όσο και στις πρώτες ώρες του απογεύματος
Οι παραπάνω συσχετίσεις παρέμειναν ισχυρές, ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη και άλλους παράγοντες, μεταξύ των οποίων:
- Τον δείκτη μάζας σώματος (BMI)
- Την κατανάλωση αλκοόλ
- Το κάπνισμα
- Τη διάρκεια του νυχτερινού ύπνου
Τα ευρήματα επισημαίνουν ότι οι επιλογές σχετικά με τον ύπνο μέσα στην ημέρα μπορεί να φανερώνουν προβλήματα υγείας που προϋπάρχουν. Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται προσεκτική παρακολούθησή τους, ιδίως στους ηλικιωμένους.
Η νεότερη μελέτη εντόπισε συσχέτιση ανάμεσα σε ορισμένα μοτίβα μεσημεριανού ύπνου και τη θνησιμότητα, χωρίς όμως να αποδεικνύει ότι ο ύπνος αυξάνει τον κίνδυνο θανάτου.
Καθώς οι συμμετέχοντες δεν συμπλήρωναν ημερολόγια ύπνου, οι συσκευές μπορεί να εξέλαβαν λανθασμένα την ακινησία ως ύπνο ή τον ύπνο ως ακινησία. Παράλληλα, δεν είναι βέβαιο ότι τα συμπεράσματα μπορούν να εφαρμοστούν στον γενικό πληθυσμό.
Οι εκτιμήσεις των ειδικών για τη μελέτη
Ωστόσο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η έρευνα προσφέρει χρήσιμα δεδομένα για τη σχέση ανάμεσα σε συγκεκριμένες συνήθειες ύπνου και τον κίνδυνο θανάτου. Η ερευνητική ομάδα σημειώνει πως τα αποτελέσματα παλαιότερων μελετών ήταν ανάμεικτα, ενώ θεωρεί τη συγκεκριμένη μελέτη πιο αξιόπιστη.
Με βάση τα ευρήματα, όποιος κοιμάται συστηματικά για πολλή ώρα ή στις αρχές του απογεύματος ίσως χρειάζεται να ελεγχθεί για κάποιο υποκείμενο πρόβλημα υγείας.
Η σχέση του ύπνου με τη θνησιμότητα
Δεν έχει αποδειχθεί ότι ο μεσημεριανός ύπνος προκαλεί θνησιμότητα. Πιθανόν να έχει μεγαλύτερη σημασία ο λόγος που κάποιος κοιμάται την ημέρα: ένα πρόβλημα υγείας, για παράδειγμα, μπορεί να προκαλεί κόπωση και να δημιουργεί ανάγκη για ύπνο.
Έτσι, κάποιος ενδέχεται να χρειάζεται περισσότερο ύπνο την ημέρα από άλλους, επειδή αντιμετωπίζει αϋπνία ή άπνοια ύπνου, με αποτέλεσμα να μην έχει κοιμηθεί αρκετά τη νύχτα.
Άλλη πιθανή εξήγηση είναι μια πάθηση που προκαλεί εξάντληση, όπως τα καρδιαγγειακά προβλήματα, ή ένα ζήτημα ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι παρατεταμένοι και ακανόνιστοι μεσημεριανοί ύπνοι μπορεί να διαταράξουν τον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή το βιολογικό ρολόι, και να επηρεάσουν:
- Τον μεταβολισμό
- Τη φλεγμονή
- Τη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος
Το ερώτημα είναι αν χρειάζεται να διακόψουμε τη μεσημεριανή σιέστα. Δεν είναι απαραίτητο. Για όσους εργάζονται σε βάρδιες ή δεν κοιμούνται αρκετά τη νύχτα, ο μεσημεριανός ύπνος μπορεί όχι μόνο να συνεχιστεί, αλλά και να αποδειχθεί ωφέλιμος.
Ωστόσο, με βάση τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης έρευνας, οι περισσότεροι άνθρωποι, εφόσον δεν αντιμετωπίζουν ειδικές συνθήκες, καλό είναι να ακολουθούν τις εξής συστάσεις:
- Να μην κοιμούνται το μεσημέρι για περισσότερα από 30 λεπτά
- Να επιλέγουν σύντομους ύπνους νωρίτερα μέσα στην ημέρα, ώστε να μην επηρεάζεται η βραδινή ξεκούραση
Συμπερασματικά
- Σύμφωνα με νέα μελέτη, οι μεσημεριανοί ύπνοι μπορεί να προσφέρουν ενέργεια, αλλά συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας, ιδιαίτερα σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
- Η έρευνα εξέτασε 86.565 συμμετέχοντες και έδειξε ότι οι παρατεταμένοι και ακανόνιστοι μεσημεριανοί ύπνοι ενδέχεται να αποτελούν ένδειξη υποκείμενων προβλημάτων υγείας.
- Οι ειδικοί συνιστούν να αποφεύγονται οι υπνάκοι διάρκειας άνω των 30 λεπτών και να προτιμώνται εκείνοι που γίνονται νωρίτερα.
- Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι τόσο η διάρκεια όσο και η ώρα του μεσημεριανού ύπνου ενδέχεται να σχετίζονται με την υγεία και τη μακροχρόνια επιβίωση.
- Παρότι η μελέτη δεν τεκμηριώνει ότι ο ύπνος προκαλεί θνησιμότητα, οι συνήθειες του ύπνου είναι πιθανό να λειτουργούν ως δείκτες άλλων προβλημάτων υγείας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ypnos-latreyeis-ti-mesimeriani-siesta-xanaskepsoy-to/12735
