Το κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus) απειλεί σοβαρά τη δημόσια υγεία στην Ελλάδα. Η κλιματική αλλαγή ευνοεί την επιβίωσή του και την εξάπλωση ασθενειών που μεταδίδει, ανάμεσά τους ο ιός του Δυτικού Νείλου και ο δάγκειος πυρετός. Το είδος καταγράφηκε στη χώρα το 2003 και σήμερα έχει εξαπλωθεί σε πολλές περιοχές.
Για να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος, χρειάζεται ισχυρότερη επιδημιολογική επιτήρηση, ενεργή συμμετοχή των πολιτών στην απομάκρυνση των στάσιμων νερών και σχεδιασμός τοπικών δράσεων, ιδίως στην περίοδο έξαρσης. Ο ΕΟΔΥ συστήνει μέτρα πρόληψης και ατομικής προστασίας, ώστε να περιοριστούν τόσο τα τσιμπήματα όσο και οι εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών.
Στην Ελλάδα, το κουνούπι Aedes albopictus, ή αλλιώς «κουνούπι τίγρης», συγκαταλέγεται σήμερα στις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία. Η αρχική του εξάπλωση συνδέθηκε με το διεθνές εμπόριο, καθώς μεταφέρθηκε με μεταχειρισμένα ελαστικά και φυτά όπως το lucky bamboo. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το climatebook, η κλιματική αλλαγή επιταχύνει και ενισχύει τον κίνδυνο. Η κλιματική κρίση δεν περιορίζεται στους καύσωνες και τις πυρκαγιές· μπορεί να εμφανιστεί και ως ένα αθόρυβο κουνούπι στην αυλή μας.
Η παρουσία του είδους καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2003, στην Κέρκυρα και την Ήπειρο. Έκτοτε έχει εγκατασταθεί σε αστικές και ημιαστικές περιοχές σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα. Η οικολογική προσαρμοστικότητά του και η δυνατότητα αναπαραγωγής ακόμη και σε ελάχιστο στάσιμο νερό τού επιτρέπουν να δρα από την άνοιξη έως τον Δεκέμβριο, με μεγαλύτερη έξαρση από τον Ιούλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο.
Κουνούπι τίγρης: Πώς η υπερθέρμανση ευνοεί την εξάπλωσή του
Οι υψηλότερες θερμοκρασίες και τα μεγαλύτερα διαστήματα ζέστης που συνοδεύουν την κλιματική αλλαγή κάνουν ευκολότερη την επιβίωση και τον πολλαπλασιασμό του κουνουπιού σε περιοχές που άλλοτε δεν ήταν κατάλληλες. Παράλληλα, η θερμότερη ατμόσφαιρα επιταχύνει την αναπαραγωγή τόσο των κουνουπιών όσο και των ιών που μεταφέρουν, όπως ο δάγκειος πυρετός, ο πυρετός Chikungunya και ο ιός του Δυτικού Νείλου.
Τα τελευταία χρόνια καταγράφονται στην Ελλάδα σταθερά δεκάδες κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου. Μεγαλύτερη ευαλωτότητα εμφανίζουν η Βόρεια Ελλάδα και η Αττική.
Για να αντιμετωπιστεί η απειλή χρειάζονται:
- Ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση,
- Συμβολή των πολιτών στην απομάκρυνση των στάσιμων νερών,
- Τοπικές παρεμβάσεις με κατάλληλο σχεδιασμό, ιδιαίτερα στην περίοδο αιχμής
Δημόσια υγεία: Ανησυχία και συστάσεις από τον ΕΟΔΥ
Ο ΕΟΔΥ αναφέρει ότι το κουνούπι τίγρης τσιμπά κυρίως την ημέρα. Όπως επισημαίνει, χρειάζεται όλοι να προστατευόμαστε από τα τσιμπήματα και να περιορίζουμε τα σημεία όπου μπορούν να γεννήσουν κουνούπια γύρω μας, είτε πρόκειται για το σπίτι, την αυλή ή το χωράφι.
Πώς να προστατευτείτε προσωπικά από τα κουνούπια
- Επιλέγουμε ρούχα που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του σώματος:
– μακριά μανίκια και παντελόνια
– φαρδιά, ανοιχτόχρωμα ενδύματα - Χρησιμοποιούμε εντομοαπωθητικά στο ακάλυπτο δέρμα και πάνω από τα ρούχα.
– Επιλέγουμε προϊόντα εγκεκριμένα στη χώρα.
– Οι αποτελεσματικές δραστικές ουσίες περιλαμβάνουν:
• DEET
• Πικαριδίνη/ικαριδίνη
• IR3535
• Citriodiol ή έλαιο Eucalyptus citriodora, hydrated, cyclized (ec oil (h/c))
Τρόποι πρόληψης μέσα στο σπίτι
- Τοποθετούμε σήτες στις πόρτες, στα παράθυρα, στους φεγγίτες και στους αεραγωγούς του τζακιού.
- Χρησιμοποιούμε ανεμιστήρες, ιδιαίτερα οροφής, ή κλιματιστικά.
- Επιλέγουμε εντομοκτόνα ή εντομοαπωθητικά χώρου εγκεκριμένα στη χώρα, όπως φιδάκια, ταμπλέτες, υγρά για πρίζα και αεροζόλ.
Περιορίστε τα σημεία όπου γεννούν τα κουνούπια
Πρόληψη από τα κουνούπια στο σπίτι
- Απομακρύνουμε το νερό που λιμνάζει ακόμη και σε μικρά σημεία, όπως λεκάνες, βάζα, κουβάδες και πιατάκια γλαστρών.
- Αδειάζουμε κάθε εβδομάδα τα σημεία με στάσιμο νερό.
- Σκεπάζουμε ή καλύπτουμε όσα αντικείμενα συγκρατούν στάσιμο νερό.
- Αποθηκεύουμε τους κουβάδες, τα καρότσια και τα βαρέλια νερού ανάποδα ή με κάλυμμα.
- Φροντίζουμε να μη συσσωρεύονται λύματα, νερά αποχέτευσης ή απόβλητα.
- Αλλάζουμε τους σπασμένους σωλήνες από τους οποίους διαρρέει νερό.
- Καλύπτουμε τα παλιά λάστιχα που συγκρατούν νερό ή τα απομακρύνουμε.
- Απομακρύνουμε τα φύλλα που φράζουν ή συγκεντρώνονται στις υδρορροές.
- Κουρεύουμε συχνά το γρασίδι και κλαδεύουμε θάμνους και φυλλωσιές, όπου βρίσκουν καταφύγιο τα ενήλικα κουνούπια.
- Προτιμάμε να ποτίζουμε το πρωί.
- Τοποθετούμε σήτες στους αγωγούς εξαερισμού των βόθρων.
- Αν διαθέτουμε πισίνα ή σιντριβάνι, ενεργοποιούμε καθημερινά το φίλτρο καθαρισμού.
- Διαμορφώνουμε τον κήπο με κλίση, ώστε να φεύγουν τα νερά.
Πρόληψη από τα κουνούπια στους χώρους εργασίας
- Καθαρίζουμε συχνά τους στάβλους και τα κοτέτσια και τα ψεκάζουμε.
- Αλλάζουμε τακτικά το νερό στις ποτίστρες των ζώων, στις γούρνες και στις στέρνες.
- Σκεπάζουμε τις βάρκες, για να μην κρατούν νερό της βροχής.
Πρόληψη από τα κουνούπια σε επίπεδο κοινότητας
- Απομακρύνουμε από τους αγωγούς ομβρίων και τα αρδευτικά κανάλια ό,τι εμποδίζει την απρόσκοπτη ροή του νερού.
- Καθαρίζουμε από αγριόχορτα και βλάστηση τα επιφανειακά νερά, όπως ρέματα και κανάλια.
- Αποφεύγουμε την υπερβολική χρήση νερού, κυρίως όπου λείπουν κατάλληλοι αποχετευτικοί αγωγοί.
- Στα νεκροταφεία επιλέγουμε συνθετικά άνθη αντί για ανθοδοχεία με νερό.
Τα βασικά σημεία συνοπτικά
- Η κλιματική αλλαγή ενισχύει την επιβίωση του κουνουπιού τίγρης (Aedes albopictus) και την εξάπλωση ασθενειών, όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου και ο δάγκειος πυρετός, καθιστώντας το σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία στην Ελλάδα.
- Η πρώτη καταγραφή του στην Ελλάδα έγινε το 2003. Έκτοτε, έχει εξαπλωθεί σε πολλές περιοχές και παραμένει δραστήριο από την άνοιξη μέχρι τον Δεκέμβριο.
- Οι συνθήκες που διαμορφώνει η κλιματική αλλαγή ευνοούν τόσο την αναπαραγωγή των κουνουπιών όσο και των ιών που μεταφέρουν, ενώ τα τελευταία χρόνια αυξάνονται τα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου.
- Για να περιοριστεί ο κίνδυνος, χρειάζεται ισχυρότερη επιδημιολογική επιτήρηση, συμβολή των πολιτών στην απομάκρυνση νερού που λιμνάζει και σχεδιασμός τοπικών δράσεων, ιδίως στην περίοδο έξαρσης.
- Ο ΕΟΔΥ εισηγείται πρακτικές ατομικής προστασίας και πρόληψης, μεταξύ των οποίων η εφαρμογή εντομοαπωθητικών και η εξάλειψη σημείων όπου μπορούν να αναπαραχθούν κουνούπια.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/klimatiki-allagi-koynoypi-tigris-apeilei-olo-to-chrono-synagermos-gia-tin-ygeia/12876
