Ο καρπός κόλα, ιδιαίτερα δημοφιλής στη Δυτική Αφρική, περιέχει περισσότερη καφεΐνη από τον καφέ και έχει ξεχωριστή πολιτισμική και ιατρική σημασία. Στην παραδοσιακή χρήση του περιλαμβάνεται η ενίσχυση της ενέργειας, της κυκλοφορίας, της πέψης και του μεταβολισμού.
Στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ οι καρποί κόλα δεν κυκλοφορούν ευρέως, όμως οι διεγερτικές ιδιότητές τους τούς κάνουν να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την υγεία. Η μεγάλη κατανάλωση, ωστόσο, ενδέχεται να έχει παρενέργειες, όπως άγχος, ζάλη και αϋπνία.
Χρειάζεται μέτρο στην κατανάλωσή τους, παρά τα πιθανά οφέλη, επειδή η καφεΐνη μπορεί να παραμείνει στον οργανισμό για πολλές ώρες.
Στη Δυτική Αφρική, ο καρπός κόλα αποτελεί αγαπημένο φρούτο με σημαντική θέση στην πολιτισμική παράδοση και την καθημερινότητα. Η υψηλή περιεκτικότητά του σε καφεΐνη ξεπερνά εκείνη του καφέ και συχνά καταναλώνεται για τόνωση της ενέργειας. Ποιος είναι ο καρπός και τι πιθανά οφέλη έχει για την υγεία;
Ο καρπός κόλα: περισσότερη καφεΐνη από τον καφέ και πιθανά οφέλη για την υγεία
Στις χώρες της Δυτικής Αφρικής, ο καρπός κόλα έχει πολιτισμική θέση ανάλογη με εκείνη που έχει ο καφές σε άλλες περιοχές του κόσμου. Ξεχωρίζει για την υψηλή περιεκτικότητά του σε καφεΐνη.
Ο καρπός κόλα και τα προϊόντα που παρασκευάζονται από αυτόν είναι σχετικά δυσεύρετα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ενώ σε άλλες περιοχές καταναλώνονται ευρέως. Εκτός από την παραδοσιακή του χρήση, αποδίδεται στον καρπό κόλα πιθανή δράση στην ενίσχυση της ενέργειας, της κυκλοφορίας, της πέψης και του μεταβολισμού.
Τελετουργίες και εφαρμογές του καρπού κόλα στην παραδοσιακή ιατρική
Μελέτη του 2013, με τίτλο «Kola nut: so much more than just a nut», περιγράφει τον καρπό κόλα ως αναπόσπαστο μέρος του πολιτισμού της Δυτικής Αφρικής. Εκεί χρησιμοποιείται ως παραδοσιακό διεγερτικό και ως τελετουργική προσφορά, από κοινωνικές περιστάσεις έως θεραπείες για την κόπωση. Όπως αναφέρει η μελέτη, οι καρποί κόλα έχουν σημαντικές ποσότητες καφεΐνης και άλλων ενώσεων, κάτι που τους προσδίδει πολιτιστική, οικονομική και ιατρική αξία, πέρα από τη χρήση τους ως αρωματικοί παράγοντες.
Τι είναι ο καρπός κόλα και πού φυτρώνει
Βοτανικά, ο καρπός κόλα είναι φρούτο που φυτρώνει στο δέντρο κόλα, αυτοφυές στα τροπικά δάση της Αφρικής. Στις παραδόσεις της Δυτικής Αφρικής, ο καρπός έχει διαχρονικά θέση στις πνευματικές τελετές, στις ιατρικές πρακτικές και στην καθημερινή ζωή.
«Στις αφρικανικές χώρες, οι άνθρωποι μασούν καρπούς κόλα λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε καφεΐνη, η οποία μπορεί να αυξήσει την ενέργεια και να προσφέρει ώθηση κατά τη διάρκεια της εργάσιμης ημέρας», αναφέρει η διατροφολόγος Julia Zumpano, RD, LD, σύμφωνα με το Cleveland Clinic. «Οι άνθρωποι επίσης μασούν κόλα κατά τη διάρκεια της κοινωνικής συναναστροφής».
Ποια είναι η γεύση του καρπού κόλα
Η γεύση των φρέσκων καρπών κόλα είναι πικρή και στυφή, ενώ η σύστασή τους είναι πυκνή και μαστιχωτή, με ινώδη υφή. «Στις Η.Π.Α., συνήθως δεν μεγαλώνουμε καταναλώνοντας πικρές τροφές, οπότε γενικά δεν απολαμβάνουμε τις πικρές γεύσεις», παρατηρεί η Zumpano. «Σε άλλα μέρη του κόσμου, οι άνθρωποι δεν έχουν πρόβλημα να μασούν καθημερινά καρπό κόλα, αλλά μπορεί να μην είναι συμβατός με τον δικό σας ουρανίσκο». Το ψήσιμο ή η αποξήρανση μειώνουν κάπως την ένταση της γεύσης.
Πόση καφεΐνη περιέχει ο καρπός κόλα
Περίπου 2% έως 3% καφεΐνη περιέχει ο καρπός κόλα. Ένας καρπός ενδέχεται να προσφέρει έως και διπλάσια ποσότητα καφεΐνης από ένα συνηθισμένο φλιτζάνι καφέ, το οποίο περιέχει κατά μέσο όρο περίπου 100 χιλιοστόγραμμα. Ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) προτείνει στους ενήλικες να περιορίζουν την ημερήσια πρόσληψη καφεΐνης στα 400 χιλιοστόγραμμα.
Η καφεΐνη από τον καρπό κόλα δεν καταναλώνεται μονομιάς όταν τον μασάτε, καθώς ο καρπός είναι πυκνός. Για να τον μασήσετε πλήρως απαιτούνται χρόνος και αρκετή δύναμη στη γνάθο.
Σε ποια προϊόντα χρησιμοποιείται ο καρπός κόλα
Από εδώ προέρχεται και ο γνωστός όρος «κόλα» (ή «κόλα» στα αγγλικά “cola”). Παλαιότερα, στην Ευρώπη παρασκευάζονταν σοκολάτα κόλα και αλκοολούχα σκευάσματα με κόλα για ιατρικούς σκοπούς. Στις Η.Π.Α. η κόλα καταναλωνόταν επίσης για διάφορες παθήσεις και, το 1886, ένας γιατρός έφτιαξε ένα «τονωτικό για τον εγκέφαλο»: ένα αναψυκτικό με κόκκινη ετικέτα που εξακολουθεί να κυκλοφορεί ευρέως σε όλο τον κόσμο.
Πλέον, πάντως, οι γνωστές μάρκες αναψυκτικών δεν χρησιμοποιούν εκχύλισμα καρπού κόλα. «Ένα κατάστημα βιολογικών τροφών ίσως είναι το μόνο μέρος όπου μπορείτε να βρείτε καρπό κόλα», αναφέρει η Zumpano. «Είναι πιο πιθανό να το βρείτε αποξηραμένο, με τη μορφή εκχυλίσματος ή κάψουλας».
Οφέλη του καρπού κόλα για την υγεία
Για τις θεραπευτικές ιδιότητες του καρπού κόλα έχουν ακουστεί πολλοί ισχυρισμοί. Οι περισσότεροι, ωστόσο, δεν υποστηρίζονται από έρευνες, όπως εκείνοι που αφορούν τη θεραπεία του άσθματος, προβλημάτων στα μάτια και πεπτικών παθήσεων.
«Τα γνωστά οφέλη του καρπού κόλα είναι ουσιαστικά τα οφέλη της καφεΐνης που περιέχει», διευκρινίζει η Zumpano. «Υπάρχουν όμως άλλα προϊόντα που περιέχουν καφεΐνη και είναι πιο εύκολο να τα βρείτε από τον καρπό κόλα».
Εφόσον καταφέρετε να βρείτε καρπούς κόλα ή ένα μπουκάλι εκχυλίσματος, ενδέχεται να συμβάλει στην ενίσχυση της:
- Κυκλοφορίας
- Πέψης
- Ενέργειας
- Μεταβολικής λειτουργίας
Η καφεΐνη στους καρπούς κόλα έχει διεγερτική δράση και μπορεί επίσης να περιορίσει την όρεξη ή να ανακουφίσει από τον πονοκέφαλο. Επιπλέον, έρευνες δείχνουν ότι το εκχύλισμα καρπού κόλα ενδέχεται να εμφανίζει αντιβακτηριακή δράση, κυρίως απέναντι στα βακτήρια που συνδέονται με οδοντικά προβλήματα.
Ποιες παρενέργειες μπορεί να έχει ο καρπός κόλα;
«Η καφεΐνη είναι διεγερτικό και οι καρποί κόλα περιέχουν υψηλή συγκέντρωση αυτής της ουσίας», λέει η Zumpano. «Η υπερβολική κατανάλωση καρπού κόλα θα σας κάνει να νιώσετε σαν να ήπιατε έναν εσπρέσο παραπάνω».
Η υπερβολική κατανάλωση καρπού κόλα ενδέχεται να έχει τις εξής παρενέργειες:
- Άγχος και νευρικότητα
- Ζάλη
- Άνοδος της αρτηριακής πίεσης
- Καούρα εξαιτίας της μεγαλύτερης παραγωγής γαστρικού οξέος
- Συχνότερη ούρηση και αφυδάτωση
- Αϋπνία
- Ταχυκαρδία
Ο FDA θεωρεί τον καρπό κόλα και το εκχύλισμά του «γενικά ασφαλή». Αν, όμως, επιλέξετε προϊόντα με καρπό κόλα, υπολογίστε ότι μπορεί να καταναλώσετε υπερβολική ποσότητα καφεΐνης μέσα στην ημέρα, καθώς η ουσία παραμένει στο σώμα για αρκετές ώρες. Έτσι, αν το πρωί έχετε πιει λάτε με τριπλό εσπρέσο, ίσως να μην είναι καλή ιδέα να καταναλώσετε καρπό κόλα το απόγευμα.
Τα βασικά σημεία
- Ο καρπός κόλα, που είναι δημοφιλής στη Δυτική Αφρική, έχει περισσότερη καφεΐνη από τον καφέ και χρησιμοποιείται για την τόνωση της ενέργειας, της κυκλοφορίας, της πέψης και του μεταβολισμού.
- Η υπερβολική κατανάλωσή του μπορεί να οδηγήσει σε παρενέργειες, όπως άγχος, ζάλη και αϋπνία, καθώς η καφεΐνη μένει στον οργανισμό επί αρκετές ώρες.
- Στη Δυτική Αφρική ο καρπός έχει ιδιαίτερη πολιτισμική σημασία και αξιοποιείται σε παραδοσιακές τελετές και ιατρικές πρακτικές.
- Παρότι αναφέρονται οφέλη, οι γνωστές θεραπευτικές ιδιότητες του καρπού κόλα αποδίδονται κυρίως στην καφεΐνη και δεν έχουν τεκμηριωθεί από εκτεταμένες μελέτες.
- Οι καρποί κόλα βρίσκονται πλέον σπάνια στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ωστόσο διατίθενται ενδεχομένως αποξηραμένοι ή σε μορφή εκχυλίσματος.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/o-thaymatoyrgos-karpos-me-perissoteri-kafeini-apo-ton-kafe-poy-apogeionei-kykloforiko-pepsi-kai-metavolismo/14887
