Ο ναρκισσισμός στις γυναίκες μπορεί να παραμένει κρυφός πίσω από γνωρίσματα όπως η φροντίδα και η ευαισθησία, με αποτέλεσμα να περνά συχνά απαρατήρητος.
Η ψυχοθεραπεύτρια Kathleen Saxton περιγράφει τις κοινωνικές και συναισθηματικές μεθόδους που χρησιμοποιούν γυναίκες με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας για να ελέγχουν τους ανθρώπους γύρω τους. Σε αντίθεση, οι άνδρες εκδηλώνουν τον ναρκισσισμό τους με τρόπους πιο επιθετικούς και φανερούς.
Όταν αυτή η συμπεριφορά δεν αναγνωρίζεται, ενισχύονται λανθασμένες αντιλήψεις για τη θηλυκότητα. Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι εξίσου σοβαρές με εκείνες που προκαλούν οι άνδρες ναρκισσιστές, αν και οι μηχανισμοί είναι λιγότερο ορατοί.
Ο ναρκισσισμός συχνά συνδέεται στη φαντασία μας με αυταρχικούς άντρες, που είναι φωνακλάδες, αλαζόνες και ελεγκτικοί. Οι γυναίκες, όμως, συχνά δεν γίνονται αντιληπτές, καθώς πίσω από τη φροντίδα, την καλοσύνη και τη συναισθηματικότητα μπορεί να κρύβεται μια ναρκισσιστική συμπεριφορά – και οι ναρκισσίστριες προκαλούν εξίσου μεγάλη ζημιά.
Το γυναικείο προσωπείο του ναρκισσισμού και οι κρυφοί τρόποι δράσης
Ειδικός στον ναρκισσισμό παρουσιάζει παραδείγματα για το πώς εκδηλώνεται στις γυναίκες η διαταραχή προσωπικότητας και ποια σημάδια ενδέχεται να αποτελούν ενδείξεις ναρκισσίστριας. Η Αμερικανίδα ψυχοθεραπεύτρια Kathleen Saxton έχει αφιερώσει χρόνια στη μελέτη και τη συγγραφή γύρω από τον ναρκισσισμό, εστιάζοντας στο πώς άνθρωποι με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας προκαλούν πόνο και χάος στους αγαπημένους τους.
Σε ανάρτησή της στο Stylist, η Saxton σημείωσε ότι, παρότι ο ναρκισσισμός αντιμετωπίζεται συνήθως ως ανδρική υπόθεση, αφορά και τις γυναίκες – «αλλά η συμπεριφορά τους είναι τελείως διαφορετική από αυτή που θα περιμένατε από έναν άνδρα ναρκισσιστή», δηλώνει. Κατά την ίδια, αυτό συμβαίνει επειδή «τα κλασικά διαγνωστικά κριτήρια –μεγαλοπρέπεια, ανάγκη για θαυμασμό, έλλειψη ενσυναίσθησης– ευθυγραμμίζονται με παραδοσιακά ανδρικές συμπεριφορές».
Ως αποτέλεσμα, παρατηρείται έλλειψη «τόσο κλινικής αναγνώρισης όσο και δημόσιας κατανόησης», γεγονός που οδηγεί στο να «να κρύβονται πολλές γυναίκες στις σκιές». Η Dr Saxton λέει ότι μπορεί εξωτερικά να εμφανίζουν στοιχεία που θεωρούνται «θηλυκά», τα οποία όμως λειτουργούν ως «“κράχτης” για χειραγώγηση και έλεγχο».
«Για δεκαετίες, ο ναρκισσισμός φέρει μια έντονα ανδρική σκιά. Η ποπ κουλτούρα συχνά παρουσιάζει τους ναρκισσιστές ως κυριαρχικούς, αλαζόνες, χειριστικούς άνδρες – σκεφτείτε μεγιστάνες της Wall Street, αρχηγούς αιρέσεων ή δεσποτικούς συντρόφους», δηλώνει.
Πώς διαφέρει η ναρκισσιστική συμπεριφορά σε γυναίκες και άνδρες
Μελέτη του 2023, με τίτλο Age and Gender Differences in Narcissism: A Comprehensive Study Across Eight Measures and Over 250,000 Participants, κατέληξε ότι οι άνδρες έχουν υψηλότερες βαθμολογίες από τις γυναίκες και στα οκτώ εργαλεία μέτρησης που εξετάστηκαν, με τη διαφορά να είναι μικρή αλλά σταθερή. Τα ευρήματα έδειξαν ακόμη ότι ο ναρκισσισμός είναι εντονότερος στους νέους ενήλικες και συνήθως υποχωρεί με την ηλικία, βάσει στοιχείων από περισσότερους από 270.000 συμμετέχοντες.
Σύγχρονες έρευνες υποδεικνύουν ότι άνδρες και γυναίκες βιώνουν και εκδηλώνουν διαφορετικά τον ναρκισσισμό. Στους άνδρες συναντώνται συχνότερα εμφανής αυτοπεποίθηση και κυριαρχικότητα, ενώ στις γυναίκες μπορεί να εκφράζεται με συναισθηματική ευαισθησία και ανάγκη επιβεβαίωσης. Οι διαφοροποιήσεις αυτές αποτυπώνονται και στις σχέσεις και στη συμπεριφορά.
- Στους άνδρες συναντάται συχνότερα μεγαλομανής ή ανταγωνιστικός ναρκισσισμός, με αυτοπεποίθηση, κυριαρχία και ψυχολογική επιθετικότητα.
- Οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα ευάλωτο ή νευρωτικό ναρκισσισμό, που συνδέεται με ανασφάλεια, συναισθηματική αντιδραστικότητα και έμμεση επιθετικότητα.
- Οι άνδρες ναρκισσιστές ενδέχεται συχνότερα να ασκούν ψυχολογική κακοποίηση στις σχέσεις.
- Γυναίκες με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά μπορεί να εκδηλώσουν σωματική ή συναισθηματική επιθετικότητα, ιδίως όταν συνυπάρχουν ευάλωτα στοιχεία.
- Ο ναρκισσισμός στις γυναίκες συχνά δεν εντοπίζεται ή διαγιγνώσκεται λανθασμένα, επειδή είναι λιγότερο εμφανής.
- Οι άνδρες τείνουν να εκφράζουν τον ναρκισσισμό με άμεσους και ορατούς τρόπους, ενώ οι γυναίκες μπορεί να χρησιμοποιούν πιο διακριτές κοινωνικές μεθόδους.
- Στις γυναίκες, ο ευάλωτος ναρκισσισμός συνδέεται με κατανάλωση αλκοόλ και συναισθηματικές δυσκολίες.
Γυναικείος ναρκισσισμός: Όταν η φροντίδα γίνεται μέσο ελέγχου
Η ψυχοθεραπεύτρια Kathleen Saxton επισημαίνει ότι οι γυναίκες ναρκισσίστριες συχνά δεν γίνονται αντιληπτές, καθώς η συμπεριφορά τους ταιριάζει με τα στερεότυπα που αφορούν τη θηλυκότητα.
«Τώρα σκεφτείτε μια γυναίκα ναρκισσιστή. Μπορεί να φαίνεται σαν να έχει αυταπάρνηση, να “βοηθάει” ή να “φροντίζει” συνεχώς τον σύντροφό της με τρόπους που υπονομεύουν την αυτονομία του. Μπορεί να κάνει όπλο την ευαλωτότητα, να παίζει το θύμα ή να χρησιμοποιεί παθητική-επιθετική συμπεριφορά για να ελέγχει τη σχέση. Αυτές οι συμπεριφορές, παρότι εξίσου χειριστικές, σπάνια χαρακτηρίζονται ναρκισσιστικές επειδή συμμορφώνονται με τα θηλυκά στερεότυπα», αναφέρει σύμφωνα με το Daily Mail.
Η Saxton σημειώνει ότι τέτοια γνωρίσματα σπάνια τίθενται υπό αμφισβήτηση. «Πολιτισμικά, έχουμε μάθει να βλέπουμε τις γυναίκες σαν να έχουν τον ρόλο φροντιστή – ευγενικές εξ ορισμού και υπερβολικά δοτικές. Χαρακτηριστικά όπως η ανασφάλεια ή η συναισθηματικότητα είναι πιο πιθανό να εξιδανικευθούν ή να ρομαντικοποιηθούν παρά να αναγνωριστούν ως ελεγκτικά. Όμως αυτά τα στερεότυπα δεν είναι μόνο παραπλανητικά – είναι επικίνδυνα. Συσκοτίζουν την πραγματικότητα ότι ο ναρκισσισμός στις γυναίκες μπορεί να είναι εξίσου ψυχοφθόρος με αυτόν στους άνδρες, αν και μέσω πιο καλυμμένων μεθόδων».
Οι μηχανισμοί διαμορφώνονται και εξελίσσονται μέσα στις οικογένειες, αφήνοντας συχνά μακροχρόνιες ψυχολογικές επιπτώσεις. «Και τα δύο φύλα καλύπτουν τον έλεγχο συχνά με επιτελεστική αφοσίωση, δημιουργώντας ψυχολογική σύγχυση και τραύμα στα παιδιά τους».
Ένας ναρκισσιστής πατέρας ενδέχεται να είναι «αυταρχικός μέχρι το σημείο της σκληρότητας ή συναισθηματικά απόμακρος μέχρι την παραμέληση», ενώ, όπως αναφέρει, μια ναρκισσιστική μητέρα «μπορεί να ελέγχει μέσω ενοχής, συναισθηματικής εμπλοκής ή μέσω του ρόλου του μάρτυρα. Μπορεί να ισχυρίζεται ότι “ζει για τα παιδιά της” ενώ διαβρώνει τα όριά τους και την ταυτότητά τους στο όνομα της αγάπης. Μπορεί να ανταγωνίζεται την κόρη της ή να κρατά τον γιο της σε παιδική εξάρτηση. Όμως η κοινωνία αρνείται να ονομάσει αυτή την κακοποίηση επειδή έρχεται σε σύγκρουση με εξιδανικευμένες αντιλήψεις για τη μητρότητα».
Σύνοψη
- Στις γυναίκες, ο ναρκισσισμός συχνά δεν αναγνωρίζεται ή υποτιμάται, καθώς μπορεί να εκδηλώνεται μέσα από γνωρίσματα όπως η φροντίδα και η ευαισθησία.
- Για να επηρεάζουν και να ελέγχουν τους γύρω τους, γυναίκες με ναρκισσιστική διαταραχή αξιοποιούν κοινωνικούς και συναισθηματικούς χειρισμούς· οι άνδρες τείνουν να εκδηλώνουν πιο επιθετικά τον ναρκισσισμό.
- Όταν η γυναικεία ναρκισσιστική συμπεριφορά δεν αναγνωρίζεται, οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές, καθώς συχνά καλύπτεται από στερεότυπα σχετικά με τη θηλυκότητα.
- Η ευαλωτότητα και η παθητική επιθετικότητα μπορεί να χρησιμοποιούνται από γυναίκες ναρκισσίστριες για τον έλεγχο των σχέσεών τους, δυσχεραίνοντας τη διάγνωση.
- Ο ναρκισσισμός στις γυναίκες σχετίζεται με συναισθηματικές δυσκολίες και ενδέχεται να αφήσει μακροχρόνιες ψυχολογικές επιπτώσεις στην οικογένεια.
- Οι κοινωνικές αντιλήψεις για τη μητρότητα και τη θηλυκότητα μπορούν να δυσκολέψουν την αναγνώριση χειριστικών ή κακοποιητικών συμπεριφορών ναρκισσισμού στις γυναίκες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/narkissismos-stis-gynaikes-pos-sas-cheirizontai-athoryva-kai-aorata/16805
