Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Alzheimer’s & Dementia» εξετάζει τους λεγόμενους superagers: ανθρώπους άνω των 80 ετών που διατηρούν εξαιρετικές γνωστικές ικανότητες.
Επιστήμονες από το Vanderbilt University Medical Center διαπίστωσαν ότι οι superagers είναι πολύ λιγότερο πιθανό να φέρουν την επικίνδυνη γονιδιακή παραλλαγή APOE‑ε4. Αντίθετα, στους ανθρώπους αυτούς καταγράφεται συχνότερα η προστατευτική APOE‑ε2.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν τον ρόλο των γενετικών παραγόντων στην κατανόηση της ανθεκτικότητας στη νόσο Αλτσχάιμερ και ανοίγουν νέες δυνατότητες για τη μελέτη της γήρανσης και της γνωστικής υγείας.
Η γενετική προδιάθεση που σχετίζεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ επηρεάζει σημαντικά τον εγκέφαλο. Η APOE‑ε4 θεωρείται η ισχυρότερη γονιδιακή παραλλαγή ως προς τον κίνδυνο, ενώ η APOE‑ε2, μια διαφορετική μορφή του ίδιου γονιδίου, έχει συσχετιστεί με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου και ενδέχεται να παρέχει προστασία.
Μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό της Alzheimer’s Association, το Alzheimer’s & Dementia, εξέτασε τη συχνότητα των δύο παραλλαγών σε μια σπάνια ομάδα, τους superagers. Στην ομάδα αυτή ανήκουν άνθρωποι 80 ετών και άνω, με μνήμη και γνωστικές λειτουργίες αντίστοιχες με εκείνες ανθρώπων νεότερων κατά 20 ή 30 χρόνια. Την έρευνα διεξήγαγαν επιστήμονες του Vanderbilt University Medical Center.
Εγκέφαλος και γενετικό πλεονέκτημα
Σημαντικές διαφορές στον γενετικό κίνδυνο κατέγραψαν οι ερευνητές. Σε σύγκριση με άτομα τουλάχιστον 80 ετών που είχαν διαγνωστεί με τη νόσο του Αλτσχάιμερ, οι superagers είχαν 68% μικρότερη πιθανότητα να φέρουν την APOE‑ε4. Η διαφορά παρέμενε και απέναντι σε συνομηλίκους με υγιή γνωστική κατάσταση: οι superagers ήταν κατά 19% λιγότερο πιθανό να έχουν την παραλλαγή σε σχέση με ενήλικες της ίδιας ηλικίας που παρουσίαζαν φυσιολογική γήρανση των γνωστικών λειτουργιών.
Μια επιπλέον γενετική διαφοροποίηση αφορούσε την APOE‑ε2. Για πρώτη φορά, οι ερευνητές παρατήρησαν υψηλότερη συχνότητά της στους superagers· η παραλλαγή αυτή έχει συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο Αλτσχάιμερ. Οι superagers είχαν 28% περισσότερες πιθανότητες να φέρουν την APOE‑ε2 από γνωστικά υγιείς ανθρώπους ηλικίας 80 ετών και άνω. Σε σύγκριση με συνομηλίκους που είχαν άνοια τύπου Αλτσχάιμερ, η πιθανότητα να διαθέτουν αυτή την προστατευτική γονιδιακή παραλλαγή ήταν αυξημένη κατά 103%.
Με ποια κριτήρια ορίστηκαν οι SuperAgers;
Η επίδοση στη μνήμη αποτέλεσε ένα από τα κριτήρια για την ένταξη στην κατηγορία των superagers («υπέρ-γηράσκοντες). Συμμετέχοντες ηλικίας τουλάχιστον 80 ετών χαρακτηρίστηκαν superagers, όταν οι βαθμολογίες τους στα τεστ μνήμης ξεπερνούσαν τον μέσο όρο γνωστικά υγιών ατόμων ηλικίας 50 έως 64 ετών. Στη μελέτη συμμετείχαν άνθρωποι από διαφορετικές φυλετικές και εθνοτικές ομάδες, μεταξύ των οποίων 1.623 superagers.
Στη βάση δεδομένων υπήρχαν ακόμη 8.829 άνθρωποι με Αλτσχάιμερ, καθώς και 7.628 γνωστικά υγιείς συμμετέχοντες που αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου. Η APOE‑ε4 εντοπίζεται σε περίπου 13,7% του πληθυσμού παγκοσμίως. Ωστόσο, στο δείγμα της συγκεκριμένης μελέτης το ποσοστό έφτανε το 43,9%.
Οι superagers και η συμβολή τους στην έρευνα για το Αλτσχάιμερ
«Καθώς το ενδιαφέρον για τους superagers αυξάνεται», δήλωσαν οι ερευνητές, «τα ευρήματά μας ενισχύουν σημαντικά την άποψη ότι το προφίλ των superagers μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο στην προσπάθεια κατανόησης των μηχανισμών που προσφέρουν ανθεκτικότητα απέναντι στη νόσο Αλτσχάιμερ».
Οι ερευνητές προσθέτουν ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης με τον μεγαλύτερο αριθμό superagers που έχει εξεταστεί έως σήμερα.
Συνοπτικά
- Η έρευνα στο «Alzheimer’s & Dementia» αφορά superagers, δηλαδή άτομα άνω των 80 ετών με εξαιρετικές γνωστικές ικανότητες.
- Σε σύγκριση με ανθρώπους που έχουν Αλτσχάιμερ, οι superagers έχουν 68% μικρότερη πιθανότητα να φέρουν την επικίνδυνη γονιδιακή παραλλαγή APOE‑ε4.
- Η προστατευτική APOE‑ε2, η οποία συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο Αλτσχάιμερ, εμφανίζεται στους superagers με 28% υψηλότερη συχνότητα.
- Ο ορισμός των superagers βασίζεται στις υψηλές επιδόσεις σε δοκιμασίες μνήμης σε σχέση με γνωστικά υγιείς ενήλικες 50-64 ετών.
- Τα ευρήματα δίνουν νέες κατευθύνσεις για την κατανόηση της ανθεκτικότητας απέναντι στο Αλτσχάιμερ και της γήρανσης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/superagers-to-genetiko-mystiko-poy-diatirei-to-myalo-xyrafi-sta-80/19410
