Η μελέτη στο Journal of Clinical Investigation εξετάζει τους μηχανισμούς της μερικής λιποδυστροφίας τύπου 2, μιας σπάνιας γενετικής διαταραχής που συνδέεται με δυσλειτουργία του λιπώδους ιστού και την ανάπτυξη διαβήτη.
Με επικεφαλής την Elif Oral, οι ερευνητές εντόπισαν ότι οι βλάβες στα λιποκύτταρα πυροδοτούν φλεγμονή και μεταβολικές διαταραχές, οι οποίες τελικά συμβάλλουν στην ανάπτυξη διαβήτη και άλλων μεταβολικών νοσημάτων.
Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν πόσο σημαντικός είναι ο υγιής λιπώδης ιστός για τη σωστή λειτουργία του μεταβολισμού, ενώ παράλληλα δημιουργούν προοπτικές για μελλοντικές θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Παρότι πολλοί αντιμετωπίζουν αρνητικά τον λιπώδη ιστό, η επιστημονική γνώση αναγνωρίζει πλέον ότι πρόκειται για απαραίτητο, μεταβολικά ενεργό όργανο, το οποίο επιτελεί πολλές ζωτικές λειτουργίες στον οργανισμό.
Στην παχυσαρκία, το υπερβολικό λίπος μπορεί να συνδέεται με παθήσεις όπως ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Από την άλλη, σε άτομα με ορισμένες σπάνιες γενετικές ή αυτοάνοσες διαταραχές, όπως η οικογενής μερική λιποδυστροφία τύπου 2 (familial partial lipodystrophy type 2, FPLD2), η παθολογική απώλεια και μετατόπιση του λιπώδους ιστού μπορεί επίσης να καταλήξει σε διαβήτη και μεταβολική νόσο.
Η Elif Oral, γιατρός και καθηγήτρια στη Διεύθυνση Μεταβολισμού, Ενδοκρινολογίας και Διαβήτη, προσπαθούσε επί χρόνια να εξηγήσει αυτό το φαινομενικά παράδοξο φαινόμενο. Έχει αφιερώσει την ερευνητική της σταδιοδρομία στη διερεύνηση των μηχανισμών που οδηγούν σε παθολογική απώλεια λίπους, με σκοπό να βοηθήσει ασθενείς με σύνδρομα λιποδυστροφίας.
Καθοριστική ήταν η συμμετοχή ασθενών με οικογενή μερική λιποδυστροφία τύπου 2. Με τη συμβολή τους, η Oral συνεργάστηκε με τον Ormond MacDougald, καθηγητή Μοριακής και Ολοκληρωμένης Φυσιολογίας, τη μεταπτυχιακή ερευνήτρια Jessica Maung και την υπόλοιπη ομάδα, καταλήγοντας σε σημαντικά ευρήματα. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Journal of Clinical Investigation.
«Μια απλή εξήγηση είναι ότι σε όλα τα λιποκύτταρα συμβαίνουν πραγματικά καταστροφικές διεργασίες», ανέφερε η Maung. Η ομάδα κατασκεύασε πειραματικό μοντέλο ποντικού, στο οποίο απενεργοποίησε με επαγώγιμο τρόπο το γονίδιο lamin A/C στα λιποκύτταρα. Το συγκεκριμένο γονίδιο φέρει μεταλλάξεις σε ασθενείς με FPLD2.
Σε ζωικά μοντέλα και σε ιστούς που προέρχονταν από δότες ασθενείς, οι ερευνητές κατέγραψαν εκτεταμένες αλλαγές στη γονιδιακή έκφραση. Ως αποτέλεσμα, τα λιποκύτταρα δεν μπορούσαν να διαχειριστούν και να αποθηκεύσουν τα λιπίδια με τον φυσιολογικό τρόπο. Παράλληλα, προφλεγμονώδη χαρακτηριστικά εμφάνισαν τόσο τα λιποκύτταρα όσο και τα ανοσοκύτταρα του λιπώδους ιστού, ενώ διαπιστώθηκε δυσλειτουργία στα μιτοχόνδρια των λιποκυττάρων.
«Όλες αυτές οι επιδράσεις συνδυάζονται και δημιουργούν ένα ιδανικό περιβάλλον ώστε ο ιστός να καταστεί σοβαρά δυσλειτουργικός και τελικά να εξαφανιστεί», εξηγεί η Maung.
Η απουσία υγιούς λιπώδους ιστού διαταράσσει τόσο τον φυσιολογικό έλεγχο των λιπιδίων όσο και την έκκριση μεταβολικών ορμονών. Οι αλλαγές αυτές οδηγούν σε μεταβολικές παθήσεις, μεταξύ των οποίων ο διαβήτης και η λιπώδης νόσος του ήπατος.
«Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν τη σημασία του υγιούς λιπώδους ιστού για τη διατήρηση ενός ακέραιου και λειτουργικού μεταβολισμού», σημειώνει η Oral. «Οι άνθρωποι συχνά θεωρούν τον διαβήτη τύπου 2 ως νόσο των βήτα κυττάρων του παγκρέατος, όμως στην πραγματικότητα είναι και νόσος των λιποκυττάρων».
Η ερευνητική ομάδα ελπίζει ότι τα δεδομένα θα βοηθήσουν στην αναζήτηση μελλοντικών θεραπευτικών στόχων. Στόχος είναι να καταστούν δυνατές παρεμβάσεις που θα στοχεύουν τον λιπώδη ιστό, ώστε να αποτραπεί η απώλειά του και να διορθωθεί η μεταβολική δυσλειτουργία στη συγκεκριμένη νόσο.
«Πιστεύω ότι αυτή η εργασία αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα συνεργασίας μεταξύ ενός κλινικού ερευνητή μεταφραστικής ιατρικής και ενός φυσιολόγου βασικής επιστήμης», δήλωσε ο MacDougald. «Δεν μπορούμε επίσης να υπερτονίσουμε τη σημασία της συμμετοχής των ίδιων των ασθενών, τόσο στην ανάπτυξη θεραπειών όσο και στην αφοσίωσή τους στην κατανόηση της νόσου τους».
Περισσότερες πληροφορίες: Jessica N. Maung et al., Altered lipid metabolism and inflammatory programs associate with adipocyte loss in familial partial lipodystrophy 2, Journal of Clinical Investigation (2025). DOI: 10.1172/jci198387.
Συνοπτικά
- Η δημοσίευση στο Journal of Clinical Investigation εξετάζει τους μηχανισμούς της μερικής λιποδυστροφίας τύπου 2, η οποία συνδέεται με την ανάπτυξη διαβήτη και μεταβολικών διαταραχών.
- Οι βλάβες στα λιποκύτταρα, σύμφωνα με τους ερευνητές, συνοδεύονται από φλεγμονώδεις αντιδράσεις και μεταβολική δυσλειτουργία.
- Χωρίς υγιή λιπώδη ιστό, διαταράσσονται η ρύθμιση των λιπιδίων και η έκκριση μεταβολικών ορμονών, με συνέπεια τον διαβήτη και άλλες μεταβολικές παθήσεις.
- Τα ευρήματα δείχνουν πόσο σημαντικός είναι ο υγιής λιπώδης ιστός για τον μεταβολισμό και αναδεικνύουν την ανάγκη για στοχευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
- Στην έρευνα συμμετείχαν ασθενείς, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας κλινικών και βασικών επιστημόνων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/giati-i-meriki-lipodystrofia-typoy-2-pyrodotei-diavitiki-krisi/19660
