Το άρθρο εξετάζει τα λεγόμενα «χαρούμενα δάκρυα» και τους λόγους για τους οποίους κάποιοι κλαίνε σε θετικές στιγμές. Παρουσιάζει διεθνή έρευνα, σύμφωνα με την οποία σχεδόν το 16% των επεισοδίων κλάματος συνδέεται με ευχάριστες εμπειρίες, όπως γάμοι και επιτυχίες.
Τα θετικά δάκρυα χωρίζονται σε τέσσερα είδη: της επίτευξης, της ομορφιάς, της στοργής και της διασκέδασης. Παράλληλα, εξετάζεται η ψυχολογική τους πλευρά και η πιθανότητα να σχετίζονται με ανακούφιση ή με τις δυσκολίες που είχαν προηγηθεί.
Παρότι υπάρχουν περιστάσεις στις οποίες το κλάμα εκφράζει αμιγώς χαρά, στις περισσότερες περιπτώσεις συνυπάρχουν συναισθήματα που προέρχονται από προηγούμενες εμπειρίες.
Το κλάμα είναι μέρος της καθημερινότητας. Όταν κάποιος ανακαλεί την τελευταία φορά που δάκρυσε, συχνά περιγράφει κάτι συνηθισμένο, όπως μια δύσκολη μέρα ή έναν μικρό καβγά με φίλο. Κάποιες εμπειρίες, βέβαια, έχουν πολύ μεγαλύτερη συναισθηματική βαρύτητα: μια σοβαρή ασθένεια, η απώλεια αγαπημένου προσώπου, ένας χωρισμός ή μια απόρριψη. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι άνθρωποι κλαίνε περισσότερο όταν όλα πηγαίνουν καλά παρά όταν δυσκολεύουν. Πώς εξηγείται αυτό;
Χαρούμενα δάκρυα
Δεν περιορίζεται το κλάμα στις στιγμές θλίψης· μπορεί να αποτελεί φυσική απόκριση και σε έντονα θετικά συναισθήματα. Έχουμε δει αθλητές να δακρύζουν από χαρά στο βάθρο, αλλά και ανθρώπους να συγκινούνται σε γάμους, επανενώσεις ή με το άκουσμα ενός όμορφου τραγουδιού.
Σε διεθνή έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Social and Clinical Psychology συμμετείχαν περισσότεροι από 4.200 άνθρωποι από 30 χώρες. Τα ευρήματα έδειξαν ότι σχεδόν το 16% των επεισοδίων κλάματος συνδεόταν με ευχάριστα γεγονότα.
Ο Δαρβίνος είχε υπογραμμίσει πόσο έντονα τα «τρυφερά συναισθήματα» μπορούν να προκαλέσουν δάκρυα, αναφέροντας τη χαρά, τη στοργή και ιδίως τη συμπόνια. Έφερνε ως παράδειγμα ένα παιδί που κλαίει όταν η μητέρα του δείχνει κατανόηση μετά από έναν τραυματισμό. Αφηγούνταν ακόμη ιστορίες ασθενών που δάκρυζαν επειδή κάποιος τούς συμπεριφέρθηκε με καλοσύνη.
Ανάλογη συγκίνηση παρατηρείται και σήμερα, για παράδειγμα σε έναν φοιτητή που κλαίει στην αποφοίτησή του και ευχαριστεί φίλους και οικογένεια για τη συμπαράστασή τους. Η στιγμή αυτή εκφράζει έντονη ευγνωμοσύνη και αίσθημα σύνδεσης.
Τα τέσσερα είδη δακρύων χαράς
Μια μελέτη διαχώρισε τα θετικά δάκρυα σε τέσσερις τύπους, μια ταξινόμηση που οι ειδικοί εξακολουθούν να θεωρούν χρήσιμη:
- «Δάκρυα επίτευξης»: φανερώνουν υπερηφάνεια για ένα σπουδαίο κατόρθωμα ή για την υπέρβαση ενός σημαντικού εμποδίου.
- «Δάκρυα ομορφιάς»: εκφράζουν δέος και θαυμασμό μπροστά σε φυσικά τοπία, όπως ένα ηλιοβασίλεμα, ή σε έργα τέχνης.
- «Δάκρυα στοργής»: σχετίζονται με μια απρόσμενη πράξη καλοσύνης ή αλτρουισμού, καθώς και με έντονη αγάπη, όπως εκείνη που εκδηλώνεται σε έναν γάμο.
- «Δάκρυα διασκέδασης»: προκύπτουν όταν κάτι προκαλεί υπερβολικό γέλιο και συνοδεύονται από ευχαρίστηση, ανάλαφρη διάθεση και τάση για γέλια ή χαχανητά μαζί με το κλάμα.
Η σύνδεση ανάμεσα στο γέλιο και το κλάμα δεν είναι απλή. Οι δύο αντιδράσεις ελέγχονται από τα ίδια συναισθηματικά κέντρα στον εγκέφαλο και είναι δυνατόν να εμφανιστούν ταυτόχρονα, όταν τα συναισθήματα είναι τόσο δυνατά ώστε να μην εκφράζονται με μία μόνο συμπεριφορά.
Ποιοι παράγοντες μπορεί να κρύβονται από πίσω;
Μια διαφορετική ερμηνεία για τα «θετικά» δάκρυα είναι πως, όταν ξανασυναντάμε ένα αγαπημένο πρόσωπο, δεν κλαίμε για την ίδια τη συνάντηση αλλά επειδή μας είχε λείψει πολύ. Πολλές φορές τα δάκρυα εκφράζουν ανακούφιση: εμφανίζονται όταν ολοκληρώνεται μια μακρά περίοδος δυσκολιών, πόνου ή αβεβαιότητας και αφήνουμε πια ελεύθερα όσα κρατούσαμε μέσα μας.
Επομένως, το κλάμα μπορεί να μην οφείλεται στο ίδιο το ευχάριστο γεγονός, αλλά στις δοκιμασίες που προηγήθηκαν. Για παράδειγμα, ένα ζευγάρι που προσπαθεί επί χρόνια να αποκτήσει παιδί ενδέχεται να έχει περάσει αποβολές, αποτυχημένες θεραπείες γονιμότητας και έντονο συναισθηματικό στρες. Όταν κρατήσει τελικά το νεογέννητο, τα δάκρυα μπορεί να εκτονώνουν τη συσσωρευμένη πίεση και τον πόνο. Είναι επίσης μια στιγμή αναγνώρισης της προσπάθειας και ολοκλήρωσης μιας δύσκολης περιόδου.
Υπάρχουν τελικά δάκρυα καθαρής χαράς;
Μερικές φορές, αλλά όχι συχνά. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αμιγώς χαρούμενου κλάματος να είναι τα «δάκρυα ομορφιάς»: όταν αντικρίζουμε τα θαύματα της φύσης ή ένα έργο τέχνης ή μουσικής που μας γεμίζει δέος. Τότε η συγκίνηση πηγάζει από καθαρή αγαλλίαση και οι σταγόνες στα μάγουλα μαρτυρούν αυτή την έκσταση.
Συνοπτικά
- Το άρθρο εξετάζει τα «χαρούμενα δάκρυα» και τους λόγους για τους οποίους άνθρωποι κλαίνε σε θετικές περιστάσεις, όπως ένας γάμος ή μια επιτυχία.
- Σύμφωνα με παγκόσμια έρευνα, το 16% των περιπτώσεων κλάματος συνδέεται με ευχάριστα γεγονότα.
- Τα θετικά δάκρυα ταξινομούνται σε τέσσερις ομάδες: της επίτευξης, της ομορφιάς, της στοργής και της διασκέδασης.
- Το κλάμα από χαρά συχνά σχετίζεται με παλαιότερα συναισθηματικά βάρη, αλλά και με την ανακούφιση που ακολουθεί τις δυσκολίες.
- Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές μορφές χαρούμενου κλάματος είναι τα «δάκρυα ομορφιάς», που προκαλούνται από θαυμαστά στοιχεία της φύσης ή έργα τέχνης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/giati-dakryzoyme-otan-vionoyme-kati-yperocho/20610
