Το άρθρο εστιάζει στην υπερ-εξήγηση, μια συχνή αμυντική τακτική στην επικοινωνία, η οποία ενδέχεται να πλήξει την αυτοεκτίμηση και την πίστη του ατόμου στις δυνάμεις του.
Τρεις πρακτικές μπορούν να βοηθήσουν να περιοριστεί αυτή η συνήθεια: να μην αιτιολογείτε συνεχώς τα όριά σας, να μην προλαβαίνετε τις αντιδράσεις των άλλων διευκρινίζοντας τις προθέσεις σας και να αποφεύγετε τις υπερβολικές δικαιολογίες για τις αντιδράσεις σας.
Η αποτελεσματική επικοινωνία στηρίζεται σε καθαρό λόγο και στην αποδοχή των συναισθημάτων, χωρίς αχρείαστες συγγνώμες. Έτσι ενισχύεται μια πιο υγιής ψυχική στάση και η επαφή με τους άλλους γίνεται αυθεντικότερη.
Αν συνηθίζετε να εξηγείτε υπερβολικά όσα λέτε ή κάνετε, είναι σημαντικό να θυμάστε δύο πράγματα. Δεν είστε οι μόνοι: η υπερ-εξήγηση συγκαταλέγεται στις συνηθέστερες αμυντικές στρατηγικές στην επικοινωνία. Επιπλέον, αυτή η συνήθεια ενδέχεται να φθείρει σταδιακά την αυτοεκτίμησή σας.
Η παρόρμηση για υπερβολικές εξηγήσεις εμφανίζεται συχνά όταν ο νους προσπαθεί να προλάβει μια πιθανή παρεξήγηση, σύγκρουση ή απόρριψη, προσφέροντας περισσότερες πληροφορίες από όσες χρειάζονται. Σταδιακά, ωστόσο, μπορεί να κλονιστούν η εμπιστοσύνη στον εαυτό σας και τα προσωπικά σας όρια, ενώ η εικόνα αυτοπεποίθησης που βγάζετε προς τα έξω αποδυναμώνεται.
Δεν χρειάζεται, βέβαια, να γίνετε αγενείς ή να απομακρυνθείτε συναισθηματικά. Ο σκοπός είναι να επικοινωνείτε με μεγαλύτερη σαφήνεια και σταθερότητα, σεβόμενοι παράλληλα τον εαυτό σας.
Υπερ-εξήγηση: Πώς να αποφύγετε αυτή την παγίδα
1. Μην υπερασπίζεστε συνεχώς τα όριά σας
Η διεκδικητικότητα αφορά την κοινωνική συμπεριφορά, τα συναισθήματα και τη σκέψη. Περιλαμβάνει το να εκφράζεστε ανοιχτά και να αναλαμβάνετε δράση, να εμπιστεύεστε όσα βιώνετε συναισθηματικά και να αποδέχεστε την πραγματικότητα, χωρίς να καταφεύγετε σε υπερβολική αυτοπροστασία.
Όταν δεν έχετε ισχυρή εσωτερική αίσθηση ότι δικαιούστε να διεκδικείτε, ίσως δυσκολεύεστε να πείτε «όχι». Τότε οι εξηγήσεις παίρνουν τη θέση της αυθεντίας: αντί να θεωρείτε το όριο θεμιτή έκφραση μιας ανάγκης, το αντιμετωπίζετε σαν αίτημα που οφείλετε να αιτιολογήσετε.
Ένα σκέτο «όχι» αρκεί ως ολοκληρωμένη απάντηση. Παρ’ όλα αυτά, όσοι εξηγούν υπερβολικά συχνά προσθέτουν λογικά επιχειρήματα, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει λόγος.
2. Μην προεξηγείτε τις προθέσεις σας
Η προκαταβολική διευκρίνιση είναι η συνήθεια να εξηγείτε τις προθέσεις σας πριν κάποιος τις αμφισβητήσει. Η τάση αυτή δείχνει αυξημένη ευαισθησία στην κοινωνική αξιολόγηση. Προσπαθώντας να προβλέψει μια πιθανή παρερμηνεία, ο εγκέφαλος επιχειρεί να αποτρέψει την αρνητική κριτική πριν εκφραστεί· ωστόσο, αυτή η τακτική συχνά αποδυναμώνει την επικοινωνία.
Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cognitive Research: Principles and Implications κατέληξε ότι η υπερβολική χρήση επιφυλάξεων οδηγεί σε χαμηλότερη αντίληψη επάρκειας και επαγγελματισμού, κυρίως για άτομα που έχουν θέσεις ευθύνης.
Οι σαφείς, ευθείες διατυπώσεις εκλαμβάνονται ως πιο ικανές, ενώ οι πολλές εξηγήσεις συνήθως δεν ενισχύουν την αξιοπιστία. Όσο περισσότερο μετριάζετε ή αναλύετε το μήνυμά σας, τόσο μικρότερη σημασία μπορεί να φαίνεται ότι έχει. Επιπλέον, με την επανάληψη, αρχίζετε να αντιμετωπίζετε τις σκέψεις σας ως κάτι που χρειάζεται διαρκώς απολογία. Μπορείτε, αντί γι’ αυτό, να:
- Δείξετε εμπιστοσύνη στο σαφές μήνυμα που μεταφέρετε.
- Εκφράσετε αυτό που πραγματικά θέλετε να πείτε.
- Δώσετε στον λόγο σας χώρο να ακουστεί.
Αν κάποιος παρερμηνεύσει όσα είπατε, μπορείτε να τα αποσαφηνίσετε τότε. Δεν χρειάζεται να ζητάτε συγγνώμη μόνο και μόνο επειδή έχετε άποψη. Αυτοπεποίθηση δεν σημαίνει αναλγησία, αλλά έκφραση χωρίς αχρείαστη αμφιβολία για τον εαυτό σας.
3. Μην αιτιολογείτε υπερβολικά τις αντιδράσεις σας
Η υπερβολική αιτιολόγηση των αντιδράσεών μας μπορεί να φανερώνει ότι έχουμε συνηθίσει να μειώνουμε εκ των προτέρων την αξία των συναισθημάτων μας, ώστε να γίνουν πιο αποδεκτά. Σύμφωνα με μελέτη στο Anxiety, Stress, & Coping, όσοι βιώνουν συναισθηματική απαξίωση αναφέρουν λιγότερα θετικά συναισθήματα στην καθημερινότητά τους, περισσότερα αρνητικά συναισθήματα σε κοινωνικές περιστάσεις και εντονότερη αντίδραση στο στρες.
Η απαξίωση δεν περιορίζεται στις κοινωνικές σχέσεις· μπορεί να εσωτερικευτεί και να επηρεάσει τόσο τα συναισθήματά μας όσο και τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τη ζωή. Όταν το περιβάλλον απορρίπτει ή κρίνει τα συναισθήματα, το άτομο μπορεί να μάθει πως όσα αισθάνεται δεν επαρκούν από μόνα τους και πως χρειάζεται να τα αποδεικνύει.
Όταν αισθάνεστε ότι πρέπει να δικαιολογήσετε τα συναισθήματά σας, μαθαίνετε να μην εμπιστεύεστε τα μηνύματα που στέλνει το νευρικό σας σύστημα. Μπορείτε να αρχίσετε να αλλάζετε αυτό το μοτίβο δίνοντας όνομα σε κάθε συναίσθημα, χωρίς να το κρίνετε. Αντί να απολογείστε, ξεκινήστε αποδεχόμενοι όσα νιώθετε και αναλαμβάνοντας την ευθύνη σας. Σταδιακά, θα δείτε ότι η σαφήνεια στα συναισθήματα δεν αποτελεί αδυναμία· είναι, αντίθετα, σημάδι ψυχολογικής ωριμότητας.
Συνοπτικά
- Η υπερ-εξήγηση αποτελεί συνηθισμένο τρόπο επικοινωνίας, ο οποίος ενδέχεται να πλήξει την αυτοεκτίμηση και την εμπιστοσύνη που έχει κάποιος στον εαυτό του.
- Για να περιορίσετε αυτή τη συμπεριφορά, προσπαθήστε να μην υπερασπίζεστε διαρκώς τα όριά σας και να αναγνωρίζετε ότι έχετε δικαίωμα να πείτε “όχι”.
- Καλό είναι να αποφεύγετε τις προκαταβολικές διευκρινίσεις για τις προθέσεις σας, αφού τέτοιες εξηγήσεις μπορεί να αποδυναμώσουν την επικοινωνία και την αξιοπιστία σας.
- Η υπερβολική δικαιολόγηση των αντιδράσεών σας μπορεί να συνδέεται με χαμηλή αυτοεκτίμηση και να έχει αρνητικό αντίκτυπο στα συναισθήματά σας.
- Όταν αποδέχεστε τα συναισθήματά σας και αποφεύγετε τις περιττές συγγνώμες, ενισχύετε την αυτοπεποίθησή σας και δημιουργείτε πιο αυθεντικές αλληλεπιδράσεις.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/yper-exigisi-3-tropoi-na-xeperasete-ayti-ti-synitheia/21544
