Η ανοιξιάτικη κόπωση, γνωστή και ως Frühjahrsmüdigkeit και συχνά θεωρούμενη συνηθισμένο φαινόμενο της εποχής, τίθεται υπό αμφισβήτηση από νέα μελέτη του Center for Chronobiology των University Psychiatric Clinics και του University of Basel.
Παρακολουθώντας εκατοντάδες άτομα επί έναν χρόνο, οι ερευνητές διαπίστωσαν πως, παρότι πολλοί ανέφεραν ότι αισθάνονταν κουρασμένοι, την άνοιξη δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική αύξηση στην κόπωση, την υπνηλία ή την κακή διάθεση.
Η εντύπωση αυτή, αντίθετα, μοιάζει να ενδυναμώνεται από την πολιτισμική επίδραση του όρου. Αυτό αφήνει να εννοηθεί ότι η «ανοιξιάτικη κόπωση» ίσως αποτελεί περισσότερο κοινωνική κατασκευή και όχι ένα υπαρκτό βιολογικό φαινόμενο.
Η λέξη Frühjahrsmüdigkeit έχει αποκτήσει τέτοια θέση σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, και ιδίως στις γερμανόφωνες, ώστε ελάχιστοι αμφισβητούν την έννοια που περιγράφει: ότι κάθε άνοιξη, καθώς μεγαλώνει η ημέρα και ανεβαίνει η θερμοκρασία, ένα ανεξήγητο κύμα κόπωσης καταλαμβάνει τον πληθυσμό. Πολλοί θεωρούν την «ανοιξιάτικη κόπωση» φυσιολογικό μέρος της εποχής, αλλά νέα έρευνα καταλήγει σε διαφορετικό συμπέρασμα.
Το κατά πόσο η ευρέως διαδεδομένη αυτή αντίληψη στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα ή οφείλεται κυρίως σε κοινωνική επιρροή εξέτασαν ερευνητές από το Center for Chronobiology των University Psychiatric Clinics και του University of Basel.
Μελέτη που διήρκεσε έναν χρόνο
Επί δώδεκα μήνες, οι ερευνητές παρακολουθούσαν εκατοντάδες συμμετέχοντες, οι οποίοι κατέγραφαν τακτικά πώς μεταβάλλονταν η κόπωση, η υπνηλία και η διάθεσή τους. Εκτός από διαδικτυακά ερωτηματολόγια, έγιναν και εκτενέστερες συνεντεύξεις, για να καταγραφούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι προσωπικές εμπειρίες τους.
Στο πλαίσιο της έρευνας αξιολογήθηκαν η κόπωση που ανέφεραν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες, η ποιότητα του ύπνου, οι εποχικές αλλαγές στη διάθεση και το ενδεχόμενο η διάρκεια της ημέρας να επηρεάζει τα συμπτώματα. Οι επιστήμονες ήθελαν να εξακριβώσουν αν την άνοιξη σημειώνεται σταθερή και μετρήσιμη αύξηση της κόπωσης· τα ευρήματα δεν έδειξαν κάτι τέτοιο.
Τα ευρήματα της έρευνας για την ανοιξιάτικη κόπωση
Αρκετοί συμμετέχοντες ανέφεραν πως ένιωθαν μεγαλύτερη κούραση την άνοιξη, ωστόσο οι μετρήσεις δεν κατέγραψαν εποχική κορύφωση της κόπωσης. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι κατά τους ανοιξιάτικους μήνες δεν παρατήρησαν ούτε εντονότερη υπνηλία ούτε χειρότερη διάθεση ή χαμηλότερη ποιότητα ύπνου.
Η έρευνα, αντίθετα, δείχνει ότι η αίσθηση της «ανοιξιάτικης κόπωσης» ενδέχεται να ενισχύεται επειδή υπάρχει και διαδίδεται ο όρος Frühjahrsmüdigkeit. Οι ερευνητές εξηγούν πως, όταν μια εμπειρία έχει συγκεκριμένη ονομασία και είναι ευρέως γνωστή σε έναν πολιτισμό, μπορεί να την περιμένουμε και να συνδέουμε μαζί της συμπτώματα που υπό άλλες συνθήκες ίσως να μην μας απασχολούσαν.
Ο ρόλος της κουλτούρας στην αίσθηση της κόπωσης
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η «ανοιξιάτικη κόπωση» μάλλον αποτελεί διαδεδομένη αντίληψη παρά πραγματική βιολογική κατάσταση. Η συχνή παρουσία του όρου στη δημόσια συζήτηση καλλιεργεί την ιδέα ότι την άνοιξη μειώνεται η ενέργεια, παρότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν το επιβεβαιώνουν.
Τα ευρήματα δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο ορισμένοι άνθρωποι να αισθάνονται πιο κουρασμένοι την άνοιξη. Δείχνουν, όμως, ότι η κόπωση δεν εμφανίζεται συχνότερα ή σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι στις άλλες εποχές. Ίσως, τελικά, να μη μας εξαντλεί η άνοιξη, αλλά να μας κάνει να προσέχουμε περισσότερο πώς αισθανόμαστε.
Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης
- Νέα μελέτη του Center for Chronobiology αμφισβητεί την ύπαρξη της «ανοιξιάτικης κόπωσης», καθώς δεν εντόπισε στατιστικά σημαντική αύξηση της κόπωσης την άνοιξη.
- Για έναν χρόνο οι ερευνητές παρακολούθησαν εκατοντάδες συμμετέχοντες και κατέγραφαν την κόπωση, την υπνηλία και τη διάθεσή τους.
- Παρόλο που πολλοί δήλωσαν πως αισθάνονταν κουρασμένοι την άνοιξη, τα δεδομένα δεν έδειξαν εποχική κορύφωση της κόπωσης.
- Η αίσθηση της ανοιξιάτικης κόπωσης ενδέχεται να είναι πολιτισμική κατασκευή και όχι πραγματικό βιολογικό φαινόμενο.
- Η συχνή χρήση του όρου ενισχύει την αντίληψη ότι υπάρχει κόπωση, χωρίς αντίστοιχη επιβεβαίωση από μετρήσιμα δεδομένα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/fruhjahrsmudigkeit-mythos-i-anoixiatiki-koposi/23379
