Σνακ μετά το βραδινό: Μελέτη το συνδέει με έως 30% υψηλότερο κίνδυνο ηπατικής νόσου

Η κατανάλωση φαγητού αργά το βράδυ μπορεί να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ηπατικής νόσου, σύμφωνα με μελέτη σχεδόν 200.000 συμμετεχόντων. Ειδικοί εξηγούν τα ευρήματα και τι μπορεί να σημαίνουν για τις διατροφικές συνήθειες.

Τι έδειξε η μελέτη

• Το φαγητό λίγο πριν από τον ύπνο ενδέχεται να επηρεάζει αρνητικά την υγεία του ήπατος.
• Όσοι ανέφεραν ότι έτρωγαν αργά το βράδυ είχαν 20% έως 30% υψηλότερο κίνδυνο ηπατικής νόσου.
• Οι ειδικοί προτείνουν μια ευέλικτη και βιώσιμη προσέγγιση στο φαγητό αργά το βράδυ.

Είτε το βραδινό σας ήταν νωρίς είτε απλώς θέλετε κάτι γλυκό πριν από τον ύπνο, είναι πιθανό να έχετε τσιμπολογήσει μετά το φαγητό. Ωστόσο, τα ευρήματα νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Clinical Gastroenterology and Hepatology υποδεικνύουν ότι το βραδινό τσιμπολόγημα μπορεί να μην είναι ευνοϊκό για την υγεία του ήπατος.

Για τα ευρήματα μίλησαν η Melissa Mroz-Planells, D.C.N., R.D.N., εκπρόσωπος της Academy of Nutrition and Dietetics, και ο Andrew McHill, Ph.D., συν-συγγραφέας της μελέτης και ειδικός στους κιρκάδιους ρυθμούς.

Στην έρευνα συμμετείχαν σχεδόν 200.000 άτομα, τα οποία ανέφεραν οι ίδιοι τις διατροφικές τους συνήθειες. Κατά τη διάρκεια της 16ετούς παρακολούθησης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι δήλωσαν πως έτρωγαν αργά το βράδυ —δηλαδή μετά το δείπνο— είχαν 20% έως 30% υψηλότερη πιθανότητα να εμφανίσουν κάθε μορφή ηπατικής νόσου, συμπεριλαμβανομένης της κίρρωσης και της μεταβολικής δυσλειτουργίας που σχετίζεται με στεατωτική νόσο του ήπατος (MASLD, γνωστή συχνότερα ως λιπώδης νόσος του ήπατος).

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αποκλείσετε για πάντα το βραδινό σνακ; Οι ειδικοί εξηγούν τι δείχνουν τα δεδομένα.

Γιατί έχουν σημασία τα ευρήματα

Όταν σκεφτόμαστε πώς επηρεάζει η διατροφή την υγεία μας, συνήθως εστιάζουμε στο τι τρώμε. Τα ευρήματα, όμως, αναδεικνύουν ότι μπορεί να έχει εξίσου σημασία και το πότε τρώμε, σύμφωνα με τη Melissa Mroz-Planells. «Ο μεταβολισμός μας ακολουθεί κιρκάδιο ρυθμό και το φαγητό αργά τη νύχτα μπορεί να παρεμβαίνει στις φυσιολογικές μεταβολικές διεργασίες», εξηγεί. «Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η ώρα των γευμάτων επηρεάζει την υγεία του ήπατος θα μπορούσε να βοηθήσει στον εντοπισμό ενός ακόμη πρακτικού τρόπου μείωσης του μακροπρόθεσμου κινδύνου νόσου».

Αυτό αξίζει να ληφθεί υπόψη, λέει ο Andrew McHill, συν-συγγραφέας της μελέτης και ειδικός στους κιρκάδιους ρυθμούς. «Παρότι δεν μπορούμε να διατυπώσουμε κλινικές συστάσεις με βάση αυτή την ανάλυση, τα ευρήματα δείχνουν ότι είναι λογικό, όταν είναι εφικτό, να αποφεύγουμε το φαγητό πριν από τη συνηθισμένη ώρα ύπνου ή αργά τη νύχτα», σημειώνει. «Μια μικρή αλλαγή στην ώρα των γευμάτων, με στόχο τη μείωση του κινδύνου ηπατικής νόσου, μπορεί να είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη, καθώς εκτιμάται ότι η ηπατική νόσος αφορά έως και το 30% του πληθυσμού στις ΗΠΑ».

Συχνά αναφερόμαστε στον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή το «φυσικό ρολόι» του οργανισμού, στο πλαίσιο του ύπνου. Ωστόσο, όπως λέει ο McHill, η μελέτη προσθέτει στοιχεία σε έναν αυξανόμενο όγκο ερευνών που δείχνουν ότι αξίζει να λαμβάνουμε υπόψη τον κιρκάδιο ρυθμό και σε άλλες πτυχές της υγείας, από τη διατροφή έως την άσκηση. «Οι άνθρωποι θα πρέπει να προσέχουν τον κύκλο ημέρας και νύχτας των κιρκάδιων ρυθμών του σώματος, πέρα από το τι ή πόσο τρώνε», αναφέρει.

Μπορεί το φαγητό αργά το βράδυ να επηρεάσει και άλλες πτυχές της υγείας;

Η κατανάλωση φαγητού αργά το βράδυ μπορεί να επηρεάζει και άλλες πτυχές της υγείας, πέρα από το ήπαρ. Η Mroz-Planells αναφέρει ορισμένους λόγους για τους οποίους μπορεί να αξίζει να κλείνουμε νωρίτερα την κουζίνα.

«Το φαγητό αργά το βράδυ, ιδίως τα μεγάλα γεύματα κοντά στην ώρα του ύπνου, μπορεί να επιδεινώσει την παλινδρόμηση οξέος και να διευκολύνει την υπερκατανάλωση θερμίδων», λέει. «Το φαγητό κατά τη βιολογική νύχτα του οργανισμού μπορεί επίσης να επηρεάσει τη ρύθμιση της γλυκόζης στο αίμα», με αποτέλεσμα να είναι πιθανότερες οι απότομες αυξήσεις ή οι διακυμάνσεις του σακχάρου.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ένα βραδινό σνακ θα βλάψει την υγεία σας. Η Mroz-Planells επισημαίνει ότι οι επιδράσεις διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με το άτομο, την ποσότητα του φαγητού, το είδος του και το πρόγραμμα ύπνου. «Ένα περιστασιακό βραδινό σνακ δεν είναι από μόνο του ανθυγιεινό», λέει.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για εσάς

Αν τρώτε πού και πού αργά το δείπνο ή ένα σνακ τα μεσάνυχτα, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κινδυνεύει η υγεία του ήπατός σας. «Δεν υπάρχει λόγος πανικού», λέει η Mroz-Planells. «Πολλοί άνθρωποι τρώνε αργά λόγω του προγράμματος εργασίας ή των οικογενειακών τους υποχρεώσεων, και το φαγητό αργά τη νύχτα δεν οδηγεί αυτομάτως σε ηπατική νόσο».

Όταν μπορείτε να ελέγξετε το πρόγραμμά σας, ίσως αξίζει να προσέχετε την ώρα των γευμάτων, πέρα από τη διατροφική τους αξία. «Η ανάλυσή μας υποδεικνύει ότι, αν είναι δυνατόν, καλό είναι να αποφεύγουμε το φαγητό για δύο έως τέσσερις ώρες πριν από τη συνηθισμένη ώρα ύπνου. Χρειάζεται, όμως, να μάθουμε περισσότερα προτού διατυπώσουμε οριστικές κλινικές συστάσεις», εξηγεί ο McHill. Ελπίζει ότι η μελέτη θα αποτελέσει αφετηρία για μελλοντική έρευνα σχετικά με το αν μικρές αλλαγές στην ώρα πρόσληψης τροφής μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της υγείας του ήπατος.

Η ώρα των γευμάτων είναι μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας για την προστασία του ήπατος. Η Mroz-Planells αναφέρει ότι σημαντικό ρόλο μπορεί να έχουν επίσης η τακτική σωματική δραστηριότητα, ο επαρκής ύπνος, ο περιορισμός των ζαχαρούχων ποτών και της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, καθώς και η συνολική ποιότητα της διατροφής. Μάλιστα, ορισμένες συνήθειες μπορεί να βοηθούν και σε άλλες. «Τα ισορροπημένα γεύματα μέσα στην ημέρα, με τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες και άπαχες ή φυτικές πηγές πρωτεΐνης, μπορεί επίσης να συμβάλουν στην αποφυγή της υπερβολικής πείνας το βράδυ», επισημαίνει.

Αν το πρόγραμμά σας δεν επιτρέπει να δειπνήσετε νωρίτερα, δεν χρειάζεται να πιεστείτε. «Εστιάστε σε όσα μπορείτε να ελέγξετε», προτείνει η Mroz-Planells. «Στόχος είναι μια βιώσιμη ρουτίνα, όχι άκαμπτοι κανόνες για το πότε μπορείτε να φάτε».

Τι κρατάμε

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ώρα των γευμάτων ενδέχεται να επηρεάζει την υγεία του ήπατος —και τη συνολική υγεία— περισσότερο απ’ όσο πιστεύαμε, αλλά υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Ο McHill επισημαίνει ότι οι ώρες φαγητού καταγράφηκαν από τους ίδιους τους συμμετέχοντες και ότι η μελέτη ήταν παρατηρητική. Συνεπώς, μπορεί να δείξει συσχέτιση ανάμεσα στο φαγητό αργά τη νύχτα και την ηπατική νόσο, αλλά όχι σχέση αιτίου και αποτελέσματος.

Η Mroz-Planells προσθέτει ότι και άλλοι παράγοντες, όπως οι συνήθειες ύπνου και η συνολική ποιότητα της διατροφής, ενδέχεται να επηρεάζουν αυτή τη συσχέτιση. «Η υγεία του ήπατος επηρεάζεται από περισσότερα πράγματα από το τι τρώμε», εξηγεί. «Η ώρα των γευμάτων μπορεί επίσης να παίζει ρόλο, αλλά ο στόχος δεν είναι να φοβόμαστε ένα περιστασιακό βραδινό σνακ. Είναι να διαμορφώνουμε σταθερές και βιώσιμες συνήθειες που υποστηρίζουν τη συνολική μεταβολική υγεία».