Θηλασμός και εγκέφαλος: Μεγάλη μελέτη τον συνδέει με λιγότερα συμπτώματα ΔΕΠΥ

Ο θηλασμός ενδέχεται να στηρίζει την ανάπτυξη του εγκεφάλου των βρεφών με διάφορους τρόπους. Μεγάλη νέα μελέτη τον συσχετίζει με λιγότερα συμπτώματα ΔΕΠΥ κατά την παιδική ηλικία, ακόμη και αφού συνυπολογίστηκαν οι γενετικοί παράγοντες. Ποια είναι τα συμπεράσματα των ερευνητών.

Αποκλειστικός θηλασμός τους πρώτους μήνες και συμπτώματα ΔΕΠΥ στην εφηβεία

Η ΔΕΠΥ, ή διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας, μπορεί να δυσχεραίνει την καθημερινότητα, καθώς περιλαμβάνει υπερκινητικότητα, παρορμητικότητα και προβλήματα συγκέντρωσης. Σημαντικό μέρος της πιθανότητας εμφάνισής της αποδίδεται στην κληρονομικότητα.

Μεταξύ των συστατικών του μητρικού γάλακτος βρίσκονται λιπαρά οξέα, κύτταρα του ανοσοποιητικού και θρεπτικά στοιχεία που υποστηρίζουν την ανάπτυξη του νευρικού συστήματος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει αποκλειστικό θηλασμό κατά το πρώτο εξάμηνο της ζωής, χωρίς νερό, βρεφικό γάλα ή στερεές τροφές.

Η αποσαφήνιση της σχέσης ανάμεσα στον θηλασμό και τη ΔΕΠΥ παραμένει δύσκολη. Οι μητέρες που συνεχίζουν να θηλάζουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα συχνά διαθέτουν διαφορετικά κοινωνικά και οικογενειακά χαρακτηριστικά.

Επιπλέον, οι γονείς με δικά τους συμπτώματα ΔΕΠΥ ενδέχεται να έχουν περισσότερα εμπόδια στον θηλασμό και να μεταδώσουν στα παιδιά τους μεγαλύτερη γενετική προδιάθεση για τη διαταραχή.

Πρόσφατα ευρήματα για τον θηλασμό και την ανάπτυξη του εγκεφάλου

Τα αποτελέσματα των ερευνών που έγιναν τα τελευταία χρόνια δεν συμφωνούν μεταξύ τους ως προς τη συμβολή του θηλασμού στην εγκεφαλική ανάπτυξη.

• Σε μελέτη του 2025 με τίτλο “Breastfeeding Duration and Child Development”, η οποία εξέτασε πάνω από 570.000 παιδιά, ο αποκλειστικός θηλασμός και η μεγαλύτερη διάρκεια θηλασμού συσχετίστηκαν με μικρότερη πιθανότητα αναπτυξιακών καθυστερήσεων και νευροαναπτυξιακών διαταραχών. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώθηκαν και στις συγκρίσεις αδελφών.
• Η μελέτη του 2025 “Impact of breastfeeding at 4-6 months of age on preschool neurodevelopmental outcomes: a nationwide population-based study” διαπίστωσε ότι ο θηλασμός σε ηλικία 4 έως 6 μηνών συνδέθηκε με μειωμένο κίνδυνο αναπτυξιακών καθυστερήσεων σε περίπου 1,7 εκατομμύρια παιδιά. Το όφελος ήταν μεγαλύτερο όσο αυξανόταν η διάρκειά του.
• Σύμφωνα με έρευνα του 2026, με τίτλο “The Association Between Breastfeeding Duration and Attentional and Cognitive Development in Infancy and Early Childhood”, η παρατεταμένη διάρκεια θηλασμού συνδέθηκε με καλύτερες γλωσσικές δεξιότητες γύρω στα 6 έτη, αλλά όχι με την προσοχή στη βρεφική ηλικία.

Τα ευρήματα από την ανάλυση 37.643 παιδιών

Η νέα μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Biological Psychiatry και βασίστηκε σε στοιχεία της νορβηγικής έρευνας MoBa, που παρακολουθεί χιλιάδες οικογένειες από την εγκυμοσύνη μέχρι την παιδική ηλικία. Την έρευνα με τίτλο «Breastfeeding and Development of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Symptoms Across Childhood» συντόνισε η ψυχίατρος Berit Skretting Solberg από το Πανεπιστήμιο του Μπέργκεν.

Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 37.643 παιδιά, γεννημένα από το 1999 έως το 2009. Όταν έγιναν έξι μηνών, οι μητέρες ανέφεραν τη διάρκεια του αποκλειστικού θηλασμού, δηλαδή πόσο καιρό τα βρέφη λάμβαναν μόνο μητρικό γάλα, χωρίς στερεές τροφές ή βρεφικό γάλα. Αργότερα, οι γονείς κατέγραψαν τα συμπτώματα ΔΕΠΥ στις ηλικίες των 3, 5 και 8 ετών. Και στις τρεις ηλικιακές ομάδες, κάθε επιπλέον μήνας θηλασμού συσχετίστηκε με μετρήσιμη υποχώρηση των συμπτωμάτων.

Οι επιστήμονες μελέτησαν επίσης 18.349 οικογένειες για τις οποίες υπήρχαν γενετικά στοιχεία από μητέρα, πατέρα και παιδί. Εξέτασαν πολυγονικούς δείκτες κινδύνου, δηλαδή βαθμολογίες που δείχνουν τη γενετική προδιάθεση για ΔΕΠΥ, ενώ συνυπολόγισαν την εκπαίδευση της μητέρας, την ηλικία των γονέων, το βάρος και την εποχή γέννησης.

Μετά τις στατιστικές προσαρμογές, η συσχέτιση εξακολουθούσε να καταγράφεται. Υψηλότερες βαθμολογίες συμπτωμάτων ΔΕΠΥ συνδέθηκαν με μερικό θηλασμό και μικρότερη διάρκεια θηλασμού, ενώ η σύνδεση ήταν λίγο πιο αδύναμη στα 8 έτη.

Η σύγκριση αδελφών και τα ευρήματα για τα συμπτώματα ΔΕΠΥ

Οι ερευνητές εξέτασαν έπειτα 8.209 ζεύγη αδελφών, δίνοντας έμφαση σε περισσότερα από 5.000 ζεύγη όπου τα παιδιά είχαν θηλάσει για διαφορετικό διάστημα. Στις περιπτώσεις αυτές, εκείνο που είχε θηλάσει περισσότερο έτεινε να έχει λιγότερα συμπτώματα ΔΕΠΥ από το αδέλφι του.

Το συγκεκριμένο αποτέλεσμα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το μητρικό γάλα ή η διαδικασία του θηλασμού να ασκούν άμεση βιολογική ή ψυχολογική επίδραση. Ωστόσο, η συσχέτιση ήταν ασθενέστερη όταν οι αναλύσεις έγιναν χωριστά για αγόρια και κορίτσια.

Πιθανοί τρόποι δράσης του μητρικού γάλακτος στον οργανισμό

Στο μητρικό γάλα υπάρχει τρυπτοφάνη, ένα αμινοξύ που μεταβολίζεται στο έντερο και συμμετέχει στην επικοινωνία του πεπτικού συστήματος με το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Τα σύνθετα σάκχαρα του μητρικού γάλακτος συμβάλλουν επίσης στην ανάπτυξη ευεργετικών βακτηρίων στο έντερο. Σε πειραματόζωα, τα βακτήρια αυτά έχουν συσχετιστεί με καλύτερη μνήμη εργασίας και προσοχή. Παράλληλα, διερευνάται κατά πόσο η σωματική επαφή συμβάλλει στη διαμόρφωση ασφαλούς συναισθηματικού δεσμού και στη ρύθμιση των συναισθημάτων.

Πώς ερμηνεύονται τα ευρήματα για την καθημερινή πράξη

Για κάθε παιδί ξεχωριστά, η μείωση των συμπτωμάτων είναι μικρή και μπορεί να μην έχει κλινικά αισθητή διαφορά. Σε επίπεδο πληθυσμού, ωστόσο, το όφελος θα μπορούσε να είναι σημαντικό, καθώς ενδέχεται να περιοριστεί ο αριθμός των παιδιών που πληρούν τα διαγνωστικά κριτήρια για τη ΔΕΠΥ.

Οι γονείς ήταν εκείνοι που συμπλήρωσαν τα ερωτηματολόγια στα οποία στηρίχθηκε η έρευνα, κάτι που πιθανόν να επηρεάζει το πόσο ακριβή είναι τα αποτελέσματα.

Η μελέτη έχει και άλλους περιορισμούς: η συμμετοχή ήταν εθελοντική και κατά την περίοδο παρακολούθησης χάθηκαν δεδομένα. Παρ’ όλα αυτά, οι σχετικές αναλύσεις δεν κατέγραψαν ουσιαστική αλλαγή στα αποτελέσματα. Ως παρατηρητική μελέτη, καταγράφει συσχετίσεις, αλλά δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.