Κάποιες δραστηριότητες που παλιότερα κάναμε χωρίς δυσκολία απαιτούν πλέον περισσότερη προσπάθεια. Οι υποχρεώσεις μεταβάλλονται, οι αντοχές μας μπορεί να διαφέρουν και ορισμένα σχέδια χρειάζεται να προσαρμοστούν. Καθώς μεγαλώνουμε, αυτές οι αλλαγές είναι δυνατόν να επηρεάσουν και την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Πόσο, όμως, καθορίζουν τελικά την καθημερινή μας ευτυχία;
Μια πρόσφατη μελέτη εξετάζει την αίσθηση ελέγχου, δηλαδή το κατά πόσο θεωρούμε ότι οι επιλογές και οι πράξεις μας επηρεάζουν τη ζωή μας. Όταν πιστεύουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε δράση, οι δυσκολίες που σχετίζονται με τη μεγαλύτερη ηλικία φαίνεται να συνδέονται λιγότερο στενά με τη μείωση της ευτυχίας.
Η αξία της πεποίθησης ότι μπορούμε να δράσουμε
Σε διάστημα δύο εβδομάδων, η ερευνητική ομάδα συγκέντρωσε καθημερινές καταγραφές από 268 άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας. Οι ερευνητές διερεύνησαν τη σχέση ανάμεσα στην ευτυχία των συμμετεχόντων και στις αλλαγές που εκείνοι απέδιδαν στη γήρανση, καθώς και τον ρόλο που είχε η αίσθηση προσωπικού ελέγχου.
Η ευτυχία ήταν χαμηλότερη όταν οι συμμετέχοντες αντιλαμβάνονταν περισσότερες απώλειες ή δεν έβλεπαν θετικές πλευρές στη μεγαλύτερη ηλικία. Η σύνδεση αυτή ήταν ισχυρότερη για όσους ένιωθαν πως είχαν ελάχιστη δυνατότητα να επηρεάσουν όσα τους συνέβαιναν. Τα ευρήματα προέρχονται από καθημερινές αναφορές και δείχνουν έναν πιθανό υποστηρικτικό παράγοντα· δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι η ενίσχυση της αίσθησης ελέγχου αρκεί από μόνη της για να φέρει ευτυχία.
Η αίσθηση ελέγχου περιλαμβάνει και την προσαρμογή
Στην καθημερινότητα, μπορούμε να εκφράσουμε την αίσθηση ελέγχου κάνοντας μικρές και συγκεκριμένες επιλογές. Αν μια δραστηριότητα που αγαπάμε έχει γίνει πιο δύσκολη, ίσως συνεχίσουμε με πιο αργό ρυθμό ή ζητώντας περισσότερη υποστήριξη. Αν βλέπουμε τους φίλους μας λιγότερο συχνά, μπορούμε να ορίσουμε μια σταθερή ημέρα για να επικοινωνούμε.
Τέτοιες κινήσεις δείχνουν πώς η δυνατότητα να αναλαμβάνουμε δράση γίνεται μέρος της καθημερινής ζωής. Μέσα από την προσαρμογή μπορούμε να εξακολουθήσουμε να κάνουμε όσα επιθυμούμε, ακόμη κι αν αλλάξει ο τρόπος που τα απολαμβάνουμε.
Ορισμένες δυσκολίες, φυσικά, περιορίζουν ουσιαστικά τις επιλογές μας. Η ασθένεια, το πένθος και η οικονομική ανασφάλεια δεν αντιμετωπίζονται απλώς αλλάζοντας τρόπο σκέψης. Σε τέτοιες περιστάσεις, η βοήθεια άλλων ανθρώπων και η πρόσβαση στην κατάλληλη φροντίδα είναι δυνατόν να ανοίξουν περισσότερες δυνατότητες. Και η αναζήτηση βοήθειας αποτελεί ενεργή επιλογή.
Η ευτυχία συνδέεται και με την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας
Όταν προσέχουμε κυρίως όσα δεν μπορούμε να κάνουμε εύκολα, κινδυνεύουμε να ορίζουμε τον εαυτό μας μόνο με βάση αυτές τις δυσκολίες. Η μειωμένη αντοχή μπορεί να μας οδηγήσει στη σκέψη «δεν μπορώ πια», ενώ μια άβολη εμπειρία ενδέχεται να γίνει αφορμή να αποφεύγουμε κάτι που αγαπάμε.
Έχει σημασία, ωστόσο, να αναγνωρίζουμε όσα εξακολουθούν να υπάρχουν ή έχουν αλλάξει μορφή: τις δεξιότητες που αποκτήσαμε, τις σχέσεις που συνεχίζουμε να έχουμε και την καλύτερη κατανόηση των αναγκών μας. Η εμπειρία δεν εγγυάται ότι θα γίνουμε σοφότεροι ή πιο ήρεμοι, αλλά μπορεί να μας βοηθήσει να διακρίνουμε τι θέλουμε πραγματικά να διατηρήσουμε στη ζωή μας.
Έτσι, μπορούμε να θέσουμε ένα πιο συγκεκριμένο ερώτημα: «Τι θα ήθελα να συνεχίσω να κάνω και τι θα με βοηθούσε;». Η απάντηση μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας προσαρμογής, μιας συζήτησης ή ενός νέου κεφαλαίου. Οι συνθήκες μεταβάλλονται με την ηλικία, αλλά εξακολουθούμε να έχουμε λόγο στον τρόπο που ζούμε μέσα σε αυτές.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/megalonoyme-choris-na-egkataleipoyme-osa-theloyme/25360
