«Η κόλαση είναι οι άλλοι» ή μήπως όχι; Πώς οι ανθρώπινες σχέσεις μάς στηρίζουν στις δυσκολίες

Ο Ζαν-Πολ Σαρτρ έγραψε «Η κόλαση είναι οι άλλοι», περιγράφοντας τις απαιτητικές πλευρές των ανθρώπινων σχέσεων. Οι άνθρωποι γύρω μας μπορεί να μας θυμώνουν, να μας απογοητεύουν, να κρίνουν τις αποφάσεις μας και συχνά να ζητούν περισσότερα από όσα θέλουμε να προσφέρουμε.

Μια άλλη οπτική, ωστόσο, βλέπει τους ανθρώπους του περιβάλλοντός μας ως έναν από τους πιο σημαντικούς πόρους για την αντιμετώπιση του άγχους, των δυσκολιών και της αβεβαιότητας. Ακόμη και όσοι κάποιες φορές δοκιμάζουν τις αντοχές μας μπορούν να μας κάνουν να νιώθουμε ότι έχουμε μια θέση κάπου και ότι δεν είμαστε μόνοι.

Ο εγκέφαλος έχει ανάγκη την επαφή με τους άλλους

Ως κοινωνικά όντα, αντλούμε από τη σύνδεση με τους άλλους όχι μόνο χαρά και συντροφιά. Η επαφή αυτή μπορεί επίσης να μας στηρίξει σε δύσκολες συνθήκες, να περιορίσει το άγχος και να ενισχύσει το αίσθημα ασφάλειας.

Όταν αισθανόμαστε απειλή ή πίεση, η στήριξη από πρόσωπα που εμπιστευόμαστε μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη. Οικογένεια, φίλοι και άνθρωποι που συναντάμε στην καθημερινότητά μας είναι σε θέση να προσφέρουν πρακτική βοήθεια και συναισθηματική υποστήριξη, καθώς και την ανακούφιση ότι δεν χρειάζεται να σηκώνουμε μόνοι μας κάθε βάρος.

Η σημασία των σχέσεων που μας δυσκολεύουν

Μια αληθινή κοινότητα δεν απαρτίζεται μόνο από ανθρώπους που μας κατανοούν, συμφωνούν μαζί μας ή μας κάνουν να νιώθουμε καλά. Χωρούν σε αυτήν οι διαφωνίες, οι παρεξηγήσεις, οι υποχρεώσεις αλλά και οι στιγμές που εκνευριζόμαστε.

Οι ειδικοί επισημαίνουν πως οι δυσκολίες αυτές δεν συνιστούν κατ’ ανάγκη εμπόδιο για τις σχέσεις· ενδέχεται, αντίθετα, να αποτελούν μέρος της ουσίας τους. Οι δεσμοί ενδυναμώνονται όταν κρατάμε μια φιλία παρά τις διαφωνίες, στεκόμαστε δίπλα σε έναν γείτονα που χρειάζεται βοήθεια ή διαθέτουμε χρόνο για φίλο που περνά μια δύσκολη περίοδο.

Τέτοιες στιγμές μάς διδάσκουν πώς να συνεργαζόμαστε και να βρίσκουμε συμβιβασμούς, ενώ μας βοηθούν να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των άλλων. Το ανήκειν, επομένως, εκφράζεται κυρίως με όσα προσφέρουμε ο ένας στον άλλον και όχι μόνο με τα λόγια. Αυτό δεν συνεπάγεται ότι χρειάζεται να ανεχόμαστε κακή συμπεριφορά: οι ουσιαστικοί δεσμοί βασίζονται στον σεβασμό και την αμοιβαιότητα.

Πώς οι σχέσεις προσφέρουν στήριξη στις δυσκολίες

Καθώς ο κόσμος μεταβάλλεται συνεχώς, από την τεχνολογία μέχρι τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις, η απομόνωση ενδέχεται να μας αφήσει περισσότερο εκτεθειμένους. Οι σταθερές κοινωνικές σχέσεις, από την άλλη, μπορούν να λειτουργήσουν ως ουσιαστικό δίχτυ προστασίας όταν αντιμετωπίζουμε δυσκολίες.

Ο ερευνητής γι’ αυτό συμβουλεύει να μην περιορίζουμε τις επιλογές μας σε ανθρώπους που μας επιβεβαιώνουν ή συμφωνούν πάντοτε μαζί μας. Μπορούμε να γνωρίσουμε καλύτερα τους γείτονές μας, να κρατάμε επαφή με τους φίλους μας και να συμμετέχουμε ενεργά στην κοινότητά μας.

Η διαφωνία δεν αποκλείει την ουσιαστική σύνδεση

Δεν είναι απαραίτητο να μοιάζουμε απόλυτα με τους άλλους για να δημιουργήσουμε έναν ουσιαστικό δεσμό. Η σύνδεση οικοδομείται με τον χρόνο, μέσα από καθημερινές μικρές κινήσεις φροντίδας και αλληλοϋποστήριξης, και δεν είναι πάντα εύκολη ή ευχάριστη. Όταν, όμως, οι άνθρωποι εξακολουθούν να στηρίζουν ο ένας τον άλλον και στις δύσκολες περιστάσεις, δημιουργείται κάτι πολύτιμο: η αίσθηση πως, ό,τι κι αν συμβεί, δεν είναι μόνοι.