Καρκίνος: Η μοναξιά συνδέθηκε με σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες κατάθλιψης

Η μοναξιά συνδέθηκε με σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες αναφοράς διάγνωσης κατάθλιψης σε επιζώντες καρκίνου, σύμφωνα με μελέτη σε περισσότερους από 70.000 ανθρώπους. Η κοινωνική σύνδεση και η στήριξη ενδέχεται να έχουν σημαντικό ρόλο στη ζωή μετά τη θεραπεία.

Η ολοκλήρωση της θεραπείας για τον καρκίνο μπορεί να φέρει ανακούφιση, αλλά η ζωή δεν επιστρέφει πάντα αμέσως στην κανονικότητα. Τα ραντεβού με τους γιατρούς αραιώνουν, οι σωματικές δυσκολίες μπορεί να επιμένουν, ενώ οι οικείοι ενδέχεται να θεωρούν ότι τα δύσκολα έχουν περάσει. Για όσους προσαρμόζονται στη ζωή μετά τον καρκίνο, αυτή η μετάβαση μπορεί να είναι απομονωτική.

Τι εξέτασε η μελέτη

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από έρευνες που συγκέντρωσαν το 2023 και το 2024 οι υγειονομικές υπηρεσίες των πολιτειών των ΗΠΑ και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC).

Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο PLOS ONE, συμμετείχαν 70.620 ενήλικες στις ΗΠΑ με ιστορικό καρκίνου, περισσότεροι από τους μισούς από τους οποίους ήταν γυναίκες.

Οι ερευνητές εξέτασαν τη μοναξιά, τις δυσκολίες στις καθημερινές δραστηριότητες και την πρόσβαση σε κοινωνική ή συναισθηματική στήριξη. Συνυπολόγισαν παράγοντες όπως η ηλικία, το εισόδημα, η σωματική υγεία, το κάπνισμα και η άσκηση.

Η μοναξιά είχε την ισχυρότερη σύνδεση με την κατάθλιψη

Σχεδόν το 22% των συμμετεχόντων ανέφερε ότι είχε διαγνωστεί με κατάθλιψη κάποια στιγμή στη ζωή του. Τρεις παράγοντες συνδέθηκαν με αυξημένες πιθανότητες αναφοράς διάγνωσης κατάθλιψης:

• Μοναξιά: Οι επιζώντες που ένιωθαν μοναξιά τουλάχιστον κάποιες φορές είχαν σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες να αναφέρουν διάγνωση κατάθλιψης σε σύγκριση με όσους ένιωθαν μοναξιά σπάνια ή ποτέ.
• Σωματικοί περιορισμοί: Όσοι δυσκολεύονταν σε δραστηριότητες όπως το περπάτημα, το μπάνιο, το ντύσιμο ή οι εξωτερικές δουλειές είχαν περίπου διπλάσιες πιθανότητες.
• Περιορισμένη υποστήριξη: Οι επιζώντες που δεν είχαν επαρκή κοινωνική ή συναισθηματική στήριξη είχαν επίσης αυξημένες πιθανότητες κατάθλιψης.

Η μοναξιά παρουσίασε την ισχυρότερη συσχέτιση, ακόμη και όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν τους υπόλοιπους παράγοντες. Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η μοναξιά προκαλεί κατάθλιψη, αναδεικνύουν όμως τη σημασία της κοινωνικής σύνδεσης μετά τον καρκίνο.

Γιατί μπορεί να επιμένει η απομόνωση μετά τον καρκίνο

Ο καρκίνος μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητα ακόμη και μετά το τέλος της θεραπείας. Η κόπωση ή οι σωματικοί περιορισμοί ενδέχεται να δυσκολεύουν τις κοινωνικές δραστηριότητες, ενώ οι σχέσεις στην οικογένεια μπορεί να αλλάξουν καθώς οι οικείοι αναλαμβάνουν ρόλο φροντιστή.

Η μοναξιά δεν σημαίνει απλώς ότι κάποιος είναι μόνος. Οι επιζώντες μπορεί να αισθάνονται αποκομμένοι ακόμη και όταν βρίσκονται ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους, ιδίως αν ο καρκίνος έχει επηρεάσει τους ρόλους ή τις σχέσεις τους. Όταν οι δυσκολίες στην κίνηση περιορίζουν επίσης τις ευκαιρίες για συναντήσεις με φίλους ή για αγαπημένες δραστηριότητες, η απομόνωση μπορεί να ενταθεί.

Οι ερευνητές προτείνουν να αντιμετωπίζονται η κοινωνική αποσύνδεση και οι σωματικοί περιορισμοί παράλληλα με την τακτική παρακολούθηση μετά τον καρκίνο.

Πώς μπορεί να ενισχυθεί η κοινωνική σύνδεση

Μερικά πρακτικά βήματα μπορούν να βοηθήσουν τους επιζώντες να νιώσουν μεγαλύτερη στήριξη:

• Διατηρήστε επαφή με τρόπους που σας εξυπηρετούν: Τα τακτικά τηλεφωνήματα, ένας καφές ή οι διαδικτυακές ομάδες υποστήριξης για τον καρκίνο προσφέρουν ευκαιρίες επικοινωνίας με ανθρώπους που κατανοούν την εμπειρία.
• Ζητήστε βοήθεια για καθημερινές δραστηριότητες: Η φυσικοθεραπεία ή η εργοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην κινητικότητα και την ανεξαρτησία. Η αποδοχή βοήθειας για εξωτερικές δουλειές ή μετακινήσεις μπορεί επίσης να εξοικονομήσει ενέργεια για κοινωνικές δραστηριότητες.
• Εξηγήστε συγκεκριμένα τι χρειάζεστε: Ενημερώστε τους οικείους σας αν θα θέλατε παρέα, κάποιον να σας ακούσει ή βοήθεια σε μια συγκεκριμένη δουλειά.

Οι ερευνητές προτείνουν επίσης να ενταχθούν στη φροντίδα των επιζώντων ο έλεγχος για μοναξιά, οι παραπομπές για αποκατάσταση και ο έλεγχος για οικονομική δυσχέρεια.

Τι να κρατήσετε

Η ανάρρωση από τον καρκίνο δεν αφορά μόνο τη σωματική αποκατάσταση. Στη συγκεκριμένη μελέτη, η μοναξιά είχε την ισχυρότερη συσχέτιση με την κατάθλιψη, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της κοινωνικής σύνδεσης στη φροντίδα μετά τον καρκίνο. Μια τακτική επικοινωνία, μια υποστηρικτική κοινότητα ή λίγη βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες μπορεί να συμβάλει στο να αισθάνεται κάποιος λιγότερο μόνος.

Για ζητήματα ψυχικής ή σωματικής υγείας και αποφάσεις σχετικά με τη φροντίδα μετά τον καρκίνο, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.